5.1.2026. Δημήτρης Ζυμάρης: Ξένη ήρθε, ξένη και αποτυχημένη φεύγει…

Το αντι­γρά­φου­με από τον ιστό­το­πο ‘Corfupress’.

Το ανώ­τε­ρο τμή­μα του προ­μα­χώ­να «των έξι ανέ­μων» του Νέου Φρου­ρί­ου, που για μια δεκα­ε­τία και πλέ­ον «περί­με­νε» την κατάρ­ρευ­σή του (μνη­μείο της Unesco).

Όταν έφτα­σε στο νησί μας, πριν 19 χρό­νια, οι περισ­σό­τε­ροι την καλο­δε­χτή­κα­με. Η νεο­φερ­μέ­νη προϊ­στα­μέ­νη ανέ­λα­βε μια ανα­βαθ­μι­σμέ­νη υπη­ρε­σία με αυξα­νό­με­νη βαρύ­τη­τα στην τοπι­κή κοι­νω­νία. Όταν, μάλι­στα, το 2007, η παλιά πόλη της Κέρ­κυ­ρας εντά­χθη­κε στα Μνη­μεία Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO (άλλη μεγά­λη πονε­μέ­νη ιστο­ρία), πολ­λοί από εμάς ελπί­σα­με ότι κάτι θετι­κό προ­μη­νυό­ταν. Δυστυ­χώς, η πορεία της απελ­θού­σας –επι­τέ­λους– προϊ­στα­μέ­νης, όχι μόνο διέ­ψευ­σε τις προσ­δο­κί­ες μας, αλλά δημιούρ­γη­σε ένα βαθύ τραύ­μα στον τόπο μας.

Χαμέ­νες ευκαιρίες

Θα μπο­ρού­σε να αντι­τεί­νει κάποιος ότι επί των ημερών
της ολο­κλη­ρώ­θη­καν ορι­σμέ­να έργα, έστω με εξαι­ρε­τι­κά μεγά­λες καθυστερήσεις,
όπως, για παρά­δειγ­μα, η –απελ­πι­στι­κά χρο­νο­βό­ρα– ανα­καί­νι­ση του Αρχαιολογικού
Μου­σεί­ου, μερι­κές σωστι­κές παρεμ­βά­σεις στις οχυ­ρώ­σεις, κ.α. Πέραν του ότι
χάθη­καν πάρα πολ­λές άλλες ευκαι­ρί­ες, τα λίγα αυτά έργα χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν με
πολ­λά εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ κι άλλω­στε, απο­τε­λούν μόνον έναν από τους στοιχειώδεις
τομείς δρά­σης της Εφο­ρεί­ας Αρχαιο­τή­των. Επι­πλέ­ον, αρκε­τοί αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι
που θα έπρε­πε να είναι επι­σκέ­ψι­μοι –παρά τις συμ­βα­τι­κές υπο­χρε­ώ­σεις– παραμένουν
θλι­βε­ρά κλει­στοί και απροσπέλαστοι!

Όμως, το ουσια­στι­κό ερώ­τη­μα είναι το εξής: Κατόρ­θω­σε η
υπη­ρε­σία να κεφα­λαιο­ποι­ή­σει αυτά τα έργα; Να τα εντά­ξει σε ένα συνε­κτι­κό σχέδιο
ανά­δει­ξης και εξω­στρέ­φειας; Κι ακό­μα –ίσως το σημα­ντι­κό­τε­ρο– κατόρ­θω­σε η
απελ­θού­σα προϊ­στα­μέ­νη να προ­σεγ­γί­σει τον μέσο πολί­τη, υπο­στη­ρί­ζο­ντας την
απο­στο­λή της υπη­ρε­σί­ας που διηύ­θυ­νε, καθώς και την αξία της; Δυστυ­χώς,
η απά­ντη­ση είναι κατη­γο­ρη­μα­τι­κά ΟΧΙ.

