Μία λιγότερο συνηθισμένη προσέγγιση στο ποδόσφαιρο…

Τι
σου άφη­σε το Μου­ντιάλ που μόλις τελεί­ω­σε;
Έχω την εντύ­πω­ση ότι η παρουσία
της Αργε­ντι­νής στον τελι­κό ήταν η τελευ­ταία εμφά­νι­ση ενός ποδο­σφαί­ρου «αλή­τι­κου»
ή της αλά­νας, αν προ­τι­μά­τε, σε αυτό το επί­πε­δο. Αν δει κανείς τον τρόπο
οργά­νω­σης των δύο ομο­σπον­διών, θα παρα­τη­ρή­σει ότι στη γερ­μα­νι­κή περί­πτω­ση έχουμε
ένα ποδό­σφαι­ρο προ­σα­να­το­λι­σμέ­νο στην αγο­ρά, επι­στη­μο­νι­κά υποστηριζόμενο,
μελε­τη­μέ­νο μέχρι τελευ­ταί­ας λεπτο­μέ­ρειας ενώ στην περί­πτω­ση της Αργεντινής
έχου­με μια ομο­σπον­δία άναρ­χη, με έναν πρό­ε­δρο ρατσι­στή που αντι­προ­σω­πεύ­ει ό,τι
χει­ρό­τε­ρο υπάρ­χει στη χώρα, ένα ποδό­σφαι­ρο βαθιά διε­φθαρ­μέ­νο που ουσιαστικά
ελέγ­χε­ται από τις συμ­μο­ρί­ες και κόσμο που σκο­τώ­νε­ται στα γήπε­δα. Ένα ποδόσφαιρο,
όμως, που ακό­μα και αυτό που σου προ­σφέ­ρει μέσα στο γήπε­δο είναι εντελώς
δια­φο­ρε­τι­κό από το ευρωπαϊκό.

Η γερ­μα­νι­κή
Ομο­σπον­δία συνερ­γά­ζε­ται με μια εται­ρία δημιουρ­γί­ας λογι­σμι­κών, η οποία την έχει
προ­μη­θεύ­σει με ένα πρό­γραμ­μα παρα­κο­λού­θη­σης του αντι­πά­λου που επι­τρέ­πει να
στεί­λεις τις απα­ραί­τη­τες πλη­ρο­φο­ρί­ες στο κινη­τό του κάθε παί­κτη. Με λίγα λόγια,
ο Μπό­α­τενγκ είχε πάρει όλες τις πλη­ρο­φο­ρί­ες για τον Κρι­στιά­νο Ρονάλ­ντο στο
κινη­τό του προ­κει­μέ­νου να τις μελε­τή­σει. Πάνε δηλα­δή, οι παλιές, κλασικές
μέθο­δοι με το πινα­κά­κι και τα κυκλά­κια του προ­πο­νη­τή.
Το ποδό­σφαι­ρο ξεκίνησε
ως ένα ball-game, έγι­νε money-ball και μετα­τρέ­πε­ται τώρα σε digital-ball. Αυτό
μπο­ρεί να είναι ένα θαύ­μα τεχνο­λο­γί­ας και οργά­νω­σης αλλά ουσια­στι­κά παύ­ει να
είναι παι­χνί­δι. Το έχουν απο­νευ­ρώ­σει, παύ­ει να είναι απρό­βλε­πτο, δεν μπο­ρεί να
δώσει χαρά. Τι χαρά σου προ­κα­λεί­ται όταν  βλέ­πεις να παί­ζουν μηχα­νές; Στο
παι­χνί­δι μετέ­χεις για­τί μπο­ρείς μέσα από αυτό να χαρείς και όχι για­τί πρέπει
πάση θυσία να κερ­δί­σεις λες και είναι πόλεμος.

Και το βρα­βείο στον
Μέσι;

Όλοι κατα­λα­βαί­νου­με ότι αυτό το βρα­βείο ήταν μια επι­λο­γή της
Adidas, που είναι χορη­γός του Μου­ντιάλ και του παί­κτη. Θα έλε­γα ότι ο Μέσι θα
ήταν μεγα­λύ­τε­ρος ακό­μα και από τον Μαρα­ντό­να αν έβγαι­νε και έλε­γε: «δεν το αξίζω
αυτό το βρα­βείο, δεν το θέλω». Δεν το έκανε.

