Ενδιαφέρουσες σκέψεις για το μεταναστευτικό και την ανάπτυξη

Ο Paul Romer είναι Αμε­ρι­κα­νός 54 ετών οικο­νο­μο­λό­γος και καθη­γη­τής στο πανε­πι­στή­μιο Stanford της Καλι­φόρ­νιας. Γνω­στός σαν ένας από τους πατέ­ρες της «ενδο­γε­νούς ανά­πτυ­ξης» ο Romer έχει λαν­σά­ρει την ιδέα των «ελεύ­θε­ρων» πόλε­ων (δική μας νοη­μα­τι­κή και όχι κυριο­λε­κτι­κή μετά­φρα­ση του όρου: charter cities). Ποια είναι τα θεμε­λιώ­δει χαρα­κτη­ρι­στι­κά αυτής της ιδέ­ας;
Από­ψε στην Αφρι­κή, λέει ο Romer, οι πιο πολ­λοί μαθη­τές θα δια­βά­σουν έξω από το σπί­τι τους για­τί δεν δια­θέ­τουν οικια­κό φωτι­σμό. Κι’ όμως κοστί­ζει λιγό­τε­ρο και από 1 σεντ του ευρώ η λει­τουρ­γία μιας λάμπας 100 Watts επί 1 ώρα. Τι είναι πιο σωστό να πού­με: Οι Αφρι­κα­νοί δεν έχουν ηλε­κτρι­κό για­τί είναι φτω­χοί ή πως οι Αφρι­κα­νοί είναι φτω­χοί επει­δή δεν έχουν ηλε­κτρι­κό; Ο Romer επι­λέ­γει το δεύ­τε­ρο. Και παρα­λεί­πο­ντας μεγά­λο μέρος της συλ­λο­γι­στι­κής του αλυ­σί­δας κατα­λή­γου­με στην ιδέα-επι­στέ­γα­σμα των συλ­λο­γι­σμών του, που είναι οι κατα­σκευή δεκά­δων ή εκα­το­ντά­δων νέων πόλε­ων κατα­σκευα­σμέ­νων σε προ­ε­πι­λεγ­μέ­νες περιο­χές του πλα­νή­τη με ταυ­τό­χρο­νη συμ­με­το­χή μιας πλού­σιας και μιας φτω­χής χώρας. Οι πλού­σιες χώρες καλού­νται να συμ­βάλ­λουν οικο­νο­μι­κά αλλά και με την πολι­τι­κή τους κουλ­τού­ρα στην οργά­νω­ση της διοί­κη­σης αυτών των πόλε­ων. Αυτές τις πόλεις θα επι­λέ­ξουν σαν τόπο δια­μο­νής ή/και εργα­σί­ας χιλιά­δες πολι­τών των πιο φτω­χών χωρών του πλα­νή­τη.
Η πρό­τα­ση μυρί­ζει νέο-αποι­κιο­κρα­τία αλλά ο Romer υπο­στη­ρί­ζει το αντί­θε­το. Εκα­τομ­μύ­ρια πολι­τών θα μπο­ρούν να επι­λέ­ξουν τον τρό­πο διεύ­θυν­σής τους αντί να προ­στρέ­χουν -όπως μέχρι τώρα- στις ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες, όπου με στό­χο την στοι­χειώ­δη επι­βί­ω­ση κατα­βάλ­λουν ως τίμη­μα πολ­λά συστα­τι­κά της προ­σω­πι­κής τους χει­ρα­φέ­τη­σης.
Αυτές οι πόλεις, υπο­στη­ρί­ζει ο Romer, θα ακούν εξαι­ρε­τι­κά ευνοϊ­κή επί­δρα­ση στην ανά­πτυ­ξη και του υπό­λοι­που των χωρών εγκα­τά­στα­σής τους και δίνει σαν προ­σεγ­γι­στι­κό παρά­δειγ­μα το Hong-Kong (…).
Σίγου­ρα οι θέσεις του Romer σηκώ­νουν πολ­λή συζή­τη­ση και αμφι­σβή­τη­ση και ίσως δικαιο­λο­γη­μέ­να γεν­νούν καχυ­πο­ψία. Όμως δια­κρί­νο­νται από μία θεμε­λιώ­δη αρχή, που κατά την γνώ­μη μας, θα έπρε­πε να γίνει το μέγα ζητού­με­νο προ­ο­δευ­τι­κών ανθρώ­πων και φορέ­ων: η στή­ρι­ξη της παγκό­σμιας κοι­νό­τη­τας στην ίδια την ανά­πτυ­ξη των φτω­χών χωρών… Χωρίς μία τέτοια μακρό­χρο­νη και οικου­με­νι­κών δια­στά­σε­ων παρέμ­βα­ση ο πλα­νή­της απει­λεί­ται με την πιο μαζι­κή, ραγδαία, επώ­δυ­νη, ανε­ξέ­λεγ­κτη και κατα­στρο­φι­κή ανθρω­πο­γε­ω­γρα­φι­κή ανα­κα­τά­τα­ξη.
Ο επί­λο­γος του σχε­τι­κού σημειώ­μα­τος του Paul Romer είναι συγκλο­νι­στι­κά απο­κα­λυ­πτι­κός: Στις επό­με­νες 10ετίες κάπου 3 δισε­κα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι, φτω­χοί εργά­τες γης θα εγκα­τα­λεί­ψουν τα χωρά­φια τους. Η σημε­ρι­νή τους προ­ο­πτι­κή είναι οι παρα­γκου­πό­λεις πλάϊ στα οικο­δο­μι­κά μεγα­θή­ρια του ανα­πτυγ­μέ­νου κόσμου…
Δεν υπε­ρα­σπι­ζό­μα­στε την λύση των «ελεύ­θε­ρων πόλε­ων», που ίσως δεν μπο­ρού­με και να την κρί­νου­με σε βάθος. Υπο­στη­ρί­ζου­με, όμως, ότι η συναι­σθη­μα­τι­κής τάξης αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος της παγκό­σμιας μετα­νά­στευ­σης έχει τόσες πιθα­νό­τη­τες επι­τυ­χί­ας όσες και η φιλαν­θρω­πία για την αντι­με­τώ­πι­ση της παγκό­σμιας φτώ­χιας… Χρεια­ζό­μα­στε πολι­τι­κές πλα­νη­τι­κής εμβέ­λειας. Αλλοιώς θα συντη­ρού­με το πρό­βλη­μα ενώ ταυ­τό­χρο­να και ασφα­λώς ακού­σια θα διευ­κο­λύ­νου­με την επώ­α­ση των αυγών του φιδιού…