Επι­κίν­δυ­νη πολυ­ε­τής βλά­στη­ση και κυπα­ρίσ­σια στα βενε­τσιά­νι­κα τεί­χη, στην καρ­διά της πόλης (μνη­μείο της Unesco)

Φτω­χό επι­στη­μο­νι­κό έργο – τοξι­κό κλίμα

Σύμ­φω­να με το άρθρο 16, του Π/Δ 4/2018, στους σκοπούς
των Εφο­ρειών Αρχαιο­τή­των, μετα­ξύ άλλων, συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται η επιστημονική
μελέ­τη και δημο­σί­ευ­ση των αρχαιο­τή­των, η διορ­γά­νω­ση ημε­ρί­δων, τα εκπαιδευτικά
προ­γράμ­μα­τα, οι εκδη­λώ­σεις ανά­δει­ξης του πολι­τι­στι­κού απο­θέ­μα­τος, η προ­βο­λή των
επι­κοι­νω­νια­κών δρά­σε­ων, καθώς και η παρα­γω­γή συμ­βα­τι­κών και ψηφια­κών εκδόσεων
και εκπαι­δευ­τι­κού υλι­κού. Όχι μόνον δεν πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε σχε­δόν τίπο­τε από τα
παρα­πά­νω, αλλά όσοι επι­χεί­ρη­σαν να παρα­γά­γουν επι­στη­μο­νι­κό έργο συνάντησαν
μεγά­λα εμπόδια.

Ακό­μη και η μόνη αρκε­τά γνω­στή δημο­σί­ευ­ση, μια
πολυ­τε­λής χορη­γη­θεί­σα μονο­γρα­φία που πρό­σφα­τα εκδό­θη­κε με την υπο­γρα­φή της,
βασί­ζε­ται στον πνευ­μα­τι­κό μόχθο συνερ­γα­τών της (καθώς το περιε­χό­με­νο του
βιβλί­ου απέ­χει πολύ από το καθαυ­τό επι­στη­μο­νι­κό της αντικείμενο).

Επί­σης, σ’ αυτά τα σχε­δόν είκο­σι χρό­νια της θητείας
της, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν σε όλο το νησί δεκά­δες –«σωστι­κές» υποτίθεται–
ανα­σκα­φές, αρκε­τές με πολύ σημα­ντι­κά ευρή­μα­τα! Δημο­σιεύ­τη­καν σχετικά
επι­στη­μο­νι­κά πορί­σμα­τα; Η απά­ντη­ση είναι –και πάλι– αρνητική.

Το δασω­μέ­νο και απρο­σπέ­λα­στο νέο φρού­ριο (μνη­μείο της Unesco)

Διοί­κη­ση χωρίς κανό­νες – ανυ­παρ­ξία οράματος

Στο ίδιο προ­ε­δρι­κό διά­ταγ­μα προ­βλέ­πε­ται η λειτουργία
επι­στη­μο­νι­κής ολο­μέ­λειας σε κάθε Εφο­ρεία, με τακτι­κές συνε­δριά­σεις και
συλ­λο­γι­κό σχε­δια­σμό δρά­σης. Ο θεσμός αυτός, κρί­σι­μος για τη δημο­κρα­τι­κή και
απο­τε­λε­σμα­τι­κή λει­τουρ­γία της υπη­ρε­σί­ας, ουσια­στι­κά δεν λει­τούρ­γη­σε ποτέ.
Άλλω­στε, είναι γνω­στό το ιδιαι­τέ­ρως τοξι­κό και φοβι­κό κλί­μα που έχει
δια­μορ­φω­θεί εντός της ΕΦΑ Κέρκυρας.

Αλλά και παρα­πέ­ρα, σε αυστη­ρά διοι­κη­τι­κό πλαί­σιο, η
απελ­θού­σα έχει τερά­στια ευθύ­νη για την προ­βλη­μα­τι­κή σχέ­ση της με τους πολίτες.
Αντί να δημο­σιο­ποι­ή­σει σαφείς και εύλη­πτους γενι­κούς κανό­νες, ώστε να
γνω­ρί­ζου­με όλοι τις υπο­χρε­ώ­σεις μας, έκρι­νε τα εξε­τα­ζό­με­να θέμα­τα κατά
περί­πτω­ση(!), αντι­με­τω­πί­ζο­ντας τους πολί­τες συνή­θως ως ύπο­πτους και
ενο­χλη­τι­κούς… Έτσι, πάρα πολ­λοί συμπο­λί­τες ταλαι­πω­ρή­θη­καν επί χρό­νια στα
γρα­νά­ζια της υπη­ρε­σί­ας, ενώ άλλοι, λιγό­τε­ροι, για πανο­μοιό­τυ­πα ζητήματα,
φαί­νε­ται να αντι­με­τω­πί­στη­καν με δυσε­ξή­γη­τη επιείκεια.