Οι εται­ρί­ες έχουν
διεισ­δύ­σει ολο­κλη­ρω­τι­κά στο ποδόσφαιρο;

Η Adidas, κάνει τώρα ένα
συμ­βό­λαιο-ρεκόρ με την Μάν­τσε­στερ, 750 εκ. στερ­λι­νών για τα επό­με­να δέκα χρόνια.
Υπάρ­χει μια τερά­στια αγο­ρά ποδο­σφαι­ρι­κού υλι­κού περί­που 17 δις ευρώ και η μάχη
είναι ποιος θα πάρει το μεγα­λύ­τε­ρο κομ­μά­τι. Όλο αυτό μετα­τρέ­πει το ποδό­σφαι­ρο σε
ένα μέσο προς την επί­τευ­ξη των στό­χων της κάθε εται­ρί­ας. Πας και αγο­ρά­ζεις τη
φανέ­λα της ομά­δας σου και μαζί κου­βα­λάς την εται­ρία που την σπον­σά­ρει. Γίνεσαι
δηλα­δή, ένα ζωντα­νό δια­φη­μι­στι­κό ταμπλό και δεν πλη­ρώ­νε­σαι καν για
αυτό.

Είναι παρά­λο­γα ακρι­βο­πλη­ρω­μέ­νοι οι ποδοσφαιριστές;

Κάποιοι
είναι εξω­φρε­νι­κά. Από την άλλη, για­τί τα Χρυ­σάν­θε­μα του Βαν Γκογκ στοιχίζουν
τόσο ή ο ηθο­ποιός να παίρ­νει 15 εκα­τομ­μύ­ρια για να παί­ξει σε μια ται­νία; Όλα
αυτά είναι παρα­λο­γι­σμοί και φού­σκες του καπι­τα­λι­στι­κού συστή­μα­τος μέσα στο οποίο
ζού­με. Η Αγρο­τι­κή Τρά­πε­ζα που­λή­θη­κε στον Σάλ­λα 92 εκ ευρώ και ο Ρονάλ­ντο πήγε
στη Ρεάλ με 95. Αυτό και μόνο νομί­ζω απα­ντά στην ερώτηση.

Και πως
εξη­γείς το γεγο­νός ότι ακό­μα και έτσι βλέ­που­με, συζη­τά­με, παθια­ζό­μα­στε με το
ποδόσφαιρο;

Ο Αξε­λός, ένας από τους μεγα­λύ­τε­ρους Έλλη­νες φιλόσοφους,
έλε­γε ότι ο άνθρω­πος ανα­κα­λύ­πτει τον κόσμο μέσα από την περι­πλά­νη­ση και το
παί­γνιο. Το ποδό­σφαι­ρο λοι­πόν είναι ένα παι­χνί­δι που μας συν­δέ­ει καταρ­χήν με τα
παι­δι­κά μας χρό­νια. Όταν παί­ζα­με χωρίς να έχου­με έγνοιες. Όταν πηγαί­νεις να
παί­ξεις ποδό­σφαι­ρο, φεύ­γεις από τον τωρι­νό κόσμο και μετα­φέ­ρε­σαι σε εκεί­νον της
παι­δι­κής σου ηλι­κί­ας. Υπάρ­χουν βέβαια αυτοί που έμα­θαν να παί­ζουν και αυτοί που
έμα­θαν μόνο να το κατα­να­λώ­νουν, ως προ­ϊ­όν. Αν δεν μπο­ρείς να παί­ξεις και να
χαρείς το ποδό­σφαι­ρο τότε δεν έχει καμία σημασία.

