Ο Κώστας Λαπαβίτσας θα μας υποχρεώσει πολλές φορές να κλέβουμε την ISKRA ή/και την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, πιστεύοντας, ότι τα σημειώματά του είναι απολύτως παιδευτικής αξίας για τις αιτίες, τον χαρακτήρα, τις συνέπειες αλλά και τις προοπτικές της Ελληνικής κρίσης. Ετσι σας μεταφέρουμε αυτούσιο το δημοσίευμά του στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ της Κυριακής 18ης Αυγούστου. Και προτείνομυε ένθερμα την προσεκτική ανάγνωσή του…
Η
ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ
Την άνοιξη του
2010 η Ελλάδα αντιμετώπισε ένα στρατηγικό
δίλημμα: παραμονή στην ΟΝΕ και συνακόλουθη
«εσωτερική υποτίμηση» ή έξοδος από την ΟΝΕ, με
άρνηση πληρωμής του χρέους. Χωρίς ουσιαστική συζήτηση και με
εντυπωσιακή σύμπνοια όλων των πολιτικών κομμάτων – μη σας μπερδεύουν οι
μετέπειτα φραστικές κορόνες, αριστερές ή δεξιές- η χώρα μπήκε
στον πρώτο δρόμο.
2010 η Ελλάδα αντιμετώπισε ένα στρατηγικό
δίλημμα: παραμονή στην ΟΝΕ και συνακόλουθη
«εσωτερική υποτίμηση» ή έξοδος από την ΟΝΕ, με
άρνηση πληρωμής του χρέους. Χωρίς ουσιαστική συζήτηση και με
εντυπωσιακή σύμπνοια όλων των πολιτικών κομμάτων – μη σας μπερδεύουν οι
μετέπειτα φραστικές κορόνες, αριστερές ή δεξιές- η χώρα μπήκε
στον πρώτο δρόμο.
Η καταστροφή που
ακολούθησε επιβεβαιώνει ότι έγινε ιστορικό σφάλμα, που θα έχει
μακροχρόνιες επιπτώσεις.
ακολούθησε επιβεβαιώνει ότι έγινε ιστορικό σφάλμα, που θα έχει
μακροχρόνιες επιπτώσεις.
Τι θα γίνει όμως
από ‘δω και πέρα αν η Ελλάδα συνεχίσει στον ίδιο δρόμο; Μια
απάντηση μας δίνει η κατάσταση του βιομηχανικού ιστού της χώρας έπειτα από τρία
χρόνια «εσωτερικής υποτίμησης». Αν πάρουμε τη βιομηχανική
παραγωγή του 2005 ως βάση, με τιμή 100, τα στοιχεία δείχνουν
ότι από το 2000 μέχρι το 2007, δηλαδή την περίοδο των υποτιθέμενων παχιών
αγελάδων, η βιομηχανία λίμνασε, σχεδόν χωρίς καμία απόκλιση από
το 100. Από το 2008 και μετά εμφανίστηκε ταχύτατη μείωση, για να πέσουμε
περίπου στο 70 κατά το πρώτο εξάμηνο του 2013.
από ‘δω και πέρα αν η Ελλάδα συνεχίσει στον ίδιο δρόμο; Μια
απάντηση μας δίνει η κατάσταση του βιομηχανικού ιστού της χώρας έπειτα από τρία
χρόνια «εσωτερικής υποτίμησης». Αν πάρουμε τη βιομηχανική
παραγωγή του 2005 ως βάση, με τιμή 100, τα στοιχεία δείχνουν
ότι από το 2000 μέχρι το 2007, δηλαδή την περίοδο των υποτιθέμενων παχιών
αγελάδων, η βιομηχανία λίμνασε, σχεδόν χωρίς καμία απόκλιση από
το 100. Από το 2008 και μετά εμφανίστηκε ταχύτατη μείωση, για να πέσουμε
περίπου στο 70 κατά το πρώτο εξάμηνο του 2013.
