Ζούμε μία νέα ιστορική εποχή…

Είναι πάρα πολ­λές οι πολι­τι­κές θέσεις που δια­τυ­πώ­θη­καν τους τελευ­ταί­ους δύο αιώ­νες από το επα­να­στα­τι­κό κίνη­μα, για τις οποί­ες ενώ δεν αμφι­σβη­τώ την «ιστο­ρι­κή τους αλή­θεια», αμφι­σβη­τώ όμως την ισχύ τους κατά τη συγκε­κρι­μέ­νη ιστο­ρι­κή στιγ­μή που δια­τυ­πώ­θη­καν και το συνο­λι­κό πλέγ­μα πολι­τι­κών κι ιδε­ο­λο­γι­κών αντι­λή­ψε­ων που κληροδότησαν.

Ισχύ­ει ότι και με τα χαλα­σμέ­να ρολό­για. Λένε τη σωστή ώρα δύο φορές τη μέρα.

Υπάρ­χει σοσια­λι­σμός χωρίς την οικο­νο­μι­κή δυνα­τό­τη­τα της αξιο­πρε­πούς ζωής;

Ακό­μα κι εάν μπο­ρού­σε κανείς να σκαρ­φι­στεί το 1917 ένα παγκό­σμιο πολι­τι­κό σύστη­μα που θα έδι­νε πραγ­μα­τι­κά τη δυνα­τό­τη­τα σε όλους τους ανθρώ­πους να συμ­με­τέ­χουν ισό­τι­μα στην οικο­νο­μι­κή, κοι­νω­νι­κή και πολι­τι­κή ζωή, είναι σίγου­ρο ότι δεν θα μπο­ρού­σε να σταθεί.

Η αυτο­νό­η­τη για την επα­να­στα­τι­κή αρι­στε­ρά «οικο­νο­μι­κή ωρι­μό­τη­τα» του σοσια­λι­σμού προ­σκρού­ει στην μαθη­μα­τι­κή πρά­ξη της διαί­ρε­σης. Το 1920, το παγκό­σμιο ΑΕΠ εάν το διαι­ρού­σα­με με το σύνο­λο της ανθρω­πό­τη­τας έβγα­ζε μόλις 1524 δολά­ρια σε ετή­σια βάση (υπο­λο­γι­σμέ­νο με την αξία του δολα­ρί­ου κατά το 1990). Η παγκό­σμια παρα­γω­γή δε μπο­ρού­σε να εξα­σφα­λί­σει αξιο­πρε­πή ζωή στο σύνο­λο της ανθρωπότητας.

Για να έχου­με ένα μέτρο σύγκρι­σης, το ίδιο νού­με­ρο με πολ­λα­πλά­σιο παγκό­σμιο πλη­θυ­σμό έφτα­σε το 2011 σε 9000 δολά­ρια, μετρη­μέ­να με την αξία που είχε το δολά­ριο το 1990 (που ήταν σημα­ντι­κά μεγα­λύ­τε­ρη από τη σημερινή!).

Ο καπι­τα­λι­σμός ανέ­πτυ­ξε σε τέτοιο βαθ­μό την παρα­γω­γή, που η ανθρω­πό­τη­τα πλέ­ον μπο­ρεί να εξα­σφα­λί­σει μια αξιο­πρε­πή ζωή σε όλα τα μέλη της.

Αυτή δεν είναι μια απλή ποσο­τι­κή δια­φο­ρά! Συνι­στά ιστο­ρι­κή τομή.

Η «έντα­ση της επί­θε­σης του ιμπε­ρια­λι­σμού» δεν ήταν πάντα δείγ­μα ιστο­ρι­κής απαξίας

Η εξέ­λι­ξη των κοι­νω­νιών προ­ϋ­πο­θέ­τει τη συσ­σώ­ρευ­ση πλού­του που θα δια­τί­θε­ται για την πρό­ο­δο τους. Στην ιστο­ρία των ανθρώ­πι­νων κοι­νω­νιών, η πρό­ο­δος ήταν άρρη­κτα συν­δε­δε­μέ­νη με την ποσό­τη­τα του «πλε­ο­νά­σμα­τος» που διέ­θε­ταν για την εξέ­λι­ξή τους.

Οι δια­δι­κα­σί­ες συσ­σώ­ρευ­σης υλο­ποιού­νταν σχε­δόν πάντα με «ανή­θι­κους» τρό­πους. Συνή­θως, με τη ληστρι­κή εκμε­τάλ­λευ­ση των ανθρώ­πων που έφτα­νε ακό­μα και την μαζι­κή εξό­ντω­σή πλη­θυ­σμών. Μπο­ρεί να μην μας αρέ­σει, αλλά αυτή είναι η ιστο­ρία. Οι βασι­κοί νόμοι της κίνη­σης των κοι­νω­νιών δεν είναι ηθικοί.

