ΔΙ-Α-ΒΑ-ΣΤΕ-ΤΟ !!!

Αν δεν έχει τύχει να δια­βά­σα­τε το κεί­με­νο της συνέ­ντευ­ξης του πανε­πι­στη­μια­κού Σερα­φείμ Σεφε­ριά­δη στην “Επο­χή” της Κυρια­κής 29/6/14… Είχα­με αρχί­σει να υπο­γραμ­μί­ζου­με προ­τά­σεις και λέξεις αλλά το απο­φύ­γα­με, για­τί είναι ολό­κλη­ρο το κεί­με­νο προς υπο­γράμ­μι­ση… Αρκεί να υπάρ­χουν ώτα ακουό­ντων εκεί, που κυρί­ως απευθύνεται… 

Κι αν
άλλα­ξαν από­ψεις;
Μα δεν άλλα­ξαν! Και οι της ΔΗΜΑΡ και οι του ΠΑΣΟΚ
και οι «δια­νο­ού­με­νοι» παρα­μέ­νουν όπως ήταν πάντα. Περι­μέ­νουν από την Αρι­στε­ρά να
αλλά­ξει ώστε να τους χωρέ­σει χωρίς πρό­βλη­μα. Να πω λοι­πόν ότι αν επι­μεί­νου­με να
θεω­ρού­με τους ανθρώ­πους αυτούς αρι­στε­ρούς (έστω «κεντρο­α­ρι­στε­ρούς»), τότε το
πρό­βλη­μα δεν το έχουν αυτοί, το έχου­με εμείς –διό­τι αυτοί τη δου­λειά τους
κάνουν. Ας είμα­στε λοι­πόν σαφείς: Επι­στη­μο­νι­κά, πολι­τι­κά και λογικά,
«κεντρο­α­ρι­στε­ρά» που κάτι να σημαί­νει δεν υπάρ­χει και, στις περι­στά­σεις, δεν
μπο­ρεί να υπάρ­ξει –διό­τι, στην τρέ­χου­σα φάση του καπι­τα­λι­σμού, κοι­νω­νι­κό κράτος
με δανει­κά δεν γίνε­ται. Έχου­με απλώς ένα επί­πλα­στο ρεύ­μα της κυρί­αρ­χης οπτικής
που προ­σπα­θεί να αλλοιώ­σει και να ανα­κό­ψει το εναλ­λα­κτι­κό όρα­μα που διαμόρφωσε
και εξα­κο­λου­θεί να αιμα­το­δο­τεί τον ΣΥΡΙΖΑ. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κατα­νο­ή­σει γρήγορα
και άμε­σα την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα αυτή, σύντο­μα θα βρε­θεί στη δυσά­ρε­στη θέση να
πρέ­πει να εξη­γή­σει μια περαι­τέ­ρω απώ­λεια της επιρ­ρο­ής του. Η κοι­νω­νι­κή πόλωση
που ανα­φέ­ρε­τε στο ερώ­τη­μά σας, η σύγκρου­ση ανά­με­σα στο κεφά­λαιο και την εργασία,
η σύγκρου­ση δηλα­δή ανά­με­σα στη Δεξιά και την Αρι­στε­ρά, ασφα­λώς εξα­κο­λου­θεί να
υπάρ­χει. Το θέμα είναι το πώς η πολι­τι­κή Αρι­στε­ρά θα την εκφρά­σει και θα την
κατα­στή­σει πολι­τι­κό πόλο ανα­τρο­πής. Και πρέ­πει κανείς είτε να εθε­λο­τυ­φλεί είτε
να κινεί­ται με ιδιο­τε­λή κρι­τή­ρια ώστε να θεω­ρεί πως ο δρό­μος γι αυτό είναι η
συρ­ρί­κνω­ση του προ­γραμ­μα­τι­κού και κινη­μα­τι­κού πολι­τι­κού ορά­μα­τος ώστε να χωρέσει
σ’ αυτό το εκλο­γι­κό κου­φά­ρι της ΔΗΜΑΡ και η αντι­δρα­στι­κή σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία: ένα
πολι­τι­κό εγχεί­ρη­μα που σχε­δί­α­σε και επέ­βλε­ψε την κατα­λή­στευ­ση της κοι­νω­νί­ας από
τις τρά­πε­ζες, που μεγέ­θυ­νε δρα­μα­τι­κά την κατα­στο­λή φέρ­νο­ντας την καταστατική
συρ­ρί­κνω­ση κοι­νω­νι­κών και πολι­τι­κών δικαιω­μά­των, που θεω­ρη­τι­κο­ποί­η­σε την
ανα­σφά­λι­στη και ελα­στι­κή εργα­σία των 300 ευρώ, όταν και αν
υπάρχει.

