Ολική επαναφορά… - Φαιακία

Ολική επαναφορά…


Συνα­φούς γεω­πο­λι­τι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος με προη­γού­με­νης ανάρ­τη­σης και το άρθρο του Τάσου Τρίκ­κα στην Αυγή, που αναπαράγουμε…

ΟΛΙΚΗ
ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΗΣ “ΠΡΩΗΝ ΥΠΕΡΔΥΝΑΜΗΣ” 

Τα
τελευ­ταία χρό­νια η πολι­τι­κή φαί­νε­ται να έχει επι­στρέ­ψει στο παρελ­θόν. Αλλά δεν
είναι ξεκά­θα­ρο αν πρό­κει­ται για επι­στρο­φή στα χρό­νια του Ψυχρού Πολέ­μου, με την
ιδε­ο­λο­γι­κή τους αδιαλ­λα­ξία, ή για επι­στρο­φή στον 19ο αιώ­να, όταν ορισμένοι
“άνα­βαν φωτιές και άλλοι ζητού­σαν να τις σβή­σουν”, ή για επιστροφή
στην επο­χή που οι άνθρω­ποι δεν αγω­νί­ζο­νταν για στε­νά εθνι­κά συμ­φέ­ρο­ντα, αλλά
για τον θρί­αμ­βο της “αλη­θι­νής πίστης”. Πρό­κει­ται για το μοτί­βο της
σκέ­ψης του Φιο­ντόρ Λου­κιά­νοφ, προ­έ­δρου του Συμ­βου­λί­ου Εξω­τε­ρι­κής και Αμυντικής
Πολι­τι­κής της Ρωσι­κής Ομο­σπον­δί­ας. Μοτί­βο που επα­νέρ­χε­ται στην πυκνή
αρθρο­γρα­φία του – διευ­θύ­νει έγκυ­ρη επι­θε­ώ­ρη­ση για διε­θνή θέμα­τα που εκδίδεται
στη Μόσχα.
Δύσκο­λα θα
δια­φω­νή­σει κανείς με τη δια­πί­στω­ση του Λου­κιά­νοφ, εκτός ίσως από το κάπως
αινιγ­μα­τι­κό τελευ­ταίο σημείο της – ποια μπο­ρεί να είναι η “αλη­θι­νή
πίστη” στην οποία ανα­φέ­ρε­ται; Ο ρώσος δημο­σιο­λό­γος θέλει ίσως να
υπο­γραμ­μί­σει την αδρή μετα­βο­λή στο περιε­χό­με­νο του ιστο­ρι­κού γίγνε­σθαι, το
οποίο σήμε­ρα χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από πολ­λα­πλό­τη­τα εκδο­χών, που οδη­γούν σε
“αστά­θεια” και “έλλει­ψη ισορ­ρο­πί­ας” (“imbalance”)
– άλλο ένα συχνό μοτί­βο των σημε­ρι­νών δια­νο­ού­με­νων της χώρας του.
Αλλά τη
σημα­σία αυτών των σκέ­ψε­ων ανα­δει­κνύ­ει η συνά­φεια, ή μάλ­λον οι συνά­φειες με ένα
κυρί­αρ­χο ρεύ­μα, που δια­τρέ­χει την πολι­τι­κή και κοι­νω­νι­κή ελίτ της πρώην
υπερ­δύ­να­μης. Για­τί η Ρωσία του Πού­τιν σήμε­ρα, του Λένιν και του Στά­λιν αλλά και
του τσά­ρου Νικο­λά­ου πριν, είναι η ιστο­ρι­κή συνέ­χεια της “Αγί­ας
Ρωσί­ας”, ενός “περιού­σιου” έθνους, που πιστεύ­ει στο ιστο­ρι­κό του
πεπρω­μέ­νο. Είναι μήπως αυτό το πιστεύω, για το οποίο κάνει λόγο ο Λουκιάνοφ;
Την “αλη­θι­νή πίστη” στην υψη­λή απο­στο­λή που ανέ­θε­σε στο ρωσι­κό έθνος
η Θεία Πρό­νοια -ή η Ιστο­ρία- έχει μήπως στον νου του, ο Ρώσος υπουργός,
ανα­λο­γι­ζό­με­νος την απα­ρά­μιλ­λη αντο­χή και τον ασύ­γκρι­το ηρω­ι­σμό των συμπατριωτών
του στους πολέ­μους για την υπε­ρά­σπι­ση της πατρί­δας τους από τους ξένους
εισβο­λείς; Πολύ πιθα­νό. Εμείς όμως θα ανα­ζη­τή­σου­με τις μεγά­λες αρε­τές του λαού
της Ρωσί­ας στο “βάθος ψυχής” και στο ακέ­ραιο ήθος του, που
ανα­κα­λύ­πτου­με δια­βά­ζο­ντας Χέρ­τσεν, Τολ­στόι, Γκό­γκολ, Μπερ­ντιά­εφ, Λένιν…
“Ψηλά στης Ρωσί­ας τα χιό­νια, εκεί που φυσά­ει ο Βορ­ράς”. Εκεί ψηλά
βρί­σκε­ται και ένα μέρος από τις καλύ­τε­ρες δικές μας ανε­ξά­λει­πτες παραδόσεις.