Ο Σουά­ρες είναι από
αυτούς που ακό­μα παθιά­ζο­νται, σαν ένα παι­δί που παί­ζει στην αλάνα
του;

Καταρ­χήν είναι τρο­μα­κτι­κό πως εκμε­ταλ­λεύ­τη­καν το περιστατικό
εται­ρί­ες που δεν έχουν καμία σχέ­ση ούτε με το ποδό­σφαι­ρο ούτε με τον Σουάρες.
Φτιά­ξα­νε δια­φη­μί­σεις, σπο­τά­κια κλπ. Από την άλλη, οι εται­ρί­ες που έχουν
συμ­βό­λαια με τον Σουά­ρες ταρα­κου­νή­θη­καν για­τί, όπως είναι δια­μορ­φω­μέ­νη η αγορά,
το δάγκω­μα και η συμπε­ρι­φο­ρά του προ­κα­λούν ζημιά στην εικό­να τους. Όσον αφορά
αυτό που ρώτη­σες όμως θέλω να πω το εξής: Ο Σουά­ρες, όπως και οι περισσότεροι
Λατι­νο­α­με­ρι­κά­νοι παί­κτες, είναι ένα παι­δί που μεγά­λω­σε παί­ζο­ντας pelota, το
ποδό­σφαι­ρο του δρό­μου. Εκεί θα δαγκώ­σεις για να πάρεις τη μπά­λα να παί­ξεις. Όταν
έχεις μεγα­λώ­σει σε μια δια­λυ­μέ­νη οικο­γέ­νεια, στους δρό­μους που μεγά­λω­σε ο
Σουά­ρες, θα το κου­βα­λάς πάντα αυτό μέσα σου. Κι όταν θα πιε­στείς, όταν θα είσαι
σε μια ξένη χώρα και θα νοσταλ­γείς τον τόπο σου, όταν νιώ­θεις ανα­σφα­λής, θα
ενερ­γο­ποι­η­θεί. Οι ποδο­σφαι­ρι­στές είναι άνθρω­ποι. Ολό­κλη­ρος Ζιντάν έδω­σε την
κου­του­λιά στον Ματε­ρά­τσι και τον ξάπλω­σε κάτω. Είναι πολύ εύκο­λο να μιλά­με και
να κρί­νου­με τους ανθρώ­πους, εκ του ασφα­λούς, χωρίς να ξέρου­με τίπο­τα για αυτούς
ή το περι­βάλ­λον τους. Δεν ξέρω πόσοι από αυτούς που γρά­φουν και κρί­νουν τον
Σουά­ρες έχουν καν πάει στα μέρη που μεγάλωσε.

Υπάρ­χουν κι άλλες
περι­πτώ­σεις τέτοιων παικτών.

Βέβαια. Ο Μπέ­καμ θεω­ρεί­ται το πρό­τυ­πο του
ποδο­σφαι­ρι­στή – μάρ­κε­τινγκ. Πριν από αυτόν όμως, υπήρ­χε μια άλλη περί­πτω­ση που
θα μπο­ρού­σε να το κάνει αλλά δεν βγή­κε λόγω χαρα­κτή­ρα, ίσως και λόγω χρώματος.
Ανα­φέ­ρο­μαι στον Νικο­λά Ανελ­κά. Πήγε στα 19 του χρό­νια στη Ρεάλ, 12 δις. Το
marketing-icon όμως δεν πέτυ­χε για­τί ο Ανελ­κά είχε άλλη στά­ση ζωής. Η αγο­ρά δεν
σηκώ­νει τέτοια πράγ­μα­τα. Ή μάλ­λον θέλει μια ελεγ­χό­με­νη αλη­τεία, τύπου
Ρονάλντο.

Ο Νεϊ­μάρ σε ποια κατη­γο­ρία ανήκει;

Όταν είχε πάει στην
Μπάρ­τσα, ανα­ρω­τιό­μουν αν είναι έτοι­μος κι αν θα ται­ριά­ξει αγω­νι­στι­κά. Δύο μήνες
μετά, ανα­κη­ρύ­χθη­κε ο πιο υπο­σχό­με­νος ποδο­σφαι­ρι­στής στο μάρ­κε­τινγκ. Αυτό νομίζω
λέει πολ­λά. Το ότι δεν είναι αυτό που τον παρου­σιά­ζουν, φάνη­κε και στο Μουντιάλ.
Δεν μπο­ρεί ακό­μα να κάνει τη δια­φο­ρά σε τόσο ψηλό επί­πε­δο. Μπο­ρεί κάπο­τε να
γίνει Ριβάλ­ντο, αλλά ακό­μα δεν είναι.