Δηλαδή η Ελλάδα
έχει χάσει σχεδόν το 30% της ήδη χαμηλής βιομηχανικής της
παραγωγής, ενώ περίπου το 20% της απώλειας οφείλεται στην
«εσωτερική υποτίμηση».
έχει χάσει σχεδόν το 30% της ήδη χαμηλής βιομηχανικής της
παραγωγής, ενώ περίπου το 20% της απώλειας οφείλεται στην
«εσωτερική υποτίμηση».
Τα αίτια δεν είναι
δύσκολο να βρεθούν: κατάρρευση της τελικής ζήτησης λόγω της συντριβής των μισθών
και συντάξεων, κατάρρευση των ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων,
κατάρρευση της τραπεζικής πίστωσης και ρευστότητας, αδυναμία εξυπηρέτησης
επιχειρηματικού δανεισμού, εξαφάνιση της εμπορικής πίστης, απόλυτη
ανασφάλεια και δυσπιστία. Η «εσωτερική υποτίμηση» ήταν πραγματική πυρκαγιά που
κατέκαψε το βιομηχανικό κορμό της χώρας.
δύσκολο να βρεθούν: κατάρρευση της τελικής ζήτησης λόγω της συντριβής των μισθών
και συντάξεων, κατάρρευση των ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων,
κατάρρευση της τραπεζικής πίστωσης και ρευστότητας, αδυναμία εξυπηρέτησης
επιχειρηματικού δανεισμού, εξαφάνιση της εμπορικής πίστης, απόλυτη
ανασφάλεια και δυσπιστία. Η «εσωτερική υποτίμηση» ήταν πραγματική πυρκαγιά που
κατέκαψε το βιομηχανικό κορμό της χώρας.
Υπάρχουν ορισμένοι
που κάνουν μια πρωτόλεια ανάγνωση του Καρλ Μαρξ, ή του μεγάλου
Αυστριακού Οικονομολόγου Σουμπέτερ, και ισχυρίζονται ότι η πυρκαγιά
ήταν φυσική απόρροια του καπιταλιστικού χαρακτήρα της οικονομίας. Πιστεύουν ότι
πρόκειται για «δημιουργική καταστροφή» τη για βίαιη απαξίωση του
κεφαλαίου, έτσι ώστε οι υγιείς επιχειρήσεις που απομένουν να ξεκινήσουν
μια νέα δυναμική περίοδο συσσώρευσης.
που κάνουν μια πρωτόλεια ανάγνωση του Καρλ Μαρξ, ή του μεγάλου
Αυστριακού Οικονομολόγου Σουμπέτερ, και ισχυρίζονται ότι η πυρκαγιά
ήταν φυσική απόρροια του καπιταλιστικού χαρακτήρα της οικονομίας. Πιστεύουν ότι
πρόκειται για «δημιουργική καταστροφή» τη για βίαιη απαξίωση του
κεφαλαίου, έτσι ώστε οι υγιείς επιχειρήσεις που απομένουν να ξεκινήσουν
μια νέα δυναμική περίοδο συσσώρευσης.
Κάτι παρόμοιο
ισχυρίζεται και η κυβέρνηση που βαφτίζει «εξυγίανση» την καταστροφή.
Όποιος λέει τέτοια καταλαβαίνει πολύ λίγα από Μαρξ και Σουμπέτερ, κι
ακόμη λιγότερα από τις σύγχρονες οικονομίες.
ισχυρίζεται και η κυβέρνηση που βαφτίζει «εξυγίανση» την καταστροφή.
Όποιος λέει τέτοια καταλαβαίνει πολύ λίγα από Μαρξ και Σουμπέτερ, κι
ακόμη λιγότερα από τις σύγχρονες οικονομίες.
Στις μεγάλες
καπιταλιστικές κρίσεις είναι κανόνας να καίγονται τα χλωρά μαζί με τα ξερά, να
υπάρχει δηλαδή απώλεια και υγιούς παραγωγικού δυναμικού. Στην ελληνική κρίση που
καθορίστηκε από το παράλογο πλαίσιο της ΟΝΕ, όπου η Ελλάδα δεν είχε
καμία δυνατότητα ανεξάρτητης δημοσιονομικής παρέμβασης και νομισματικής
παρέμβασης, ενώ οι τράπεζες βρέθηκαν επί ξύλου κρεμάμενες, η πυρκαγιά
κατέφαγε ό,τι βρήκε μπροστά της.