Παρό­λη τη βαρ­βα­ρό­τη­τα, υπήρ­χε πάντα μια κοι­νω­νι­κή νομι­μο­ποί­η­ση που επέ­τρε­πε την εφαρ­μο­γή των βάρ­βα­ρων δια­δι­κα­σιών της συσ­σώ­ρευ­σης. Όσο άδι­κη κι εάν ήταν η ανα­δια­νο­μή του αυξα­νό­με­νου πλού­του, ήταν από την άλλη «επαρ­κώς» δίκαιη για να εξα­σφα­λί­ζει την ανα­γκαία «κοι­νω­νι­κή συναίνεση».

Τις τελευ­ταί­ες σχε­δόν τέσ­σε­ρεις δεκα­ε­τί­ες έχω βαρε­θεί να δια­βά­ζω αρι­στε­ρά πολι­τι­κά μανι­φέ­στα που στην πρώ­τη κιό­λας παρά­γρα­φό τους καταγ­γέλ­λουν την έντα­ση της «επί­θε­σης του ιμπε­ρια­λι­σμού», αυτή η δια­πί­στω­ση παρό­λη την ηθι­κή ανω­τε­ρό­τη­τά της δε συνι­στού­σε κι επαρ­κή αιτιο­λό­γη­ση της ιστο­ρι­κής ωρι­μό­τη­τας της ανα­τρο­πής του καπιταλισμού.

Η ιστο­ρι­κή νίκη του καπι­τα­λι­σμού κατά τον 20ο Αιώ­να απο­δει­κνύ­ει ότι όσο πόνο κι αίμα κι εάν προ­κα­λού­σε η συσ­σώ­ρευ­ση κεφα­λαί­ων-υπε­ρα­ξί­ας, αυτή ακρι­βώς η οικο­νο­μι­κή λει­τουρ­γία εξα­σφά­λι­ζε μια γορ­γή οικο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη που παρεί­χε τον πλού­το για τη δια­τή­ρη­ση των ανα­γκαί­ων κοι­νω­νι­κών συμ­μα­χιών της αστι­κής τάξη.

Υπό την έννοια της ουσια­στι­κής ευθυ­γράμ­μι­σης κοι­νω­νι­κών στρω­μά­των με τα ιδιο­τε­λή συμ­φέ­ρο­ντα της αστι­κής τάξης, η δια­δι­κα­σία είχε και ουσια­στι­κή δημο­κρα­τι­κή νομιμοποίηση.

Η συσ­σώ­ρευ­ση του κεφα­λαί­ου για την ανα­πα­ρα­γω­γή της οικο­νο­μι­κής ζωής στην ιστο­ρι­κή περί­ο­δο του καπι­τα­λι­σμού πάντα περ­νού­σε μέσα από την «έντα­ση της επί­θε­σης του ιμπε­ρια­λι­σμού». Πλού­το παρά­γουν οι άνθρω­ποι και συσ­σώ­ρευ­ση πλε­ο­νά­σμα­τος δε θα μπο­ρού­σε να γίνει παρά μόνο με την αύξη­ση της υπεραξίας.

Όμως ούτε ο ιδιο­τε­λής τρό­πος με τον οποίο δια­χει­ρί­ζο­νταν ο καπι­τα­λι­σμός το πλε­ό­να­σμα ούτε ο άδι­κος τρό­πος της μοι­ρα­σιάς εμπό­δι­ζε τελι­κά το κεφά­λαιο να επι­τε­λέ­σει τον ιστο­ρι­κά δικαιω­μέ­νο οικο­νο­μι­κό του ρόλο. Η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα του καπι­τα­λι­σμού είχε κερ­δί­σει το θαυ­μα­σμό μέχρι και του ίδιου του Μαρξ.

Έχει κάτι αλλά­ξει; Ναι, έχει! Σήμε­ρα η συσ­σώ­ρευ­ση υπε­ρα­ξί­ας είναι απο­κλει­στι­κά μια δια­δι­κα­σία ιδιο­ποί­η­σης κοι­νω­νι­κού πλού­του χωρίς καμία θετι­κή κοι­νω­νι­κή «παρε­νέρ­γεια».

Στις μέρες μου περά­σα­με από την κυριαρ­χία του στρα­τιω­τι­κό-βιο­μη­χα­νι­κού συμπλέγ­μα­τος. στην κυριαρ­χία του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστήματος.

Όσο και να μην πολυ­εν­δια­φέ­ρει ποιό ακρι­βώς είναι το μπλοκ των παγκό­σμιων δυνα­στών, από την άλλη δε μπο­ρού­με να μην δια­πι­στώ­σου­με μια ουσια­στι­κή αλλαγή.