Είδα­με και μια Βρα­ζι­λία εντελώς
«απο­βρα­ζι­λο­ποι­η­μέ­νη». Πως το σχολιάζεις;

Οι Βρα­ζι­λιά­νοι από το 1982
απο­φά­σι­σαν ότι θέλουν να κερ­δί­ζουν και όχι να παί­ζουν ωραία. Άρχι­σαν να παράγουν
δια­φο­ρε­τι­κού τύπου ποδο­σφαι­ρι­στές. Παλιά το «βρα­ζι­λιά­νος αμυ­ντι­κός» ακουγόταν
σαν ανέκ­δο­το. Πλέ­ον, οι καλοί τους παί­κτες είναι όλοι αμυ­ντι­κο­γε­νείς. Το μότο
του Σκο­λά­ρι είναι «δεν είμα­στε υπο­χρε­ω­μέ­νοι να παί­ζου­με καλή μπά­λα, μας
ενδια­φέ­ρει να κερ­δί­ζου­με». Τώρα πλη­ρώ­νουν αυτή την απόφαση.

Το 7-1 ήταν
χει­ρό­τε­ρο από την ήττα στον τελι­κό του 1950;

Δεν το ξέρω αλλά νομί­ζω ότι
θα το βιώ­σουν λιγό­τε­ρο βαριά. Τότε οι άνθρω­ποι δεν είχαν πολ­λές διε­ξό­δους, πέραν
του ποδο­σφαί­ρου. Τώρα βγαί­νεις από το γήπε­δο και βρί­σκεις χίλια άλλα πράγ­μα­τα να
κάνεις. Τότε ο Μπαρ­μπό­σα ήταν ο απο­διο­πο­μπαί­ος τρά­γος μέχρι να πεθά­νει. Τώρα
τους πόνε­σε, λογι­κό άλλω­στε, αλλά θα το ξεπε­ρά­σουν. Θα μεί­νει βέβαια στην
ιστο­ρία καθώς είναι η μεγα­λύ­τε­ρη ήττα σε παι­χνί­δι Μουντιάλ.

Για­τί
στην Ελλά­δα δεν ευδο­κί­μη­σε ένα παρά­δειγ­μα ομά­δας λαϊ­κής βάσης;

Νομί­ζω ότι
καταρ­χήν είναι ένα θέμα παι­δεί­ας. Ο τρό­πος που βλέ­που­με το ποδό­σφαι­ρο. Δεύτερον,
έχει να κάνει με το θεσμι­κό πλαί­σιο και το πως η Πολι­τεία φτιά­χνει το πλαίσιο
μέσα στο οποίο κινεί­ται το άθλη­μα. Όταν αυτό το πλαί­σιο είναι ένας μηχανισμός
παρα­γω­γής ανο­μί­ας, ιδιο­τέ­λειας και εκμε­τάλ­λευ­σης, ο υγι­ής κόσμος κάποια στιγμή
θα αρχί­σει να απο­στα­σιο­ποιεί­ται. Πολ­λοί αγα­πούν την ομά­δα τους αλλά δεν αντέχουν
τον εκά­στο­τε πρό­ε­δρο ή μεγα­λο­μέ­το­χο. Αυτοί που έχουν στα χέρια τους τις ομάδες
δεν είναι άνθρω­ποι που αγα­πούν το παι­χνί­δι και δεν έχουν στο νου τους τη σωστή
οργά­νω­ση της ομά­δας. Το ποδό­σφαι­ρο στην Ελλά­δα είναι εδώ και χρό­νια ένας
πελα­τεια­κός μηχα­νι­σμός κυρί­ως με το κρά­τος με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται. Η ιστορία
με τον Ντέ­μη στην ΑΕΚ ήταν μια καλή ευκαι­ρία να έχου­με ένα τέτοιο παράδειγμα
αλλά δεν το χει­ρί­στη­κε καλά.
Στη Γερ­μα­νία, για παρά­δειγ­μα, θεσμο­θε­τη­μέ­να οι
ομά­δες ανή­κουν κατά 52% στους φιλά­θλους τους.