Τι μπο­ρεί να κάνει λοι­πόν ο ΣΥΡΙΖΑ για να ενι­σχύ­σει τόσο
την «κυβερ­νη­σι­μό­τη­τά» του όσο και τον «ριζο­σπα­στι­σμό» του. Είναι δύο έννοιες
αλλη­λο­συ­γκρουό­με­νες;
Είναι ενδια­φέ­ρον ότι μας ανα­κύ­πτει συχνά το
δεύ­τε­ρο σκέ­λος του ερω­τή­μα­τός σας: το αν αρι­στε­ρά και κυβερ­νη­σι­μό­τη­τα είναι
πράγ­μα­τα αλλη­λο­συ­γκρουό­με­να. Το θέμα είναι μεί­ζον και, ιστο­ρι­κά μιλώ­ντας, πολύ
παλιό, όμως η απά­ντη­ση είναι κατά βάση απλή. Όπως έδει­ξε η δρα­μα­τι­κή εμπειρία
των λαϊ­κών μετώ­πων (που στις μέρες μας πρό­χει­ρα και ανε­πί­γνω­στα εξωραΐζονται
χωρίς να λαμ­βά­νε­ται υπό­ψη ότι πρό­κει­ται για αιμα­τη­ρές ήττες του λαϊκού
κινή­μα­τος) και εγχει­ρη­μά­των όπως αυτό του Allende, το να προ­σπα­θεί κάποιος να
αναι­ρέ­σει τις επι­πτώ­σεις του καπι­τα­λι­στι­κού ενα­γκα­λι­σμού εντός του
καπι­τα­λι­στι­κού πλαι­σί­ου είναι πράγ­μα­τι εγχεί­ρη­μα ανέ­φι­κτο. Είναι σαν να θέλει
κανείς να απο­φύ­γει τον εμπρη­σμό χωρίς να βγει από το οίκη­μα που καίγεται.
Ριζο­σπα­στι­σμός με προσ­δο­κία ιδιω­τι­κών επεν­δύ­σε­ων, με υπο­τα­γή στους υφιστάμενους
αστι­κούς θεσμούς και συμπό­ρευ­ση με την κανο­νι­κό­τη­τα της ΕΕ πράγ­μα­τι δεν νοείται.
Στον πρώ­ι­μο 21ο αιώ­να πόσες άλλες ήττες πρέ­πει να σωρεύ­σει το αρι­στε­ρό κίνημα
για να το κατα­λά­βει; Όμως διό­λου δεν σημαί­νει αυτό ότι άλλος δρό­μος δεν υπάρχει:
Ότι δεν υπάρ­χει ζωή έξω από το οίκη­μα που καί­γε­ται… Είναι ο δρό­μος της αριστερής
πολι­τι­κής: μιας πολι­τι­κής που δεν θα συγκρο­τεί­ται μιντια­κά και κοντόφθαλμα ,
αλλά θα οικο­δο­μεί σοβα­ρά και με περί­σκε­ψη το επό­με­νο βήμα μετά την εθνικοποίηση
των τρα­πε­ζών, μετά την ανά­λη­ψη των στρα­τη­γι­κών τομέ­ων της οικο­νο­μί­ας από τους
εργα­ζό­με­νους και τους θεσμούς που θα πρέ­πει να συγκρο­τή­σουν, και μετά την
ανα­πό­φευ­κτη σύγκρου­ση με τον παγκο­σμιο­ποι­η­μέ­νο καπι­τα­λι­σμό. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα
υπήρ­χε αν δεν είχαν ανα­δυ­θεί αυτά τα ορά­μα­τα. Η κυβερ­νη­σι­μό­τη­τα του ΣΥΡΙΖΑ είτε
θα υπάρ­ξει λοι­πόν, μέσα από την επε­ξερ­γα­σία αυτών των ριζο­σπα­στι­κών και
διε­θνι­στι­κών ορα­μά­των, είτε δεν θα υπάρ­ξει καθό­λου. Να απα­ντή­σω λοι­πόν ρητά: η
κυβερ­νη­σι­μό­τη­τα όχι μόνο δεν αντί­κει­ται στην ριζο­σπα­στι­κό­τη­τα, αλλά –το ακριβώς
αντί­θε­το- την προϋποθέτει.