καπιταλιστικές κρίσεις είναι κανόνας να καίγονται τα χλωρά μαζί με τα ξερά, να
υπάρχει δηλαδή απώλεια και υγιούς παραγωγικού δυναμικού. Στην ελληνική κρίση που
καθορίστηκε από το παράλογο πλαίσιο της ΟΝΕ, όπου η Ελλάδα δεν είχε
καμία δυνατότητα ανεξάρτητης δημοσιονομικής παρέμβασης και νομισματικής
παρέμβασης, ενώ οι τράπεζες βρέθηκαν επί ξύλου κρεμάμενες, η πυρκαγιά
κατέφαγε ό,τι βρήκε μπροστά της.
Δεν υπήρχε απολύτως
καμία «νομοτέλεια» στην κατάρρευση της βιομηχανικής παραγωγής. Η «εσωτερική
υποτίμηση» προκάλεσε ζημιά στον παραγωγικό ιστό, που πολύ δύσκολα θα
αντιστραφεί.
καμία «νομοτέλεια» στην κατάρρευση της βιομηχανικής παραγωγής. Η «εσωτερική
υποτίμηση» προκάλεσε ζημιά στον παραγωγικό ιστό, που πολύ δύσκολα θα
αντιστραφεί.
Οι εξ επαγγέλματος
υποστηρικτές της τρόικας έχουν ήδη αρχίσει να ισχυρίζονται ότι τα
χειρότερα πέρασαν, νέοι ορίζοντες ανοίγονται και καινούργιες
δραστηριότητες εμφανίζονται, ιδίως στη γεωργία. Με την πτώση των μισθών
και τις προσδοκώμενες ξένες επενδύσεις, το ελληνικό δαιμόνιο θα κάνει πάλι
θαύματα.
υποστηρικτές της τρόικας έχουν ήδη αρχίσει να ισχυρίζονται ότι τα
χειρότερα πέρασαν, νέοι ορίζοντες ανοίγονται και καινούργιες
δραστηριότητες εμφανίζονται, ιδίως στη γεωργία. Με την πτώση των μισθών
και τις προσδοκώμενες ξένες επενδύσεις, το ελληνικό δαιμόνιο θα κάνει πάλι
θαύματα.
Η εικόνα αυτή θα
ήταν για γέλια, αν δεν ήταν για κλάματα. Η σωτηρία της Ελλάδας θα έρθει από τα
γεωργικά προϊόντα που οι εξ Ανατολών γείτονες θα αξιοποιούν στις
αξιοποιούν στις ανθούσες βιομηχανίες τους, καθώς και από τις ξένες
επενδύσεις που θα κάνουν Γερμανοί, Άραβες και Κινέζοι…
ήταν για γέλια, αν δεν ήταν για κλάματα. Η σωτηρία της Ελλάδας θα έρθει από τα
γεωργικά προϊόντα που οι εξ Ανατολών γείτονες θα αξιοποιούν στις
αξιοποιούν στις ανθούσες βιομηχανίες τους, καθώς και από τις ξένες
επενδύσεις που θα κάνουν Γερμανοί, Άραβες και Κινέζοι…
Καμία οικονομία του
μεγέθους της ελληνικής δεν μπορεί να έχει καλές προοπτικές ανάπτυξης χωρίς
ισχυρό δευτερογενή τομέα, ο οποίος φυσικά δεν θα προκύψει μέσω χαμηλών μισθών,
αποκρατικοποιήσεων και ξένων επενδύσεων. Για να αντιμετωπιστεί η βιομηχανική
καταστροφή που προκάλεσε η «εσωτερική υποτίμηση» θα χρειαστεί δημόσια
παρέμβαση στο πεδίο της τεχνολογίας, νέοι μηχανισμοί μακροχρόνιας πίστωσης για
παραγωγικούς σκοπούς, εκτενείς δημόσιες επενδύσεις και στοχευμένη
παρέμβαση στο χώρο της Παιδείας.