 
“ΤΑΞΙΚΗ
ΠΑΛΗ”
Όσο για
το νήμα των ιδε­ών και των κοι­νω­νι­κών μετα­βο­λών που δια­περ­νά την ιστορική
συνέ­χεια, εδώ θα περιο­ρι­στού­με στην επι­σή­μαν­ση ότι ο καπι­τα­λι­σμός στη Ρωσία του
Γιέλ­τσιν και του Πού­τιν ούτε έπε­σε από τον ουρα­νό ούτε είναι καρ­πός συνωμοσίας.
Ο Νίκος Που­λαν­τζάς έδει­ξε ότι, από ένα σημείο και μετά, στη Σοβιε­τι­κή Ρωσία
διε­ξα­γό­ταν “μια λυσ­σα­λέα ταξι­κή πάλη ανά­με­σα σε δύο δρό­μους” (τρί­τος
δεν υπάρ­χει), τον καπι­τα­λι­στι­κό και τον σοσια­λι­στι­κό. Η πάλη ανά­με­σα στους δύο
δρό­μους, σημειώ­νει, “κατέ­λη­ξε στην ανα­συ­γκρό­τη­ση με νέα μορ­φή της
σοβιε­τι­κής αστι­κής τάξης και στην κατά­λη­ψη της κρα­τι­κής εξου­σί­ας απ’
αυτήν” (Φασι­σμός και
Δικτα­το­ρία
, Θεμέ­λιο, σελ. 413).
Όμως ο
στό­χος αυτού του σημειώ­μα­τος οδη­γεί αλλού. Πρό­σε­ξε μήπως ο ανα­γνώ­στης εκεί­νο το
“πρώ­ην”, που συνο­δεύ­ει πιο πάνω τον όρο “υπερ­δύ­να­μη”; Γιατί
περί αυτού πρό­κει­ται. Με όλο το αρνη­τι­κό φορ­τίο του, ο όρος αυτός, που
χρη­σι­μο­ποιεί­ται συχνά με συμ­βο­λι­κό τρό­πο, αντι­προ­σω­πεύ­ει για τον σύγ­χρο­νο Ρώσο
ένα κεφά­λαιο στη συνέ­χεια της Ιστο­ρί­ας της πατρί­δας του, που το θεωρεί
ιδιαί­τε­ρα σημα­ντι­κό και που το έχει στα­θε­ρό σημείο ανα­φο­ράς στο εθνι­κό του
αφή­γη­μα. Παρά τις σεμνές δια­ψεύ­σεις για ευνό­η­τους λόγους, του Πού­τιν, η Ρωσία
θέλει να ξανα­γί­νει υπερ­δύ­να­μη. Η νέα στρα­τη­γι­κή της, που η χάρα­ξή της γίνεται
περισ­σό­τε­ρο εμφα­νής μετά την έκρη­ξη της ουκρα­νι­κής κρί­σης, απο­βλέ­πει σ’ αυτό
τον στό­χο, τον οποίο θεω­ρεί εφι­κτό. Η Δύση δεν φαί­νε­ται να αντι­λαμ­βά­νε­ται αυτή
τη στρα­τη­γι­κή της Μόσχας, την αντι­με­τω­πί­ζει ως ένα απλώς από τα ενδε­χό­με­να που
μπο­ρεί να συμ­βούν στα προ­σε­χή χρό­νια. Ωστό­σο ταυ­τό­χρο­να “εξορ­κί­ζει”
κάποιες κρυ­φές ανη­συ­χί­ες της, προ­σπα­θώ­ντας να πεί­σει -και να πει­σθεί- ότι
παρό­μοιος στό­χος θα υπε­ρέ­βαι­νε τις δυνά­μεις της σημε­ρι­νής Ρωσίας.