Η βιο­μη­χα­νία χρη­σι­μο­ποιού­σε τη συσ­σω­ρευ­μέ­νη υπε­ρα­ξία για την παρα­γω­γι­κή της επέ­κτα­ση και το στρα­τιω­τι­κό μπλοκ επι­τε­λού­σε δύο πολύ ουσια­στι­κές συμπλη­ρω­μα­τι­κές λει­τουρ­γί­ες. Από τη μία εξα­σφά­λι­ζε τη στρα­τιω­τι­κή ισχύ που ήταν απα­ραί­τη­τη για την δια­τή­ρη­ση της αστι­κής κυριαρ­χί­ας αλλά ταυ­τό­χρο­να ήταν και μια δια­δι­κα­σία «από­συρ­σης» της πλε­ο­νά­ζου­σας υπε­ρα­ξί­ας μέσα από την κρα­τι­κή ανα­δια­νο­μή προς τις πολε­μι­κές βιο­μη­χα­νί­ες. Έτσι, πλού­τος που δε μπο­ρού­σε να επα­νε­πεν­δυ­θεί κι άρα να επι­στρέ­ψει στην οικο­νο­μι­κή ζωή γινό­ταν όπλα, αντί να συσ­σω­ρεύ­ε­ται σα νεκρό σώμα επά­νω στην κοινωνία.

Η κυριαρ­χία του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος σημα­το­δο­τεί μια νέα επο­χή. Ο καπι­τα­λι­σμός φαί­νε­ται ότι δε μπο­ρεί να εφεύ­ρει πλέ­ον «τρι­κά­κια» για να υπερ­βεί το ιστο­ρι­κό του όριο. Οποια­δή­πο­τε μετριο­πα­θής λύση μοιά­ζει απλά ανε­παρ­κής. Η συσ­σώ­ρευ­ση υπε­ρα­ξί­ας, από οικο­νο­μι­κή ανα­γκαιό­τη­τα έγι­νε βάρος.

Αυτή η δυνα­μι­κή, ανα­σχέ­θη­κε για μικρό χρο­νι­κό διά­στη­μα με την ενσω­μά­τω­ση του τέως «παγκό­σμιου σοσια­λι­στι­κού» στρα­το­πέ­δου, μιας και στις κατε­στραμ­μέ­νες οικο­νο­μί­ες αυτών των χωρών ξεπή­δη­σαν «επεν­δυ­τι­κές » ευκαι­ρί­ες στις οποί­ες κατευ­θύν­θη­καν μεγά­λα ποσά αδρα­νούς πλού­του, αλλά αυτό κρά­τη­σε λίγο. Είναι απί­στευ­το πόσο εύκο­λα «χώνε­ψε» ο καπι­τα­λι­σμός αυτές τις χώρες και πόσο γρή­γο­ρα ξανα­γύ­ρι­σε στο ίδιο πρόβλημα.

Έχου­με σήμε­ρα έναν καπι­τα­λι­σμό που η κυριαρ­χία του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος είναι η ίδια η από­δει­ξη των αδιε­ξό­δων του. Κυριαρ­χούν αυτά τα αρπα­κτι­κά που δεν έχουν καμία μα καμία κοι­νω­νι­κή χρη­σι­μό­τη­τα. Αυτό είναι πραγ­μα­τι­κή σήψη.

Η επο­χή του νεοφιλελευθερισμού

Οι περισ­σό­τε­ροι άνθρω­ποι εκστα­σιά­ζο­νται με το παρελ­θόν και με τους ανθρώ­πους που έζη­σαν παλιές μεγά­λες ιστο­ρι­κές στιγ­μές. Δεν συνει­δη­το­ποιούν το βάθος και την ιστο­ρι­κό­τη­τα των αλλα­γών που συμ­βαί­νουν κατά τη διάρ­κεια της δικής τους ζωής. Έχουν μια τάση να θεω­ρούν φυσιο­λο­γι­κή την καθη­με­ρι­νό­τη­τα τους. Τους φαί­νο­νται ασή­μα­ντες οι καθη­με­ρι­νές αλλα­γές και δε μπο­ρούν να δια­κρί­νουν ότι όλες αυτές μαζί, όταν συσ­σω­ρεύ­ο­νται σε μια μικρή χρο­νι­κή περί­ο­δο συνι­στούν κοσμοϊ­στο­ρι­κή αλλαγή.

Όπως και με τα παι­διά μας. Ο χρό­νος γι εμάς και γι αυτά δεν έχει την ίδια ταχύ­τη­τα. Τα βλέ­που­με μέρα-μέρα να μεγα­λώ­νουν και χάνου­με την αίσθη­ση της αλλα­γής που συντε­λεί­ται, μέχρι που έρχε­ται κάποιος άλλος ενή­λι­κας, με έκπλη­ξή μας, να δια­πι­στώ­σει «πόσο μεγάλωσαν!».