Έχει αλλά­ξει και ο τρόπος
που το ζού­με εμείς, οι φίλαθλοι;

Εννο­εί­ται. Θυμά­μαι στην πρώ­τη πορεία του
Πολυ­τε­χνεί­ου ότι κατέ­βη­κε κόσμος με κασκόλ και μετά πήγε στο Καραϊ­σκά­κη σε ένα
παι­χνί­δι του Ολυ­μπια­κού. Τώρα καθό­μα­στε και το βλέ­που­με στην τηλε­ό­ρα­ση. Δεν
κοι­νω­νι­κο­ποιεί­ται ο κόσμος στο γήπε­δο, όπως παλιά. Κι αυτοί που πάνε, κάθονται
το βλέ­πουν, τρώ­νε και ένα μπέρ­γκερ και φεύ­γου­νε. Επι­πλέ­ον, μάθα­με να αγα­πά­με τη
νίκη  περισ­σό­τε­ρο από το παι­χνί­δι. Κι αυτό είναι θέμα παι­δεί­ας. Ένα από τα
πράγ­μα­τα που σκο­τώ­νουν το παι­χνί­δι είναι και το στοί­χη­μα. Σκέ­ψου ότι ο άλλος
παί­ζει under το παι­χνί­δι και κάθε­ται να το δει και παρα­κα­λά να μην μπει γκολ. Αν
το σκε­φτείς είναι αδια­νό­η­το. Στο σλό­γκαν «υπο­στη­ρί­ζου­με ό,τι παί­ζου­με» απαντάμε
«υπο­στη­ρί­ζου­με ό,τι μας λέει η καρ­διά μας».

Οι αθλη­τι­κο­γρά­φοι έχουν
την κατάλ­λη­λη παι­δεία ή έχουν κι αυτοί τις ευθύ­νες τους;

Μεγά­λες ευθύνες.
Θα είχε ενδια­φέ­ρον να κάνα­με μια έρευ­να και να δού­με πόσα και ποια βιβλία έχουν
δια­βά­σει οι αθλη­τι­κο­γρά­φοι φέτος. Μια φορά είχε πάει δημο­σιο­γρα­φι­κή απο­στο­λή να
καλύ­ψει το παι­χνί­δι της εθνι­κής με τη Μάλ­τα. Μόνο ο Πανού­τσος, από τους
αθλη­τι­κο­γρά­φους που ήταν εκεί, ήξε­ρε ότι στη Μάλ­τα βρί­σκε­ται ο μόνος εκτός
Ιτα­λί­ας πίνα­κας του Καρα­βά­τσιο. Για μένα αυτό είναι αδια­νό­η­το, δεν μπο­ρεί το
ποδό­σφαι­ρο να μην είναι κομ­μά­τι του πολιτισμού.

Είναι όμως και οι ίδιοι
οι ποδο­σφαι­ρι­στές. Δεν υπάρ­χουν πολ­λά παρα­δείγ­μα­τα Ελλή­νων ποδο­σφαι­ρι­στών που να
έχουν πάρει θέση πάνω σε κοι­νω­νι­κά ζητή­μα­τα. Ιδιαί­τε­ρα στην επο­χή που
ζούμε.

Κι αυτό θέμα παι­δεί­ας είναι. Ξεκι­νά­με με μια αντί­λη­ψη να μην
μπλέ­κου­με το ποδό­σφαι­ρο με την πολι­τι­κή. Μια αντί­λη­ψη των προ­έ­δρων ουσιαστικά
που επι­βάλ­λε­ται στο παι­χνί­δι. Αν εξαι­ρέ­σεις την περί­πτω­ση του Σάβ­βα Κωφί­δη ή
παλιό­τε­ρα του Δελη­κά­ρη δεν μπο­ρώ πράγ­μα­τι να σκε­φτώ κάποιον άλλο. Αλλά και η
ίδια η κοι­νω­νία, δεν είναι έτσι; Εδώ βλέ­πεις τις καθα­ρί­στριες, που είναι μια
χού­φτα γυναί­κες που δεν το βάζουν κάτω και ασχο­λού­νται μαζί τους 100-200
άνθρωποι.