Υπάρ­χει η αίσθη­ση από πολ­λούς ότι ο
ΣΥΡΙΖΑ έχει πιά­σει εκλο­γι­κό «ταβά­νι». Το συμ­με­ρί­ζε­στε; Αν όχι τι πρέ­πει να κάνει
προ­κει­μέ­νου να αυξή­σει την εκλο­γι­κή του επιρ­ροή;
Αισθά­νο­μαι ότι έχω
ήδη απα­ντή­σει. Για λόγους που θα πρέ­πει επι­στα­μέ­να να ερευ­νή­σου­με, ο ΣΥΡΙΖΑ
διστά­ζει να μιλή­σει ορα­μα­τι­κά αρι­στε­ρά με τρό­πο συγκε­κρι­μέ­νο –τεί­νει, αντίθετα,
να παγι­δευ­τεί σε μια θεσμι­κή κανο­νι­κό­τη­τα εναλ­λα­γής στην εξου­σία που όμως
εμπνέ­ει όλο και λιγό­τε­ρο κόσμο. Δια­τρα­νώ­νει, βέβαια, με κάθε τρό­πο ότι αν έρθει
στην εξου­σία η ζωή μας θα αλλά­ξει (θα έχου­με «ανα­τρο­πή»), όμως αυτή η αλλα­γή θα
προ­κύ­ψει περί­που de facto, χωρίς ουσια­στι­κές ρήξεις –ότι θα επέλ­θει με την απλή
πει­θώ και τη δια­πραγ­μά­τευ­ση (θα πού­με, λ.χ., στους ευρω­παί­ους «εταί­ρους» ότι
θέλου­με ρήτρα ανά­πτυ­ξης για την απο­πλη­ρω­μή του χρέ­ους, και αυτοί,
εντυ­πω­σια­σμέ­νοι από το εύλο­γο του αιτή­μα­τος, θα το απο­δε­χτούν!). Τέτοια
πιθα­νό­τη­τα δεν υπάρ­χει, και ο κόσμος το κατα­λα­βαί­νει. Στο βαθ­μό που ο ΣΥΡΙΖΑ
απο­φεύ­γει την εξει­δι­κεύ­σει μια στρα­τη­γι­κής ρήξης, ο κόσμος αρχί­ζει, σιγά-σιγά,
να τον εκλαμ­βά­νει ως ένα κόμ­μα… όπως τα άλλα. Αυτό παγι­δεύ­ει και ανα­κό­πτει τη
δυνα­μι­κή του.