Όσοι «πολι­τι­κά» ενη­λι­κιώ­θη­καν κατά τη διάρ­κεια του σοσιαλ­δη­μο­κρα­τι­κού «χρυ­σού αιώ­να», δε συνει­δη­το­ποιούν την ιστο­ρι­κό­τη­τα της επο­χής. Η δια­μά­χη με το νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό, άρχι­σε το ’80, πέρα­σε μια περί­ο­δος με επι­μέ­ρους νίκες και ήττες κι έφτα­σε σήμε­ρα όχι απλά να είναι κυρί­αρ­χος αλλά με κατα­θλι­πτι­κό τρό­πο να σαρώ­νει οποια­δή­πο­τε, έστω και την παρα­μι­κρή, διαφοροποίηση.

Ο συν­δυα­σμός του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού με την κυριαρ­χία του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος εγκαι­νί­α­σε μια ιστο­ρι­κή περί­ο­δο κατά την οποία η έντα­ση της κλο­πής της υπε­ρα­ξί­ας πέρα­σε σε ένα ανώ­τε­ρο ποιο­τι­κό στά­διο μιας κι αυτή δε μπο­ρεί να επι­στρέ­ψει πλέ­ον στην κοι­νω­νία υπό τη μορ­φή επεν­δύ­σε­ων μιας και δεν υπάρ­χει δια­θέ­σι­μο λαϊ­κό εισό­δη­μα που θα κατα­να­λώ­σει τα επι­πλέ­ον προ­ϊ­ό­ντα που θα παραχθούν.

Η περί­ο­δος των περιο­ρι­σμέ­νων ρυθ­μών ανά­πτυ­ξης χρειά­στη­κε αυτές τις ειδι­κές «ρυθ­μί­σεις».

Τα ηνία του καπι­τα­λι­σμού έχουν περά­σει σε ένα μπλοκ που δε συμ­με­τέ­χει στην ανα­πα­ρα­γω­γή της οικο­νο­μι­κής ζωής. Δεν συσ­σω­ρεύ­ει κεφά­λαια για να τα κάνει κάτι. Απλά τα συσσωρεύει!

Οι πολι­τι­κές κι οικο­νο­μι­κές συνέ­πειες του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού και της κυριαρ­χί­ας του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστήματος

Η κλο­πή υπε­ρα­ξί­ας είναι ανα­γκαί­ος όρος για την καπι­τα­λι­στι­κή οικο­νο­μι­κή ανα­πα­ρα­γω­γή. Το γεγο­νός ότι πλέ­ον η υπε­ρα­ξία δεν κλέ­βε­ται για να επα­νε­πεν­δυ­θεί με σκο­πό το κέρ­δος στους επό­με­νους οικο­νο­μι­κούς κύκλους αλλά απλά κλέ­βε­ται για να απο­θη­σαυ­ρι­στεί μας οδη­γεί σε τρεις πολύ βασι­κές διαπιστώσεις:

Πρώ­τον, η έλλει­ψη της επέ­κτα­σης της οικο­νο­μι­κής ζωής στε­νεύ­ει αφό­ρη­τα τα κοι­νω­νι­κά στη­ρίγ­μα­τά της κυρί­αρ­χης τάξης. Οι ελίτ των ανε­πτυγ­μέ­νων κρα­τών όταν έχουν ετή­σιους ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης ΑΕΠ πάνω από 1% κάνουν πάρ­τι. Όμως, μια τόσο μικρή επέ­κτα­ση της οικο­νο­μι­κής ζωής δεν αντι­σταθ­μί­ζει ούτε κατ” ελά­χι­στον την κοι­νω­νι­κή αιμορ­ρα­γία που προ­κα­λεί η ιδιο­ποί­η­ση της υπε­ρα­ξί­ας. Έτσι δυσκο­λεύ­ε­ται η ανα­πα­ρα­γω­γή των κοι­νω­νι­κών συμ­μα­χιών της αστι­κής τάξης.

Δεύ­τε­ρον, έχει δημιουρ­γη­θεί ένα τερά­στιο οικο­νο­μι­κό χάσμα ανά­με­σα στην συσ­σω­ρευ­μέ­νη υπε­ρα­ξία που έχει κατευ­θυν­θεί στο χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό σύστη­μα και την κοινωνία.