μεγέθους της ελληνικής δεν μπορεί να έχει καλές προοπτικές ανάπτυξης χωρίς
ισχυρό δευτερογενή τομέα, ο οποίος φυσικά δεν θα προκύψει μέσω χαμηλών μισθών,
αποκρατικοποιήσεων και ξένων επενδύσεων. Για να αντιμετωπιστεί η βιομηχανική
καταστροφή που προκάλεσε η «εσωτερική υποτίμηση» θα χρειαστεί δημόσια
παρέμβαση στο πεδίο της τεχνολογίας, νέοι μηχανισμοί μακροχρόνιας πίστωσης για
παραγωγικούς σκοπούς, εκτενείς δημόσιες επενδύσεις και στοχευμένη
παρέμβαση στο χώρο της Παιδείας.
Θα χρειαστεί επίσης
νέα σχέση του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα, που σημειώνει πολύ μέτριες
επιδόσεις για δεκαετίες. Αυτές είναι οι πραγματικές μεταρρυθμίσεις που
χρειάζεται η χώρα και όχι η κωμωδία που παίζεται σήμερα.
νέα σχέση του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα, που σημειώνει πολύ μέτριες
επιδόσεις για δεκαετίες. Αυτές είναι οι πραγματικές μεταρρυθμίσεις που
χρειάζεται η χώρα και όχι η κωμωδία που παίζεται σήμερα.
Κάποια ανάκαμψη της
βιομηχανικής παραγωγής φυσικά θα υπάρξει όταν η ύφεση φτάσει στο τέλος της.
Τα στοιχεία του Ιουνίου 2013, για παράδειγμα, είναι ενθαρρυντικά.
Αποκλείεται όμως να έχει δυναμισμό και διάρκεια, αν δεν ξεφύγουμε από
τα νύχια της τρόικας. Όπως και δεν θα υπάρξει δυναμική παραγωγική ανάκαμψη αν
δεν τεθεί ξανά επί τάπητος και με σοβαρότητα το θέμα της συμμετοχής μας στην
ΟΝΕ.
βιομηχανικής παραγωγής φυσικά θα υπάρξει όταν η ύφεση φτάσει στο τέλος της.
Τα στοιχεία του Ιουνίου 2013, για παράδειγμα, είναι ενθαρρυντικά.
Αποκλείεται όμως να έχει δυναμισμό και διάρκεια, αν δεν ξεφύγουμε από
τα νύχια της τρόικας. Όπως και δεν θα υπάρξει δυναμική παραγωγική ανάκαμψη αν
δεν τεθεί ξανά επί τάπητος και με σοβαρότητα το θέμα της συμμετοχής μας στην
ΟΝΕ.
Η εξωτερική
υποτίμηση θα άρει την πίεση στους μισθούς και θα δώσει νέα πνοή στο δευτερογενή
τομέα, διευκολύνοντας σε πρώτη φάση την ανάκτηση της εγχώριας
αγοράς και πιο μεσοπρόθεσμα την παραγωγική αναδιάρθρωση.
υποτίμηση θα άρει την πίεση στους μισθούς και θα δώσει νέα πνοή στο δευτερογενή
τομέα, διευκολύνοντας σε πρώτη φάση την ανάκτηση της εγχώριας
αγοράς και πιο μεσοπρόθεσμα την παραγωγική αναδιάρθρωση.
Ύστερα από τρία
χρόνια «εσωτερικής υποτίμησης» το δίλημμα του 2010 δεν εξέλιπε,
αλλά εμφανίζεται με πολύ πιο σκληρούς όρους, ακριβώς γιατί η οικονομία
είναι γονατισμένη.
χρόνια «εσωτερικής υποτίμησης» το δίλημμα του 2010 δεν εξέλιπε,
αλλά εμφανίζεται με πολύ πιο σκληρούς όρους, ακριβώς γιατί η οικονομία
είναι γονατισμένη.