Αντί­στοι­χη –και χει­ρό­τε­ρη– είναι η κατά­στα­ση για τα
χιλιά­δες κτή­ρια προ του 1830, στους οικι­σμούς και την πόλη της Κέρ­κυ­ρας. Έκανε
κάτι η υπη­ρε­σία προ­κει­μέ­νου να ενη­με­ρώ­σει τους κατοί­κους για την αξία αυτών των
μνη­μεί­ων, να τους προ­λά­βει, να τους νου­θε­τή­σει, να τους πεί­σει; Πραγματοποίησε
κάποια εμπνευ­σμέ­νη και εποι­κο­δο­μη­τι­κή απεύ­θυν­ση προς όλους μας; Η απάντηση
είναι: ΟΧΙ.

Όλα αυτά, και πολ­λά άλλα που δεν χωρούν εδώ, εξώθησαν
πολ­λούς Κερ­κυ­ραί­ους πολί­τες όχι μόνο στην απο­ξέ­νω­σή τους από τα μνη­μεία μας,
αλλά –αρκε­τούς από αυτούς– και στην αυθαιρεσία…

Ανο­λο­κλή­ρω­το (από δεκα­ε­τί­ας) έργο ανά­δει­ξης βενε­τσιά­νι­κου περι­με­τρι­κού τεί­χους (μνη­μείο της Unesco).

Η μεγα­λύ­τε­ρη ζημία

Ποια είναι η μεγα­λύ­τε­ρη ζημία που κατα­λεί­πει η
απελ­θού­σα στον τόπο μας; Αναμ­φί­βο­λα η παντε­λής έλλει­ψη ορά­μα­τος και η μεγάλη
απα­ξί­ω­ση της Εφο­ρεί­ας Αρχαιο­τή­των στη συνεί­δη­ση των πολι­τών· απα­ξί­ω­ση, μάλιστα,
σε τέτοιο βαθ­μό, που το όνο­μα της απελ­θού­σας προϊ­στα­μέ­νης χρησιμοποιήθηκε
συχνό­τα­τα ως επερ­χό­με­νη απειλή!…

Αλλά, το μέλ­λον της πόλης και του νησιού δεν μπο­ρεί να
βασί­ζε­ται σε τέτοιες πρα­κτι­κές… Όλοι οι πολί­τες θα πρέ­πει να πληροφορούμαστε
σωστά και να κατα­νο­ού­με σε βάθος τα ζητή­μα­τα διά­σω­σης της πολι­τι­στι­κής μας
κλη­ρο­νο­μιάς, ώστε να φτά­σου­με –σε ατο­μι­κό και συλ­λο­γι­κό επί­πε­δο– να
ενστερ­νι­στού­με τις αξί­ες που θα προ­φυ­λά­ξουν εμάς τους ίδιους, αλλά και τον τόπο
μας γενικότερα.

Προ­ϋ­πό­θε­ση ανα­στρο­φής του κλίματος

Για να επου­λω­θούν οι μεγά­λες ανοι­χτές πλη­γές που
αφή­νει πίσω της η απελ­θού­σα και προ­κει­μέ­νου ν’ ανα­στρα­φεί στα­δια­κά το απολύτως
δυσά­ρε­στο και εχθρι­κό κλί­μα, το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού θα πρέ­πει να επι­λέ­ξει, γι’
αυτή την –κομ­βι­κής σημα­σί­ας– θέση, ένα πρό­σω­πο με τα αντί­θε­τα χαρακτηριστικά
από αυτά που διέ­θε­τε η απελθούσα.

Διό­τι, δυστυ­χώς για εκεί­νην, αλλά περισ­σό­τε­ρο δυστυχώς
για εμάς, ξένη ήρθε, ξένη και απο­τυ­χη­μέ­νη φεύγει…

Δημή­τρης Κ. Ζυμά­ρης, ιστορικός 

Υστε­ρό­γρα­φο: Το παρόν δημο­σιεύ­ε­ται όχι για να δοθεί
περαι­τέ­ρω σημα­σία στην απελ­θού­σα. Ούτως ή άλλως, κάθε προ­σπά­θεια ουσιαστικού
δια­λό­γου μαζί της υπήρ­ξε μάταιη κι επι­πλέ­ον, ελπί­ζου­με ότι δεν θα μπο­ρέ­σει να
προ­ξε­νή­σει άλλο κακό στον τόπο. Δημο­σιεύ­ε­ται με την ελπί­δα να κατα­νο­ή­σει το
ΥΠΠΟ το μέγε­θος του προ­βλή­μα­τος και να μην μας φορ­τώ­σει μ’ ένα ακό­μη λάθος…
Δ.Ζ.