Ο Μονιτσέλλι μας χαιρέτησε…

Πλη­ρέ­στα­τος ημε­ρών (στα 95 του) μας άφη­σε χρό­νους ο μεγά­λος Ιτα­λός κωμι­κο­ποιός, αφή­νο­ντας πίσω του ένα μεγά­λο και σπου­δαίο έργο, που σημα­δεύ­ει και περι­γρά­φει μία επο­χή: του Ιτα­λι­κού νεο­ρε­α­λι­σμού στον κινη­μα­το­γρά­φο, που μαζί με άλλους δημιουρ­γούς ορί­ζει ένα σημα­ντι­κό­τα­το κεφά­λαιο στην Ιστο­ρία του κινη­μα­το­γρά­φου αλλά και του παγκό­σμιου πολιτισμού.

Γεν­νη­μέ­νος το 1915, στο Βια­ρέ­τζο της Τοσκά­νης, ο Μονι­τσέλ­λι τνε­που­τά­ρει ανε­πί­ση­μα σαν κινη­μα­το­γρα­φι­κός δημιουρ­γός το 1934, πλάϊ στο φίλο του Αλμπέρ­το Μοντα­ντό­ρι στα “Παι­διά της οδού Πάαλ“. Το δικό του επί­ση­μο ξεκί­νη­μα γίνε­ται το 1949 με την ται­νία: ” Ο Τοτό ψάχνει σπί­τι“. Από το πρώ­το του έργο καθιε­ρώ­νει το προ­σω­πι­κό στύλ της κοι­νω­νι­κής σάτυ­ρας, της διε­ρεύ­νη­σης των πραγ­μά­των πίσω και κάτω από την γελοία όψη των πραγ­μά­των. Κορυ­φαία έκφρα­ση αυτού του στύλ είναι το έργο του 1958: “Ο κλέ­ψας του κλέ­ψα­ντος” (i soliti ignoti), που ανα­γνω­ρί­ζε­ται σαν μία από τις κορυ­φαί­ες κωμω­δί­ες του Ιτα­λι­κού νεορ­ρε­α­λι­σμού… Ισως τα πρω­τεία της κλέ­βει η επό­με­νη ται­νία του:”ο Μεγά­λος Πόλε­μος“, μία συγκλο­νι­στι­κή τρα­γω­δια­κή παρου­σί­α­ση του πολέ­μου με χιου­μο­ρι­στι­κό ύφος, που ανα­δει­κνύ­ει ανά­με­σα στις πολ­λές αρε­τές της και το σπου­δαίο δίδυ­μο: Αλμπέρ­το Σόρ­ντι–Βιτ­τό­ριο Γκά­σμαν…

Και εκεί, που πολ­λοί πίστε­ψαν, ότι ο Μονι­τσέλ­λι έπια­σε ορο­φή, ακο­λου­θούν ο “Μπραν­κα­λε­ό­νε” και οι “Εντι­μό­τα­τοι φίλοι μου” (amici miei). 

Στους “Σταυ­ρο­φό­ρους” ήρω­ες του Μπρα­να­κα­λε­ό­νε (μία γρο­τέ­σκα “επι­ροή” του Δον Κιχώ­τη), ανα­γνω­ρί­ζει κανείς τις κωμι­κο­τρα­γι­κές προ­σω­πι­κό­τη­τες αλλά και το πνευ­μα­τι­κό και πολι­τι­στι­κό επί­πε­δο πολ­λών πρω­τα­γω­νι­στών της σύγ­χρο­νης πολι­τι­κής και κοι­νω­νι­κής ζωής. Θαυ­μά­σια αξιο­ποί­η­ση από τον Μονι­τσέλ­λι τόσο του Βιτ­τό­ριο Γκά­σμαν όσο και του Τζιαν-Μαρία Βολο­ντέ. Στους “εντι­μό­τα­τους φίλους” ο Ούγκο Τονιά­τσι, ο Φιλίπ Νουα­ρέ και ο Αντόλ­φο Τσέ­λι είναι γνή­σιοι αντι­ή­ρω­ες. Σατυ­ρί­ζουν και απο­κα­θη­λώ­νουν τον καθω­σπρε­πι­σμό και την κοι­νω­νι­κή συμ­βα­τι­κό­τη­τα. Στις μεγά­λες του δημιουρ­γί­ες ανή­κουν και το πολυ­βρα­βευ­μέ­νο αρι­στούρ­γη­μα: “οι Σύντρο­φοι“.

Ακά­μα­τος δημιουρ­γός ο Μάριο Μονι­τσέλ­λι… Ενδει­κτι­κά ανα­φέ­ρου­με μέσα από το πάν­θε­ον των έργων του: “Τοτό, ο Βασι­λιάς της Ρώμης” (1952), “Βοκάκ­κιος 70“, (1962), “Καζα­νό­βας 70” (1965) “ο Μπραν­κα­λε­ό­νε στις Σταυ­ρο­φο­ρί­ες” (1970), “Θέλου­με τους συνταγ­μα­τάρ­χες” (1973, υψη­λού προ­φα­νώς Ελλη­νι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος). Ενδει­κτι­κό της ζωτι­κό­τη­τας του Μονι­τσέλ­λι είναι το γεγο­νός, ότι την τελευ­ταία του Ται­νία (“το Ρόδο της Ερή­μου“), την γύρι­σε το 2006 σε ηλι­κία 91 ετών!!!. 

Καλό ταξεί­δι “σύντρο­φε”…