Η πολι­τι­κή από­φα­ση της τελευ­ταί­ας ΚΕ είναι επί­σης αποκαλυπτική
ως προς τις συμ­μα­χί­ες. Έγι­ναν εκεί εκκλή­σεις σε «βου­λευ­τές, ρεύ­μα­τα και ομάδες»
που δια­τεί­νο­νται ότι έχουν απο­μα­κρυν­θεί από την πολι­τι­κή του Μνη­μο­νί­ου, χωρίς
όμως να λαμ­βά­νε­ται υπό­ψη ότι οι φορείς αυτοί εξα­κο­λου­θούν να απο­δέ­χο­νται όλο το
υπό­λοι­πο, κατά βάση νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρο, σκε­πτι­κό (την ανά­γκη, λ.χ., ιδιωτικοποιήσεων
για να προ­ω­θη­θεί η «αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα» της οικο­νο­μί­ας, την ανά­γκη συρρίκνωσης
–και όχι εκδη­μο­κρα­τι­σμού- του δημό­σιου τομέα, κτλ.). Ξεχνώ­ντας ότι αυτό που
ανέ­δει­ξε τον ΣΥΡΙΖΑ στον εκλο­γι­κό σει­σμό του 2012 ήταν το θαρ­ρα­λέο κάλε­σμα για
μια κυβέρ­νη­ση της ριζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς, νομί­ζουν μερι­κοί ότι αν προσεγγιστούν
πολι­τι­κά αναλ­φά­βη­τοι πολι­τευ­τές του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ οι οποί­οι πασχί­ζουν με
κάθε τρό­πο να εγκα­τα­λεί­ψουν το βυθι­ζό­με­νο πλοίο τους (επα­να­λαμ­βά­νω: με μηδαμινή
πολι­τι­κή επιρ­ροή), ο ΣΥΡΙΖΑ θα μεγα­λώ­σει. Τι να πει κανείς;
Όμως η άπο­ψη ότι
πρέ­πει να παρα­μεί­νου­με εντός του υφι­στά­με­νου πλαι­σί­ου, τα κάνει όλα αυτά
ανα­πό­φευ­κτα. Η άπο­ψη, για παρά­δειγ­μα, ότι η επα­να­φο­ρά του βασι­κού μισθού στα 751
ευρώ θα ισχύ­σει μόνο για όσους προ­σλή­φθη­καν στα χρό­νια των μνη­μο­νί­ων -που έχουν
ορι­σμέ­νοι εξ αυτών- (και ότι, εν γένει, δεν πρέ­πει να περι­μέ­νου­με και «θαύ­μα­τα»)
είναι απόρ­ροια της επι­λο­γής της μη σύγκρου­σης. Αυτό ανα­κου­φί­ζει τους κυρίαρχους,
απο­ξε­νώ­νει όμως τη λαϊ­κή βάση. Με τέτοια οπτι­κή, ο ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνο ταβά­νι έχει
πιά­σει, αλλά –όπως είπα και πριν- θα βλέ­πει το ταβά­νι του ολο­έ­να να
συρ­ρι­κνώ­νε­ται (προς όφε­λος Ποτα­μιών, Ελιών και ενδε­χο­μέ­νως και άλλων φρούτων,
φυσι­κών φαι­νο­μέ­νων και ζαρ­ζα­βα­τι­κών –αν όχι του ίδιου του φασι­σμού). Από την
άλλη, η δυνά­μει επιρ­ροή της αρι­στε­ρής οπτι­κής είναι απε­ριό­ρι­στη. Όχι μόνο ταβάνι
δεν έπια­σε, αλλά στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι λίγο πιο πάνω απ’ το έδα­φος. Όμως η
αρι­στε­ρή οπτι­κή θέλει δυο πράγ­μα­τα: ασυμ­φι­λί­ω­τες ρήξεις και σοβαρό
προγραμματισμό.

Στην Ισπα­νία προ­έ­κυ­ψε το Podemos δίπλα από την
παρα­δο­σια­κή Αρι­στε­ρά. Μπο­ρεί να εμφα­νι­στεί κάτι παρό­μοιο στην Ελλά­δα; Στην
