Δημοσιεύεται στην Πασχαλινή ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ και το αναδημοσιεύουμε ως εξαιρετικά ενδιαφέρον χάρις στις διαχρονικές αναφορές του στην συντηρητική δύναμη της συνήθειας, της αποδοχής και εν τέλει της υποταγής… Αφορμή, πιθανότατα για τον Γιώργο Ρούση, η “κοιλιά” στις αντιδράσεις του λαού…
Στην ΦΑΙΑΚΙΑ είχαμε μιλήσει από καιρό για την μεθοδευμένη και συστηματική προπαγάνδα τύπου Ναστραντίν Χότζα, έτσι ώστε η προαποφασισμένη “απαλλαγή” από κάποιο από τα επαχθή μέτρα να εκλαμβάνεται σαν … πνοή απελευθέρωσης από τους καταπιεσμένους….
Το κείμενο είναι εξαιρετικά χρήσιμο από ιστορική και κοινωνιολογική άποψη… Είναι ακόμη για μας μία πρόκληση επίκλησης του τελευταίου βιβλίου του Γιώργου Ρούση για τον Γκραμσιανό πόλεμο θέσεων και ηγεμονία στο πεδίο των ιδεών… Γιατί, θεωρούμε, φανερό, πως όσο θα προσδοκούμε την “ανάσταση” μόνον στις αντικειμενικές συνθήκες της εξαθλίωσης θα περιμένουμε πολύ… Το ζήτημα της ηγεμονίας των θέσεων είναι ανοικτό μπροστά μας σαν βασική τακτική υποχρέωση… Διαβάστε το…
Η δική
μας Ανάσταση
μας Ανάσταση
Για να επιτευχθεί η δική
μας Ανάσταση, ως συλλογική ανατροπή- απελευθέρωση, του ίδιου
του λαού εν ζωή, είναι αναγκαίο να υπερβούμε τη δύναμη της συνήθειας και τη
συνεπαγόμενη εθελοδουλία, σε θεούς αλλά και σε άλλους ανθρώπους.
μας Ανάσταση, ως συλλογική ανατροπή- απελευθέρωση, του ίδιου
του λαού εν ζωή, είναι αναγκαίο να υπερβούμε τη δύναμη της συνήθειας και τη
συνεπαγόμενη εθελοδουλία, σε θεούς αλλά και σε άλλους ανθρώπους.
Θυμίζω ενδεικτικά ότι αυτές οι
βαθύτατα συντηρητικές δυνάμεις έχουν αναδειχτεί με τον πιο γλαφυρό τρόπο από
την εποχή του Πλάτωνα μέχρι σήμερα από σημαντικούς στοχαστές.
βαθύτατα συντηρητικές δυνάμεις έχουν αναδειχτεί με τον πιο γλαφυρό τρόπο από
την εποχή του Πλάτωνα μέχρι σήμερα από σημαντικούς στοχαστές.
Ο Πλάτωνας στην παραβολή του
σπηλαίου των δεσμωτών αναφέρεται στην τρομερή δυσκολία που θα συναντήσουν όσοι
δουν την πραγματικότητα ως έχει, για να πείσουν εκείνους οι οποίοι έχουν
εθιστεί να βλέπουν τα είδωλα της.
σπηλαίου των δεσμωτών αναφέρεται στην τρομερή δυσκολία που θα συναντήσουν όσοι
δουν την πραγματικότητα ως έχει, για να πείσουν εκείνους οι οποίοι έχουν
εθιστεί να βλέπουν τα είδωλα της.
Διαπρεπείς ιστορικοί μας
επισημαίνουν ότι οι εξεγέρσεις του Σπάρτακου δε στόχευαν στην κατάργηση του δουλοκτητικού συστήματος γενικά, αλλά στο
να πάψουν να είναι δούλοι οι ίδιοι οι εξεγερμένοι.
επισημαίνουν ότι οι εξεγέρσεις του Σπάρτακου δε στόχευαν στην κατάργηση του δουλοκτητικού συστήματος γενικά, αλλά στο
να πάψουν να είναι δούλοι οι ίδιοι οι εξεγερμένοι.
Ο Λα Μποεσί το 16 αιώνα
αναφέρεται στην εθελοδουλία και στον «απεριόριστο αριθμό ανθρώπων, οι
οποίοι όχι μόνον υπακούουν αλλά υπηρετούν, όχι μόνον κυβερνώνται άλλα
τυράννιονται ».