Οι παρα­γω­γι­κές οικο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες φέρ­νουν «κοντά» τον καπι­τα­λι­στή-βιο­μή­χα­νο με την υπό­λοι­πη κοι­νω­νία, τους εργα­ζό­με­νους και τους πολί­τες-κατα­να­λω­τές-πελά­τες. Είναι σε καθη­με­ρι­νή επα­φή και δε μπο­ρούν να ξεχά­σουν ότι ο ένας υπάρ­χει εξαι­τί­ας του άλλου (με τον καλό και τον «κακό» τρό­πο). Στα δύσκο­λα, ο καπι­τα­λι­στής που δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στην «πραγ­μα­τι­κή» οικο­νο­μία, θα πρέ­πει να υπο­χω­ρή­σει για να επι­βιώ­σουν κι οι δύο.

Το τρα­πε­ζι­κό σύστη­μα, όσο κρα­τά­ει το χρή­μα στα χέρια του, δεν έχει κανέ­να ενδια­φέ­ρον εάν θα υπάρ­χει ο άλλος πόλος. Ενώ τα εργο­στά­σια ούτε εύκο­λα χτί­ζο­νται, ούτε εύκο­λα μετα­φέ­ρο­νται, ούτε εύκο­λα αντι­κα­θι­στούν αγο­ρές, το χρή­μα μετα­φέ­ρε­ται πολύ εύκο­λα κι έχει μια ενιαία παγκό­σμια αγο­ρά να δρα­στη­ριο­ποι­η­θεί. Δεν το αγγί­ζει καμία τοπι­κή καταστροφή.

Τρί­τον, στο χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό σύστη­μα ο αντα­γω­νι­σμός λει­τουρ­γεί με ταχύ­τη­τα φωτός. Δεν πετυ­χαί­νεις τις απο­δό­σεις που έχεις υπο­σχε­θεί; Τα κεφά­λαια φεύ­γουν και πάνε στον άλλο γύπα την ίδια μέρα. Η παρα­μι­κρή μεί­ω­ση του ποσο­στού υπε­ρα­ξί­ας που ιδιο­ποιεί­ται ένας χρη­μα­το­πι­στω­τι­κός οργα­νι­σμός μπο­ρεί να σημά­νει και τον θάνα­το του ή απλά την μεί­ω­ση της αξί­ας της μετο­χής και την επι­θε­τι­κή εξα­γο­ρά του.

Έτσι, σε αντί­θε­ση με τους παρα­γω­γι­κούς καπι­τα­λι­στές, για το χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό σύστη­μα η κλο­πή υπε­ρα­ξί­ας είναι μια δια­δι­κα­σία χωρίς αύριο και δεν είναι ανε­κτή ούτε κι η παρα­μι­κρή παρα­χώ­ρη­ση. Όχι από κακία αλλά από οικο­νο­μι­κή αναγκαιότητα.

Εάν δού­με με λίγη ψυχραι­μία το φαι­νό­με­νο ΣΥΡΙΖΑ, θα δια­πι­στώ­σου­με εύκο­λα ότι δεν είναι τίπο­τα παρα­πά­νω, παρά μια πολι­τι­κή ήττα του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού από μια μετριο­πα­θή «κεντρώα» εκδο­χή της αστι­κής δια­χεί­ρι­σης. Δυστυ­χώς, όμως είναι μόνο στο πεδίο της πολι­τι­κής, για­τί -όπως φαί­νε­ται- δε μπο­ρεί να απο­σπά­σει ούτε ψίχουλα.

Χαι­ρό­μα­στε -και καλά κάνου­με- γι αυτήν την πρω­τό­γνω­ρη παγκό­σμια πολι­τι­κή ήττα του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού. Γνω­ρί­ζου­με ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι εξο­πλι­σμέ­νος για να νική­σει. Χαι­ρό­μα­στε όμως διπλά, για­τί σε αυτή τη δια­δι­κα­σία, η πολι­τι­κή συνεί­δη­ση του λαού μπο­ρεί να κάνει άλμα­τα μιας κι ο βασι­λιάς καπι­τα­λι­σμός ανα­γκά­ζε­ται να εμφα­νι­στεί μπρο­στά του γυμνός.

Σε αυτήν την ιστο­ρι­κή περί­ο­δο, η «κεντρώα» δια­χεί­ρι­ση θα ηττη­θεί. Δεν έχει νόη­μα να προ­βλέ­ψου­με την ακρι­βή κατά­λη­ξη, αλλά μόνο να προ­σπα­θή­σου­με να κεφα­λαιο­ποι­η­θούν τα περισ­σό­τε­ρα πολι­τι­κά οφέ­λη. Θέλει πολι­τι­κή οξυ­δέρ­κεια και σωστή εκτί­μη­ση της κάθε στιγ­μής της ταξι­κής πάλης για να μεγι­στο­ποι­η­θούν τα πολι­τι­κά οφέ­λη και σίγου­ρα θα πρέ­πει να μεί­νει η επα­να­στα­τι­κή αρι­στε­ρά μακριά από απλου­στευ­τι­κές ανα­λύ­σεις, ρετσέ­τες και γενι­κευ­μέ­νους αφορισμούς.