Από το
2008 έχει εξο­στρα­κι­στεί από το πεδίο της πολι­τι­κής η έννοια της γεωστρατηγικής.
Η βαθιά κρί­ση περιο­ρί­ζει τη σκέ­ψη στον ορί­ζο­ντα όχι απλώς μεγε­θών της
οικο­νο­μί­ας αλλά ιδιαί­τε­ρων παρα­μέ­τρων της – δημό­σιο χρέ­ος, δημοσιονομικό
πρό­βλη­μα, ανα­κε­φα­λαί­ω­ση των τρα­πε­ζών, πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα, παρό­μοιοι όροι, που
τώρα περι­λαμ­βά­νο­νται και στο καθη­με­ρι­νό λεξι­λό­γιο, συγκρο­τούν το δομι­κό υλικό
της χάρα­ξης και της άσκη­σης της πολιτικής.
Τι
γίνε­ται όμως με τα άλλα μεγέ­θη; Τους γεω­γρα­φι­κούς και δημο­γρα­φι­κούς παράγοντες,
τα στρα­τη­γι­κά περά­σμα­τα και τους εμπο­ρι­κούς δρό­μους που δια­τρέ­χουν περιοχές
ιδιαί­τε­ρης σημα­σί­ας – από την κλει­στή Μεσό­γειο ώς τον απέ­ρα­ντο Ειρη­νι­κό; Που
συμπλέ­κο­νται με νέες μεθό­δους και μέσα της τεχνο­λο­γί­ας για την αντιμετώπιση
δια­χρο­νι­κών προ­βλη­μά­των της ανθρω­πό­τη­τας όπως το ενερ­γεια­κό; Με άλλα λόγια, με
τη διά­στα­ση της γεω­πο­λι­τι­κής, που φαί­νε­ται “να έχει μπει στα
αζήτητα”;
Αλλά το
φαι­νό­με­νο δεν είναι καθο­λι­κό. Η γεω­πο­λι­τι­κή είναι παρού­σα, του­λά­χι­στον στη
Μόσχα. Ένας νέος χαρα­κτη­ρι­σμός του Πού­τιν προ­βλή­θη­κε στον αμε­ρι­κα­νι­κό Τύπο:
Είναι, λέει, “δεξιο­τέ­χνης της διε­θνούς γεω­πο­λι­τι­κής”. Και από
γεω­πο­λι­τι­κή σκο­πιά μελε­τά και επε­ξερ­γά­ζε­ται τη στρα­τη­γι­κή για την επί­τευ­ξη του
υπ’ αριθ­μόν ένα στό­χου της Ρωσί­ας, που είναι η επα­νά­κτη­ση του ρόλου της
υπερ­δύ­να­μης -η ολι­κή επα­να­φο­ρά- ή, εφ’ όσον το διε­θνές σύστη­μα μετατοπίζεται
στην κατεύ­θυν­ση του “πολυ­πο­λι­σμού”, η “ανά­δει­ξή της σε κεντρικό
παρά­γο­ντα του διε­θνούς συστή­μα­τος στο πλαί­σιο της παγκοσμιοποίησης”.
 

Ο ΛΑΒΡΟΦ ΤΟ
ΛΕΕΙ…

Σε
πρό­σφα­το άρθρο του, ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της Ρωσι­κής Ομο­σπον­δί­ας Σεργκέι
Λαβρόφ υπο­γραμ­μί­ζει, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας διπλω­μα­τι­κή γλώσ­σα χαμη­λό­τε­ρων τόνων:
“Θεω­ρού­με τους εαυ­τούς μας -και όχι μόνο τους θεω­ρού­με, αλλά είμαστε
πραγ­μα­τι­κά- ένα από τα κέντρα του νέου πολυ­κε­ντρι­κού κόσμου. Αυτή η θέση ανήκει
στη Ρωσία εξαι­τί­ας των στρα­τιω­τι­κών, γεω­γρα­φι­κών και οικο­νο­μι­κών δυνατοτήτων
της”. Θέλο­ντας να προ­λά­βει την αντίρ­ρη­ση ότι ίσως να βιά­ζε­ται και δεν
είναι ακό­μη και­ρός για να πάρει η Ρωσία “τη θέση που της ανή­κει”, ο
Λαβρόφ σπεύ­δει να παρα­τη­ρή­σει ότι η Ιστο­ρία προ­χω­ρεί με ολο­έ­να ταχύ­τε­ρους ρυθμούς.
