Κούβα: πρωτοπόρος στην βιολογική γεωργία

Δεν ήταν, καταρ­χήν, επι­λο­γή οικο­λο­γι­κού σχε­δια­σμού. Προ­έ­κυ­ψε σαν υπο­χρε­ω­τι­κή ανά­γκη μετά την κατάρ­ρευ­ση του συστή­μα­τος εξου­σί­ας στις χώρες της Ανα­το­λι­κής Ευρώ­πης. Μέχρι τότε και παρά τον ισχυ­ρό στραγ­γα­λι­σμό της Κου­βα­νι­κής οικο­νο­μί­ας από τις ΗΠΑ, η τρο­φο­δο­σία από την Ανα­το­λή επέ­τρε­πε επάρ­κεια σε χημι­κά (λιπά­σμα­τα, παρα­σι­το­κτό­να) και μηχα­νο­λο­γι­κό εξο­πλι­σμό (τρα­κτέρ). Το 1990, λοι­πόν επέ­βαλ­λε για την Κού­βα μία ριζι­κή και ασφα­λώς επώ­δυ­νη στρο­φή της γεωρ­γί­ας της, από τις μηχα­νο­ποι­η­μέ­νες μονο­καλ­λιέρ­γειες σε βιο­λο­γι­κές και παρα­δο­σια­κές μορ­φές γεωρ­γι­κής οικο­νο­μί­ας. Μόνον δύο καλ­λιέρ­γειες πλέ­ον επω­φε­λού­νται κρα­τι­κής βοή­θειας σε λιπά­σμα­τα και αντι­πα­ρα­σι­τι­κά: ο καπνός και η πατά­τα. Στην πρώ­τη γραμ­μή λοι­πόν η κοπριά και φυσι­κές μέθο­δοι εξό­ντω­σης των βλα­βε­ρών εντό­μων. Την ίδια ώρα, αγρο­νό­μοι και άλλοι επι­στή­μο­νες ερευ­νούν και ανα­πτύσ­σουν τεχνι­κές βιο­λο­γι­κών αντι­πα­ρα­σι­τι­κών. Το μεγα­λύ­τε­ρο μέρος των προ­ϊ­ό­ντων αυτής της έρευ­νας αξιο­ποιεί­ται από την κοι­νω­νία και υιο­θε­τεί­ται από τις γεωρ­γι­κές κοο­πε­ρα­τί­βες. Μικρο-οργα­νι­σμοί, έντο­μα, βακτή­ρια και μύκη­τες ανα­πτύσ­σο­νται στα εργα­στή­ρια ενώ την ίδια ώρα φυτεύ­ο­νται και μεγα­λώ­νο­νται δέν­δρα, που ο καρ­πός τους ή οι σπό­ροι τους έχουν αντι­πα­ρα­σι­τι­κές ιδιό­τη­τες.
Η επι­τυ­χία της βιο­λο­γι­κής γεωρ­γί­ας στην Κού­βα έχει επι­φέ­ρει ευερ­γε­τι­κές δημο­γρα­φι­κές επι­δρά­σεις. Είναι πολ­λοί αυτοί, που αφή­νουν τις πόλεις και επι­λέ­γουν την ύπαι­θρο. Την ίδια ώρα η Κού­βα μπαί­νει μπρο­στά σε έναν άλλο λίγο-πολύ άγνω­στο τομέα οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στον κατα­να­λω­τι­κό κόσμο: την αστι­κή γεωρ­γία, που συνί­στα­ται στην μέγι­στη δυνα­τή αξιο­ποί­η­ση των κήπων των σπι­τιών στις πόλεις, όπου καλ­λιερ­γού­νται βρα­χύ­βια λαχα­νι­κά, αρω­μα­τι­κά χόρ­τα και ιαμα­τι­κά φυτά. Με αυτό τον τρό­πο, οι σχε­τι­κοί κλά­δοι παρα­γω­γής έχουν πρα­κτι­κά τρι­πλα­σιά­σει το προ­ϊ­όν τους με σημα­ντι­κή εξοι­κο­νό­μη­ση σε καύ­σι­μα και νερό. Ενδει­κτι­κά: στην περιο­χή της Αβά­νας παρά­γο­νται περί­που 300 χιλιά­δες τόνοι λαχα­νι­κών ετη­σί­ως. Δια­κό­σιες χιλιά­δες περί­που Κου­βα­νοί εργά­ζο­νται στον τομέα αυτό από το 2000 και μετά.
Μία αγω­νία μένει: Τι θα συμ­βεί, όταν κάποια στιγ­μή αρθεί ο Αμε­ρι­κά­νι­κος απο­κλει­σμός, οπό­τε και ο δρό­μος της βιο­μη­χα­νι­κής καλ­λιέρ­γειας θα γίνει πιο «εύκο­λος»;