Ελλά­δα τα αντί­στοι­χα κινή­μα­τα των πλα­τειών είχαν υιο­θε­τή­σει τον ΣΥΡΙΖΑ. Τι θα
έπρε­πε να διδα­χθεί από το παρά­δειγ­μα της Ισπα­νί­ας; Πως μπο­ρεί να στοχαστεί
προ­κει­μέ­νου να επη­ρε­ά­σει τον τρό­πο παρέμ­βα­σής του;
Τα κοι­νω­νι­κά
κινή­μα­τα αέναα συνο­μι­λούν με την εκά­στο­τε πολι­τι­κή εκπρο­σώ­πη­ση που επι­λέ­γουν. Ο
ΣΥΡΙΖΑ δεν προ­έ­κυ­ψε από συνο­μι­λί­ες κορυ­φής ή τη δρά­ση των παμπόνηρων
δια­νο­ου­μέ­νων του συστή­μα­τος, αλλά από συλ­λο­γι­κές δρά­σεις που υπέ­στη­σαν τόνους
δακρυ­γό­νων. Ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν το κόμ­μα όλων αυτών. Ήταν το ελλη­νι­κό Podemos και κάτι
παρα­πά­νω. Όλη αυτή η λαϊ­κή έκρη­ξη περί­με­νε τις εξω­συ­στη­μι­κές δια­σα­φη­νί­σεις του
«Δεν χρω­στάω, δεν πλη­ρώ­νω, δεν που­λάω» των Πλα­τειών και των λαϊ­κών τους
συνε­λεύ­σε­ων. Γι αυτό έδω­σαν κύρος και ρόλο σε ένα πολι­τι­κό προ­σω­πι­κό που, πριν
τα κινή­μα­τα, κυριο­λε­κτι­κά αγκο­μα­χού­σε. Και το πολι­τι­κό προ­σω­πι­κό τι είπε; Ότι
για να διευ­ρυν­θού­με πρέ­πει να απευ­θυν­θού­με σε σοσιαλ­δη­μο­κρά­τες βου­λευ­τές και
ρεύ­μα­τα; Το μόνο που κάνει αυτό είναι να απο­γοη­τεύ­ει. Για να ανα­κάμ­ψει το κίνημα
πρέ­πει να δει ξεκά­θα­ρα μπρο­στά του το επε­ξερ­γα­σμέ­νο όρα­μα –την προ­ο­πτι­κή της
εξό­δου από το αδιέ­ξο­δο σύστη­μα. Αυτός είναι ο ρόλος της πολι­τι­κής εκπροσώπησης,
αυτό απαι­τεί­ται στις περι­στά­σεις. Κι αυτό είναι το καθή­κον όσων βλέ­πουν τα
προ­βλή­μα­τα και κατα­νο­ούν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις της λύσης. Μιλώ συγκε­κρι­μέ­να για
σχή­μα­τα όπως η Αρι­στε­ρή Πλατ­φόρ­μα, η Πρω­το­βου­λία των 1000, οι 53 και άλλους
πολ­λούς τόσο εντός όσο και εκτός ΣΥΡΙΖΑ που ορα­μα­τί­ζο­νται την ενό­τη­τα μιας
πραγ­μα­τι­κά ριζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς. Η αρι­στε­ρή εναλ­λα­κτι­κή είναι υπό­θε­ση όλων
των αρι­στε­ρών που αγω­νί­ζο­νται και αγωνιούν.

Η «αντι­συ­στη­μι­κό­τη­τα»
της Χρυ­σής Αυγής

Η ποι­νι­κή δίω­ξη της Χρυ­σής Αυγής βρί­σκε­ται σε εξέλιξη. 
Πως έχει κατα­φέ­ρει να συγκρο­τεί την ψευ­δή συνεί­δη­ση της
ανι­συ­στη­μι­κό­τη­τας;
Οι αρι­στε­ροί κατα­νο­ούν καλά τόσο το χαρα­κτή­ρα της
Χρυ­σής Αυγής, όσο και τη φύση των διώ­ξε­ων.  Ξέρου­με πώς και για­τί ο φασισμός
είναι το μακρύ χέρι του συστή­μα­τος, και ξέρου­με επί­σης τον εξα­κο­λου­θη­τι­κά καίριο
ρόλο που δια­δρα­μά­τι­σε και δια­δρα­μα­τί­ζει το αντι­φα­σι­στι­κό κίνη­μα για την
αντι­με­τώ­πι­σή της. Το σύστη­μα δεν πρό­κει­ται ποτέ να εξα­λεί­ψει τη ΧΑ διό­τι, πολύ