Και επι­κα­λεί­ται τον νομπε­λί­στα Ρώσο φυσι­κό Σερ­γκέι Καπί­τσα, που στα τελευταία
χρό­νια της ζωής του ασχο­λή­θη­κε με ιστο­ρι­κά θέμα­τα: Ο Καπί­τσα έδει­ξε με τις
μελέ­τες του, κατά τον Ρώσο υπουρ­γό, ότι κάθε νέο στά­διο της Ιστο­ρί­ας είναι δύο
φορές βραχύτερο. 
Η ΤΡΑΠΕΖΑ
ΤΩΝ BRICS
Η Μόσχα
δια­μορ­φώ­νει, όπως προ­κύ­πτει από τις τελευ­ταί­ες εξε­λί­ξεις, την πολιτική,
οικο­νο­μι­κή και χρη­μα­το­πι­στω­τι­κή αρχι­τε­κτο­νι­κή ενός μέλ­λο­ντος όπου το διεθνές
σκη­νι­κό θα ανα­δια­τα­χθεί, με την προ­ώ­θη­ση ανερ­χό­με­νων δυνά­με­ων, που συνεχώς
ανα­βαθ­μί­ζο­νται. Κατά τη γνώ­μη έγκυ­ρων ανα­λυ­τών, που οι περισ­σό­τε­ροι είναι
Αμε­ρι­κα­νοί, αδιά­ψευ­στο τεκ­μή­ριο της υπό δια­μόρ­φω­ση ρωσι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής είναι
η πρό­σφα­τη δημιουρ­γία της Τρά­πε­ζας των BRICS, που προι­κί­στη­κε από τη Δούμα
(Βου­λή) με κεφά­λαιο 100 δισε­κα­τομ­μυ­ρί­ων δολα­ρί­ων και με ανά­λο­γο ευμέγεθες
απο­θε­μα­τι­κό. Η Τρά­πε­ζα των BRICS (ακρώ­νυ­μο για τη Βρα­ζι­λία, τη Ρωσία, την
Ινδία, την Κίνα και την Νότιο Αφρι­κή) θα αρχί­σει μέσα στο 2015 να χρηματοδοτεί
έργα υπο­δο­μής μεγά­λου βεληνεκούς.
Στην
ανα­κοί­νω­ση ίδρυ­σης της νέας Τρά­πε­ζας (διοι­κη­τής της οποί­ας πιθα­νό­τα­τα θα είναι
ο Ρώσος υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών Αντόν Σιλο­νά­νωφ), τονί­ζε­ται ότι το Διοι­κη­τι­κό της
Συμ­βού­λιο έχει καθο­ρί­σει “ένα σύστη­μα μέτρων που θα παρε­μπο­δί­ζουν την
παρε­νό­χλη­ση (harassment) χωρών, που δεν συμ­φω­νούν με ορι­σμέ­νες απο­φά­σεις των
Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών και των συμ­μά­χων τους, οι οποί­ες αφο­ρούν ζητή­μα­τα εξωτερικής
πολι­τι­κής”. Ένα έγγρα­φο τρά­πε­ζας δεν θα μπο­ρού­σε να είναι πιο σαφές. Οι
προ­α­να­φε­ρό­με­νοι ανα­λυ­τές, με βάση την ανα­κοί­νω­ση, έσπευ­σαν να αντιδιαστείλουν
την Τρά­πε­ζα των BRICS με το Διε­θνές Νομι­σμα­τι­κό Ταμείο (IΜF).
 
ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
ΜΕ ΤΟ ΠΕΚΙΝΟ
Αλλά η
νέα ρωσι­κή αρχι­τε­κτο­νι­κή έχει ευρύ­τε­ρες βλέ­ψεις. Πολι­τι­κός πυρή­νας της είναι η
συνερ­γα­σία της Μόσχας με το Πεκί­νο (η σινο­σο­βιε­τι­κή διέ­νε­ξη απο­τε­λεί εξαιρετικά
μακρι­νό παρελ­θόν). Ήδη οι βάσεις έχουν τεθεί, με την υπο­γρα­φή της Συν­θή­κης για
τη Ζώνη Ελεύ­θε­ρου Εμπο­ρί­ου Ασί­ας-Ειρη­νι­κού (FTAAP). Και εδώ οι αναλυτές
σκέ­πτο­νται “συμ­με­τρι­κά”. Την αντι­πα­ρα­θέ­τουν στην πολυ­συ­ζη­τη­μέ­νη TPP,
τη 12μελή Συνερ­γα­σία του Ειρη­νι­κού, που με πολύ κόπο έστη­σαν οι ΗΠΑ, παρά τη
λυσ­σα­λέα αντί­δρα­ση της Ιαπω­νί­ας και της Μαλαισίας.