Το τελευ­ταίο διά­στη­μα έχουν βγει διά­φο­ρες απο­κα­λύ­ψεις γύρω από
τον χώρο του ποδο­σφαί­ρου. Πως τα βλέ­πεις εσύ αυτά και για­τί γίνο­νται τώρα οι
απο­κα­λύ­ψεις αυτές;

Είναι από­το­κα μιας άρρω­στης κοι­νω­νί­ας.  Χρό­νια τώρα τα
συζη­τά­γα­με αυτά αλλά η πολι­τεία δεν απο­φά­σι­ζε να ασχο­λη­θεί. Προ­φα­νώς, όταν τα
συμ­φέ­ρο­ντα αρχί­ζουν να γίνο­νται πιο μεγά­λα, μεγα­λώ­νουν και οι μάχες. Με το
Τσά­μπιονς Λιγκ και τα τηλε­ο­πτι­κά έχει μεγα­λώ­σει πολύ η πίτα.
Έχεις ακού­σει ή
δια­βά­σει εσύ κάποια ανα­κοί­νω­ση της ΕΠΟ για το ζήτη­μα; Έστω ρε παι­δί μου κάτι
τυπι­κό για τις τηλε­φω­νι­κές συνο­μι­λί­ες που βγή­καν; Τίπο­τα. Αυτό νομί­ζω τα λέει
όλα.

Πολύς λόγος γίνε­ται τελευ­ταία και για το γήπε­δο της ΑΕΚ στη Νέα
Φιλαδέλφεια.

Έχω ένα φίλο 92 χρο­νών, Μικρα­σιά­τη που μου είπε ότι θέλει
να πεθά­νει μόλις χτι­στεί το γήπε­δο. Βλέ­πει το χωρά­φι όπως είναι τώρα και λέει
ότι είναι σαν μια πλη­γή ανοι­χτή που αιμορ­ρα­γεί. Είναι αδια­νό­η­το να μην έχει η
ΑΕΚ γήπε­δο στη Νέα Φιλα­δέλ­φεια. Δεν χρειά­ζε­ται όμως ένα γήπε­δο που να έχει 40
μαγα­ζιά και 70 φαστφου­ντά­δι­κα. Μπο­ρεί να γίνει ένα γήπε­δο 30.000 θέσε­ων χωρίς να
πει­ρά­ξουν το πάρ­κο. Το επι­χεί­ρη­μα ότι είναι εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νο δεν μου λέει τίποτα
για­τί αν η τοπι­κή αυτο­διοί­κη­ση είχε τα λεφτά που της έχουν κόψει μια χαρά θα το
είχε το πάρ­κο. Με ενό­χλη­σε η λογι­κή του ΣΥΡΙΖΑ να βρε­θεί μια λύση και να
συζη­τή­σου­με με τον Μελισ­σα­νί­δη. Ειλι­κρι­νά δεν την κατα­λα­βαί­νω. Και θέλω να πω
και το εξής: Σε όλη αυτή την ιστο­ρία το κλει­δί δεν είναι το γήπε­δο. Είναι ο
έλεγ­χος της εται­ρί­ας που θα δια­χει­ρί­ζε­ται το γήπε­δο. Σε ποια­νού τα χέρια θα
είναι. Αυτό είναι πολύ σοβα­ρό ζήτημα.

Υπάρ­χει και το ζήτη­μα της
χρη­μα­το­δό­τη­σης από την Περιφέρεια.

Είναι επί­σης πολύ σοβα­ρό θέμα. Η
Περι­φέ­ρεια δηλα­δή βρί­σκει τρό­πο να χρη­μα­το­δο­τή­σει ένα γήπε­δο και δεν καταφέρνει
να χρη­μα­το­δο­τή­σει άλλα πράγ­μα­τα που είναι πρώ­της ανά­γκης στην κοι­νω­νία; Ποιές
είναι οι προ­τε­ραιό­τη­τές μας ως κοι­νω­νία. Σε μια περί­ο­δο βαθιάς ανθρωπιστικής
κρί­σης, όταν πεθαί­νει κόσμος στα νοσο­κο­μεία επει­δή δεν έχου­με φάρ­μα­κα, όταν
κάνου­με περισ­σό­τε­ρους ακρω­τη­ρια­σμούς από όσους στο Αφγα­νι­στάν για­τί οι
δια­βη­τι­κοί δεν βρί­σκουν φάρ­μα­κα, έχου­με προ­τε­ραιό­τη­τα να χτί­σου­με ένα γήπε­δο; Αν
είναι έτσι τότε να πάω να πεθά­νω σε ένα μεγά­λο γήπεδο.