Η αδυ­να­μία ουσια­στι­κής εμπλο­κής της επα­να­στα­τι­κής αρι­στε­ράς σε αυτήν τη δια­δι­κα­σία ανοί­γει ένα άλλο τερά­στιο κεφάλαιο.

Είναι άλλο πράγ­μα να εχθρεύ­ε­σαι τον καπι­τα­λι­σμό κι άλλο να αισθά­νε­σαι ξένο σώμα στην κοινωνία

Είναι εξαι­ρε­τι­κά δύσκο­λο να δια­χω­ρί­σεις κανείς μια κοι­νω­νία από τον τρό­πο παρα­γω­γής της κι είναι ιδιαί­τε­ρα κατα­νοη­τό ότι εύκο­λα μπο­ρεί κάποιος που μισεί τον καπι­τα­λι­σμό να μισή­σει και την κοι­νω­νία την ίδια μιας και τον βλέ­πει συνέ­χεια να ξεπη­δά­ει πίσω από κάθε της πέτρα.

Δυστυ­χώς, η ιστο­ρι­κή πολι­τι­κή παρά­δο­ση της επα­να­στα­τι­κής αρι­στε­ράς που βασί­στη­κε στην άμε­ση προ­σμο­νή της κοι­νω­νι­κής αλλα­γής ενέ­τει­νε αυτό το πρό­βλη­μα. Για­τί άλλω­στε να εμπλα­κεί με τις λει­τουρ­γί­ες μιας κοι­νω­νί­ας που οσο­νού­πω θα κλη­θεί να ξηλώσει;

Η αντι­κο­μου­νι­στι­κή υστε­ρία του μετα­πο­λε­μι­κού καπι­τα­λι­σμού ενέ­τει­νε την αίσθη­ση των επα­να­στα­τών ότι στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα δεν είναι παρά ένα ξένο σώμα στους κόλ­πους μιας εχθρι­κής κοινωνίας.

Η αυτο­νό­η­τη φυσι­κή άμυ­να ήταν να συστή­σουν μια κοι­νω­νι­κή μειο­νό­τη­τα με όλα τα καλά και τα κακά που έχει αυτό. Το καλό είναι ότι δημιούρ­γη­σαν έναν μικρό­κο­σμο μέσα στον όποιο μπο­ρού­σαν να επι­βιώ­σουν, το κακό είναι ότι απο­σπά­στη­καν από την κοινωνία.

Ας είμα­στε ειλι­κρι­νείς. Η επα­να­στα­τι­κή αρι­στε­ρά δια­μορ­φώ­νει πολι­τι­κές θέσεις όχι με κρι­τή­ριο την κοι­νω­νι­κή ανα­γκαιό­τη­τα, αλλά με τις προ­τε­ραιό­τη­τες της στραμ­μέ­νες στον ενδο­α­ρι­στε­ρό εμφύλιο.

Πόσοι έλλη­νες ενδια­φέ­ρο­νται εάν ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μικρο­α­στι­κό κόμ­μα ή κόμ­μα της αστι­κής δια­χεί­ρι­σης; Ο μόνος λόγος που δικαιο­λο­γεί την ενα­σχό­λη­ση με ένα τόσο σχο­λα­στι­κό θέμα δεν είναι παρά η ενδο­α­ρι­στε­ρές κατη­γο­ρί­ες για «δεκα­νί­κια του ΣΥΡΙΖΑ» ή για φυγο­μα­χία από τη μη-στή­ρι­ξη της «κυβέρ­νη­σης της αριστεράς».

Όμως η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ έβα­λε πάρα πολ­λά νέα δεδο­μέ­να μπρο­στά μας.
Παρό­λο που οποιο­δή­πο­τε λαϊ­κό αίτη­μα με «δημο­σιο­νο­μι­κό κόστος» δεν έχει καμία τύχη, από την άλλη υπάρ­χουν πάμπολ­λες ουσια­στι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις χωρίς «κόστος» που θα μπο­ρού­σαν να προ­τα­θούν κι ίσως και να δοκιμαστούν.