αναφέρεται στην εθελοδουλία και στον «απεριόριστο αριθμό ανθρώπων, οι
οποίοι όχι μόνον υπακούουν αλλά υπηρετούν, όχι μόνον κυβερνώνται άλλα
τυράννιονται ».
Ο Ντέιβιντ Χιούμ επισημαίνει ότι «εθιζόμαστε τόσο έντονα
στην υπακοή και την υποταγή που οι
περισσότεροι άνθρωποι δεν αναζητούν να πληροφορηθούν περισσότερα για την
προέλευση ή την αιτία της, παρά όσο για
τις αρχές της βαρύτητας, της αδράνειας ή για τους πιο γενικούς νόμους της
φύσης».
στην υπακοή και την υποταγή που οι
περισσότεροι άνθρωποι δεν αναζητούν να πληροφορηθούν περισσότερα για την
προέλευση ή την αιτία της, παρά όσο για
τις αρχές της βαρύτητας, της αδράνειας ή για τους πιο γενικούς νόμους της
φύσης».
Ο Ρουσσώ κάνει λόγο για δειλία που
διαιωνίζει τη σκλαβιά, για δούλους που χάνουν τα πάντα μέσα στα δεσμά τους, ακόμα και τον πόθο να ξεσκλαβωθούν, για ανθρώπους
που αγαπούν τη σκλαβιά τους, όπως οι σύντροφοι του Οδυσσέα αγαπούσαν την
αποκτήνωση τους.
διαιωνίζει τη σκλαβιά, για δούλους που χάνουν τα πάντα μέσα στα δεσμά τους, ακόμα και τον πόθο να ξεσκλαβωθούν, για ανθρώπους
που αγαπούν τη σκλαβιά τους, όπως οι σύντροφοι του Οδυσσέα αγαπούσαν την
αποκτήνωση τους.
Ο Ροβεσπιέρος και ο Μπαμπέφ μιλούν
για τον αρνητικό ρόλο της μεγάλης δύναμης των προκαταλήψεων.
για τον αρνητικό ρόλο της μεγάλης δύναμης των προκαταλήψεων.
O Ένγκελς μας υπενθυμίζει ότι όταν στην Πρωσία
καταργήθηκε η δουλοπαροικία και μαζί με αυτήν η υποχρέωση για τα αφεντικά
να βοηθούν τα υποκείμενα τους στην μιζέρια τους, την αρρώστια και τα γηρατειά,
οι αγρότες απηύθυναν έκκληση στο βασιλιά, ζητώντας του να διατηρήσει την δουλοπαροικία.
καταργήθηκε η δουλοπαροικία και μαζί με αυτήν η υποχρέωση για τα αφεντικά
να βοηθούν τα υποκείμενα τους στην μιζέρια τους, την αρρώστια και τα γηρατειά,
οι αγρότες απηύθυναν έκκληση στο βασιλιά, ζητώντας του να διατηρήσει την δουλοπαροικία.
Την ίδια αντίδραση είχαν και οι
Ρώσοι κολήγοι μετά την απελευθέρωση τους από τον Τσάρο
Αλέξανδρο το Δεύτερο το 1864 όταν
ελεύθεροι πια συνέχιζαν να κουρνιάζουν
έξω από τα αρχοντικά των αφεντάδων τους.
Ρώσοι κολήγοι μετά την απελευθέρωση τους από τον Τσάρο
Αλέξανδρο το Δεύτερο το 1864 όταν
ελεύθεροι πια συνέχιζαν να κουρνιάζουν
έξω από τα αρχοντικά των αφεντάδων τους.
Ο Μαρξ επισημαίνει ότι όπως «αυτός
ο άνθρωπος είναι[…] βασιλιάς μόνο γιατί άλλοι άνθρωποι φέρονται απέναντι του
σαν υπήκοοι», έτσι και το κεφάλαιο θα συνεχίσει να βασιλεύει όσο το
προλεταριάτο θα υπακούει στα κελεύσματα του και δεν θα εξεγείρεται.
ο άνθρωπος είναι[…] βασιλιάς μόνο γιατί άλλοι άνθρωποι φέρονται απέναντι του
σαν υπήκοοι», έτσι και το κεφάλαιο θα συνεχίσει να βασιλεύει όσο το
προλεταριάτο θα υπακούει στα κελεύσματα του και δεν θα εξεγείρεται.