Μήπως και η
Αρι­στε­ρά δεν προ­σεγ­γί­ζει σωστά το ποδόσφαιρο;

Ακό­μα δεν έχει κατα­νο­ή­σει η
Αρι­στε­ρά τι είναι το ποδό­σφαι­ρο, πως αλλά­ζει, τι κατα­στά­σεις δια­μορ­φώ­νει μέσα
στην καπι­τα­λι­στι­κή δια­δι­κα­σία και τι πρό­τα­ση πρέ­πει να έχει για το παιχνίδι.
Είναι η μόνη που έχει τα εργα­λεία για να το κάνει και δεν το κάνει. Πρέ­πει να
υπε­ρα­σπι­στεί και το παι­χνί­δι ως τέτοιο αλλά κυρί­ως τη δυνα­τό­τη­τα των ανθρώ­πων να
έχουν χώρους, όπου ελεύ­θε­ρα και δωρε­άν θα μπο­ρούν να το παί­ξουν. Αν δεν κλοτσήσω
την μπά­λα δεν θα μπο­ρέ­σω ποτέ να κατα­λά­βω το παι­χνί­δι. Το ρημά­δι το παιχνίδι
πρέ­πει να το απο­κα­τα­στή­σου­με. Και αυτό δεν γίνε­ται στα γήπε­δα των ομάδων.
Γίνε­ται στα γήπε­δα των γει­το­νιών. Και η Αρι­στε­ρά έχει να προ­σφέ­ρει σε
αυτό.

Οι προ­πο­νη­τές

Γίνε­ται μεγά­λη κου­βέ­ντα τα τελευ­ταία χρόνια
για τους προ­πο­νη­τές. Εσύ ποιόν προτιμάς;

Θεω­ρώ ότι ο Γκουαρ­ντιό­λα είναι
μια εξαι­ρε­τι­κή περί­πτω­ση. Είναι ένας πολυ­διά­στα­τος άνθρω­πος. Δια­βά­ζει βιβλία,
πάει κινη­μα­το­γρά­φο, παρα­κο­λου­θεί το θέα­τρο. Μαζεύ­ει από παντού πράγ­μα­τα που
φορ­τώ­νει μετά στο ποδό­σφαι­ρο. Γενι­κά αν το κοι­τά­ξεις θα δεις ότι οι πιο
ενδια­φέ­ρο­ντες προ­πο­νη­τές είναι αυτοί που είναι λίγο κοσμο­πο­λί­τες. Οι Ολλανδοί
που γυρί­ζου­νε από χώρα σε χώρα, ο Μου­ρί­νιο που ήταν μετα­φρα­στής κ.ο.κ. Και
βέβαια ο Βεν­γκέρ ο οποί­ος είναι μια ξεχω­ρι­στή περί­πτω­ση. Ένας οικο­νο­μο­λό­γος που
έσω­σε στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα την Άρσε­ναλ μέσω του πλά­νου της πώλη­σης κατοι­κιών στο
Χάι­μπου­ρι. Ένας άνθρω­πος που άλλα­ξε το αγγλι­κό ποδό­σφαι­ρο. Πήγε εκεί και στην
αρχή τον έλε­γαν Mr Brokoli για­τί τους άλλα­ξε τις δια­τρο­φι­κές συνή­θειες. Και μετά
το πρώ­το πρω­τά­θλη­μα βγή­κε ο Τόνυ Άνταμς και είπε: «Τον λέγα­με Κλου­ζώ όταν ήρθε
αλλά τώρα πρέ­πει να τον λέμε Mr Windows».

Από αυτούς που έχουν περάσει
από Ελλάδα;

Ο Βαλ­βέρ­δε ήταν, κατά την άπο­ψή μου, η πιο ενδιαφέρουσα
περί­πτω­ση. Ήταν και αυτός ένας άνθρω­πος πολυ­διά­στα­τος. Έχω την εντύ­πω­ση ότι και
ο Ρανιέ­ρι είναι μια τέτοια περί­πτω­ση και θα έχει ενδια­φέ­ρον να δού­με τι μπορεί
να κάνει στην Εθνι­κή. Πιο παλιά, ο Ίβι­τσα Όσιμ του ΠΑΟ ήταν εξαιρετική
περίπτωση.