Ο
πρό­ε­δρος της Κίνας Σι Τζιν­πίνγκ χαρα­κτή­ρι­σε “σφαι­ρι­κή συνδετικότητα”
την πολύ­πλευ­ρη συνερ­γα­σία Πεκί­νου – Μόσχας. Ο σχε­δια­σμός και από τις δύο
πλευ­ρές περι­λαμ­βά­νει έργα εξαι­ρε­τι­κά μεγά­λης εμβέ­λειας, που, εφ’ όσον
πραγ­μα­το­ποι­η­θούν, θα αλλά­ξουν κυριο­λε­κτι­κά την όψη του κόσμου σε ορισμένους
τομείς: “Ιλιγ­γιώ­δη σύλ­λη­ψη” απο­κά­λε­σαν ορι­σμέ­νοι το σύνο­λο αυτού του
σχε­δια­σμού, που “απο­τε­λεί την πιο θεα­μα­τι­κή, φιλό­δο­ξη, πολυεπίπεδη,
πολυ­ε­θνι­κή ‘επί­θε­ση υπο­δο­μών’ που επι­χει­ρή­θη­κε ποτέ” (Pepe Escobar, Asia
Times). Πρό­κει­ται για ένα πολυ­σύν­θε­το πλέγ­μα οδι­κών αρτη­ριών, σιδηροδρομικών
γραμ­μών, αγω­γών πετρε­λαί­ου, λιμα­νιών, καλω­δί­ων οπτι­κών ινών που θα συνδέσουν
την Κίνα με τη Ρωσία και θα δια­κλα­δω­θούν σ’ όλη την Ευρώ­πη. Στο πλαί­σιο της
συνερ­γα­σί­ας των δύο κολοσ­σών άρχι­σε ήδη η κατα­σκευή του μήκους 968 χιλιο­μέ­τρων
αγω­γού που θα συν­δέ­σει την Ανα­το­λι­κή Σιβη­ρία με τη Βορειο­α­να­το­λι­κή Κίνα και τη
Ρωσι­κή Άπω Ανα­το­λή. Ο τομέ­ας της ενέρ­γειας είναι ένας άλλος βασι­κός κρί­κος της
συνερ­γα­σί­ας Πεκί­νου – Μόσχας.
Η
αγγλό­φω­νη ασια­τι­κή επι­θε­ώ­ρη­ση “Foreign Policy News” συν­δέ­ει τα
Βαλ­κά­νια με τα σχέ­δια της Κίνας στον ενερ­γεια­κό τομέα, όπου οι ευρωπαϊκές
επι­χει­ρή­σεις -υπο­στη­ρί­ζει- διστά­ζουν να προ­βούν σε επεν­δύ­σεις. Ήδη η Κίνα
προ­χω­ρεί σε παρό­μοιες επεν­δύ­σεις στη Σερ­βία, αξιο­ποιώ­ντας την τεχνο­γνω­σία της
στην “πρά­σι­νη ενέρ­γεια”. Η επι­θε­ώ­ρη­ση απο­κα­λύ­πτει ότι το Πεκίνο
επι­διώ­κει να προ­ω­θή­σει το κολοσ­σιαίο αυτό έργο που θα έχει την ονομασία
“Νέοι Δρό­μοι του Μετα­ξιού”, επι­σπεύ­δο­ντας την πραγματοποίηση
επεν­δύ­σε­ων σε περι­φε­ρεια­κούς κόμ­βους και δημιουρ­γώ­ντας εκτε­τα­μέ­νο δίκτυο από
κέντρα ανε­φο­δια­σμού και γραμ­μές σιδη­ρο­δρο­μι­κών μετα­φο­ρών των προ­ϊ­ό­ντων της. Οι
“Νέοι Δρό­μοι του Μετα­ξιού” θα περ­νούν από τη χώρα μας – από το λιμάνι
του Πει­ραιά, σημα­ντι­κό δια­κο­μι­στι­κό σταθ­μό στις δια­δρο­μές τους. Ελλά­δα – Ρωσία
– Κίνα, οι τρεις χώρες συν­δέ­ο­νται με αρχαί­ους δεσμούς φιλί­ας και συνεργασίας,
που θα τους δυνα­μώ­σει περισ­σό­τε­ρο το Μετά­ξι των Δρόμων.
0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Oldest
Newest Most Voted