Ο Μπακούνιν ερμηνεύει την απογοητευτική βραδύτητα της ιστορικής
εξέλιξης της ανθρωπότητας με τη δουλοπρέπεια, τη ρουτίνα, την έλλειψη
πρωτοβουλίας και πνεύματος εξέγερσης που κυριαρχεί στα πνεύματα των ανθρώπων.
εξέλιξης της ανθρωπότητας με τη δουλοπρέπεια, τη ρουτίνα, την έλλειψη
πρωτοβουλίας και πνεύματος εξέγερσης που κυριαρχεί στα πνεύματα των ανθρώπων.
Ο Λένιν πέρα από την επισήμανση της
τρομερής δύναμης της συνήθειας, κάνει λόγο
για ένα τμήμα του προλεταριάτου
των αναπτυγμένων χωρών, που αντιδρούν σαν «ευχαριστημένοι σκλάβοι
που απαρνούνται την ιδέα της εξάλειψης της σκλαβιάς»,
τρομερής δύναμης της συνήθειας, κάνει λόγο
για ένα τμήμα του προλεταριάτου
των αναπτυγμένων χωρών, που αντιδρούν σαν «ευχαριστημένοι σκλάβοι
που απαρνούνται την ιδέα της εξάλειψης της σκλαβιάς»,
και συμφωνεί με τον Μπουχάριν όταν
αυτός επισημαίνει ότι όσο «η εργατική
τάξη στο σύνολο της [….] «συγκατατίθεται» σιωπηρά να εκπληρώνει την
καπιταλιστική λειτουργία», ο καπιταλισμός θα συνεχίζει να κυριαρχεί.
αυτός επισημαίνει ότι όσο «η εργατική
τάξη στο σύνολο της [….] «συγκατατίθεται» σιωπηρά να εκπληρώνει την
καπιταλιστική λειτουργία», ο καπιταλισμός θα συνεχίζει να κυριαρχεί.
Το ίδιο και ο Γκράμσι, όπως έχουμε
ξαναγράψει, μας λέει ότι πρέπει να ξεπεράσουμε το σύνδρομο που είχε το αλογάκι Ντιαμαντίνο, το
οποίο επειδή γεννήθηκε σε μια σκοτεινή
στοά, του ήταν αδύνατον να φανταστεί ότι θα μπορούσε να ζήσει στο φως του ήλιου. Στο ίδιο μήκος κύματος ο Βιλχελμ
Ράϊχ μιλά για το μίσος στο φως του ήλιου του Ανθρωπάκου του.
ξαναγράψει, μας λέει ότι πρέπει να ξεπεράσουμε το σύνδρομο που είχε το αλογάκι Ντιαμαντίνο, το
οποίο επειδή γεννήθηκε σε μια σκοτεινή
στοά, του ήταν αδύνατον να φανταστεί ότι θα μπορούσε να ζήσει στο φως του ήλιου. Στο ίδιο μήκος κύματος ο Βιλχελμ
Ράϊχ μιλά για το μίσος στο φως του ήλιου του Ανθρωπάκου του.
Ο Νίτσε με τη σειρά του μας θυμίζει ότι πρέπει «να θελήσουμε ν’
αφανιστούμε για να μπορέσουμε να
ξαναγίνουμε». Και ο Ερνστ Μπλοχ μιλά για τη συνήθεια σαν ναρκωτικό.
αφανιστούμε για να μπορέσουμε να
ξαναγίνουμε». Και ο Ερνστ Μπλοχ μιλά για τη συνήθεια σαν ναρκωτικό.
Τέλος ο Ανδρέας Κάλβος με τον πλέον έξοχο τρόπο μας
προειδοποιεί και μας προτρέπει:
προειδοποιεί και μας προτρέπει:
«Ὅσοι τὸ χάλκεον χέρι
βαρὺ
τοῦ
φόβου αἰσθάνονται,
τοῦ
φόβου αἰσθάνονται,
ζυγὸν
δουλείας, ἂς
ἔχωσι·
δουλείας, ἂς
ἔχωσι·
θέλει ἀρετὴν καὶ τόλμην
ἡ
ἐλευθερία.»
ἐλευθερία.»
Καλή κόκκινη Ανάσταση –Επανάσταση.
Γιώργος
Ρούσης
Ρούσης