Για­τί να μην προ­τα­θούν αιτή­μα­τα που να προ­ω­θούν στην πρά­ξη δια­δι­κα­σί­ες λαϊ­κού ελέγ­χου; Για­τί να μην γίνει συζή­τη­ση για συγκρό­τη­ση συλ­λο­γι­κών διοι­κή­σε­ων των δημο­σί­ων υπη­ρε­σιών; Για­τί να μην ζητη­θεί τηλε­ο­πτι­κή συχνό­τη­τα που να λει­τουρ­γεί με κάποιας μορ­φής κοι­νω­νι­κό έλεγ­χο; Για­τί να μην ζητη­θεί μια νομι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση και στή­ρι­ξη εγχει­ρη­μά­των τύπου ΒΙΟΜΕ, έτσι ώστε να ανοί­ξουν με συλ­λο­γι­κή δια­χεί­ρι­ση βιο­μη­χα­νι­κές μονά­δες που έχουν κλεί­σει λόγω κρί­σης; Για­τί να μην εκδη­μο­κρα­τι­στεί το νομι­κό καθε­στώς τον ΟΤΑ με ανα­γνώ­ρι­ση θεσμι­κού ρόλου στις συνε­λεύ­σεις των συνοικιών;

Όλα τα παρα­πά­νω «για­τί» εντάσ­σο­νται στην κατη­γο­ρία «προ­βλή­μα­τα δια­χεί­ρι­σης» που είναι όμως απα­γο­ρευ­μέ­νος καρ­πός για την επα­να­στα­τι­κή αριστερά.

Για να μπο­ρέ­σει η επα­να­στα­τι­κή αρι­στε­ρά να ξαναρ­θεί στο προ­σκή­νιο θα πρέ­πει να συνει­δη­το­ποι­ή­σει ότι θα πρέ­πει να βάλει στο κάδρο ολό­κλη­ρη την κοι­νω­νία. Της ανά­γκες της, τις ανη­συ­χί­ες της, τους προ­βλη­μα­τι­σμούς της.

Η μαγκιά δεν είναι να μην τα αγγί­ζεις. Είναι να τα αγγί­ξεις και να μην λερωθείς.

Η επα­να­στα­τι­κή πολι­τι­κή πρέ­πει να γρα­φτεί από την αρχή

Δυστυ­χώς, το φάντα­σμα δεν πλα­νιέ­ται αυτή τη στιγ­μή επά­νω από τον καπι­τα­λι­σμό αλλά βρί­σκε­ται στα κεφά­λια των πολι­τι­κών του αντιπάλων.

Ο Λένιν είναι δικαιο­λο­γη­μέ­νος όταν πρό­σμε­νε την παγκό­σμια επα­νά­στα­ση. Ζού­σε σε μια περί­ο­δο που όλα έμοια­ζαν δυνα­τά. Όμως είχε άδι­κο. Ο καπι­τα­λι­σμός ήταν πολύ σκλη­ρός για να πεθάνει.

Μαζί με το μεγα­λείο του μας κλη­ρο­νό­μη­σε και μια απο­λο­γη­τι­κή θεω­ρία. Μια θεω­ρία που βασι­κό στό­χο είχε να εξη­γή­σει πώς είχε δίκιο ενώ δεν είχε.

Η κατάρ­γη­ση της Συντα­κτι­κής Συνέ­λευ­σης κι η εγκα­τά­στα­ση ενός ολι­γαρ­χι­κού πολι­τι­κού συστή­μα­τος έπρε­πε να εξη­γη­θεί με «σοσια­λι­στι­κούς όρους». Έτσι κι έγι­νε. Η δημο­κρα­τία ήταν μια πολυ­τέ­λεια για το κυκλω­μέ­νο εργα­τι­κό κρά­τος. Το γεγο­νός ότι η λαϊ­κή εξου­σία δεν είναι ισό­βιος τίτλος αλλά είναι πρά­ξη που πρέ­πει καθη­με­ρι­νά να επα­λη­θεύ­ε­ται έμοια­ζε για την επα­να­στα­τι­κή αρι­στε­ρά ψιλά γράμ­μα­τα. Η σχέ­ση ατο­μι­κού-συλο­γι­κού από δια­λε­κτι­κή σχέ­ση μετα­τρά­πη­κε σε αντί­θε­ση που θα λυνό­ταν αυτό­μα­τα με την επα­νά­στα­ση. Δε συζη­τιέ­ται ούτε καν η πολι­τι­κή εμπει­ρία από την «Κυβέρ­νη­ση του Βου­νού» . Η επα­να­στα­τι­κή αρι­στε­ρά δεν έχει δυστυ­χώς τίπο­τα να πει για το πολι­τι­κό σύστη­μα. Αυτό το κεφά­λαιο πρέ­πει να το σβή­σου­με από τα μυα­λά μας και να το γρά­ψου­με από την αρχή. Δεν είναι τετριμ­μέ­νο. Δε μπο­ρείς να επαγ­γέλ­λε­σαι την λαϊ­κή κυριαρ­χία και να μην έχεις μια φρά­ση πει­στι­κή να πεις για τον τρό­πο που θα είναι δυνα­τόν να εκφρά­ζε­ται το συλ­λο­γι­κό συμ­φέ­ρον. Εκτός κι εάν νομί­ζου­με ότι ξεμπερ­δεύ­ου­με με την δια­πί­στω­ση ότι η «αυθε­ντι­κή λαϊ­κή θέλη­ση» εκφρά­ζε­ται από το Πολι­τι­κό Γραφείο.