απλά, την χρειά­ζε­ται ως εφε­δρεία. Απο­τε­λεί λοι­πόν ενδια­φέ­ρον ερώ­τη­μα το πώς τα
κατα­φέρ­νει η ΧΑ να εμφα­νί­ζε­ται με αντι­συ­στη­μι­κό προ­σω­πείο. Το κατα­φέρ­νει, θα
έλε­γα, για δυο βασι­κούς λόγους: πρώ­τον διό­τι δεν έχουν ακό­μα ανα­δει­χθεί όσο
έντο­να θα έπρε­πε οι θέσεις της σε κοι­νω­νι­κά ζητή­μα­τα (το γεγο­νός, λ.χ., ότι
πάντα στρα­τεύ­ε­ται με την εργο­δο­σία), και δεύ­τε­ρον ότι η κρι­τι­κή που γίνεται
εστιά­ζε­ται στην αντί­θε­σή της στη λει­τουρ­γία του κοι­νο­βου­λευ­τι­σμού. Μπαί­νει έτσι
το δίλημ­μα (που, σε μεγά­λο βαθ­μό, δια­μορ­φώ­θη­κε από τους παμπό­νη­ρους οργανικούς
δια­νο­ού­με­νους του συστή­μα­τος που έλε­γα παρα­πά­νω), ότι είτε είναι κανείς με τον
αστι­κό κοι­νο­βου­λευ­τι­σμό είτε με τη ΧΑ. Με τον τρό­πο αυτό, οι άνθρω­ποι που
στε­λέ­χω­σαν τα πάν­δη­μα κινή­μα­τα ενά­ντια στο Μνη­μό­νιο και την κοινοβουλευτική
δια­φθο­ρά δυνά­μει ορα­μα­τι­ζό­με­νοι το βάθε­μα της δημο­κρα­τί­ας βρίσκονται
παγι­δευ­μέ­νοι και αμή­χα­νοι. Αν ερω­τη­θούν, πιθα­νόν και να συναι­νέ­σουν σε μια
δια­τύ­πω­ση που θέλει τη ΧΑ «αντι­συ­στη­μι­κή». Όλα αυτά σημαί­νουν ένα πράγ­μα και
μονα­δι­κό: ότι, αντί κάθε λίγο και λιγά­κι, η Αρι­στε­ρά να δίνει όρκους πίστης
στους αστι­κούς «θεσμούς» και την «ανε­ξάρ­τη­τη» δικαιο­σύ­νη (ας ανα­λο­γι­στού­με το
ρόλο του Συμ­βου­λί­ου Επι­κρα­τεί­ας και του Άρειου Πάγου στα θέμα­τα της ΕΡΤ και των
καθα­ρι­στριών), θα πρέ­πει να επε­ξερ­γα­στεί ένα συγκε­κρι­μέ­νο πρό­γραμ­μα δημοκρατικής
εμβά­θυν­σης που έμπρα­κτα θα ασκεί κρι­τι­κή στον αστι­κό κοι­νο­βου­λευ­τι­σμό. Αν γίνει
αυτό, λόγω και έργω, τα περί αντι­συ­στη­μι­κό­τη­τας της ΧΑ θα καταρ­ρεύ­σουν εν μια
νυκτί, και κάθε κατερ­γά­ρης θα καθί­σει στον πάγκο του. Και διό­λου ας μη μας
απα­σχο­λεί ότι σε μια τέτοια επι­λο­γή δεν θα στρα­τευ­τούν οι και­ρο­σκό­ποι του
«σοσια­λι­στι­κού χώρου».

Μπο­ρού­με να μιλή­σου­με για μιας
δια­φο­ρε­τι­κής μορ­φής κοι­νω­νι­κό κίνη­μα;
Το γεγο­νός ότι η ΧΑ απέκτησε
μαζι­κή βάση δεν την καθι­στά κοι­νω­νι­κό κίνη­μα –σας το λέω ως ερευ­νη­τής με
αντι­κεί­με­νο ακρι­βώς τα κοι­νω­νι­κά κινή­μα­τα, που ορί­ζο­νται ως λόγος και δράσεις
ενά­ντια σε υφι­στά­με­νες κυριαρ­χί­ες με στό­χο τον εκδη­μο­κρα­τι­σμό. Ο φασισμός
απο­σκο­πεί στο ακρι­βώς αντί­θε­το, στην απο­λυ­το­ποί­η­ση της κυριαρ­χί­ας. Οι κοινωνικοί
επι­στή­μο­νες, οι σκε­πτό­με­νοι άνθρω­ποι και οι αρι­στε­ροί πρέ­πει να χρησιμοποιούμε
τον όρο «κοι­νω­νι­κό κίνη­μα» με την απα­ραί­τη­τη φειδώ.