Η αντί­λη­ψη για τις συμ­μα­χί­ες πέρα από θέμα πολι­τι­κής ανά­λυ­σης είναι και πολι­τι­σμι­κό πρό­βλη­μα. Όταν πιστεύ­εις ότι είσαι φορέ­ας της ορθής επα­να­στα­τι­κής τακτι­κής και βλέ­πεις την επα­νά­στα­ση μπρο­στά σου, κάθε δια­φο­ρε­τι­κή γνώ­μη αγγί­ζει τα όρια της προ­δο­σί­ας. Ο Λένιν νίκη­σε κι είχε κάθε λόγο να πιστεύ­ει ότι είναι φορέ­ας της ορθής επα­να­στα­τι­κής τακτι­κής. Επί­σης, έβλε­πε την παγκό­σμια επα­νά­στα­ση να εξε­λίσ­σε­ται μπρο­στά του. Όλο το πλέγ­μα των αντι­λή­ψε­ων που βασί­ζε­ται σε αυτήν την -τελι­κά- εικο­νι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα θα πρέ­πει να ανα­θε­ω­ρη­θεί. Η πρό­ο­δος της επα­να­στα­τι­κής πολι­τι­κής ακο­λου­θεί τους δρό­μους της επι­στή­μης. Είναι επι­στή­μη. Για την πρό­ο­δό της θα πρέ­πει όσοι θέλουν να ονο­μά­ζο­νται επα­να­στά­τες να πάρουν απο­στά­σεις από την απο­λυ­τό­τη­τα, να χωνέ­ψουν την ιστο­ρι­κά περιο­ρι­σμέ­νη αλή­θεια της κάθε πολι­τι­κής, να συνει­δη­το­ποιούν ότι ο σεβα­σμός του δια­φο­ρε­τι­κού δεν είναι προ­ϊ­όν μικρο­α­στι­κού καθω­σπρε­πι­σμού αλλά της βαθύ­τε­ρης ανη­συ­χί­ας ότι η επα­να­στα­τι­κή γνώ­ση εάν δεν επα­να­στα­τι­κο­ποιεί­ται καθη­με­ρι­νά απο­στε­ώ­νε­ται. Ότι λέγε­ται αξί­ζει να ακού­γε­ται και πρέ­πει να φοβό­μα­στε περισ­σό­τε­ρο αυτό που δεν θα ειπω­θεί και κιν­δυ­νεύ­ου­με ποτέ να μην το ακούσουμε.

Το σύνο­λο της σημε­ρι­νής επα­να­στα­τι­κής αρι­στε­ράς είναι μπά­σταρ­δα της τρι­το­διε­θνι­κής παρά­δο­σης. Άντε και κάποια γνή­σια τέκνα για να μην παρε­ξη­γη­θεί κανείς.

Ενός ιστο­ρι­κού πολι­τι­κού ρεύ­μα­τος με γιγα­ντιαίο ηθι­κό βάρος. Μάτω­σε για το δίκιο και ματώ­νει ακό­μα. Είτε λέγε­ται ΚΚΕ είτε τρο­τσκι­στής είτε όπως αλλιώς, μιλά­με για ανθρώ­πους που κρά­τη­σαν και κρα­τά­νε ζωντα­νή την ελπί­δα για ένα καλύ­τε­ρο αύριο. Ηρω­ι­κές μορ­φές σε ηρω­ι­κές περιό­δους και ηρω­ι­κό­τε­ρες στην καθημερινότητα.

Αυτή όμως η δια­πί­στω­ση δεν πρέ­πει να μας κάνει να ξεχνά­με ότι θεω­ρη­τι­κο­ποί­η­σε τις δυσκο­λί­ες ενός εγχει­ρή­μα­τος που δεν ήταν ιστο­ρι­κά ώρι­μο. Ανα­λύ­σεις επί ανα­λύ­σε­ων για να εξη­γή­σου­με για­τί δε νικήσαμε.

Όλες αυτές οι θεω­ρί­ες θα πρέ­πει να πάνε στο καλά­θι των αχρή­στων. Για­τί σήμε­ρα μπο­ρού­με να νική­σου­με και πρέ­πει να βρού­με το πώς. Οι απο­λο­γη­τι­κές θεω­ρί­ες της ήττας μας είναι άχρηστες.