ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΝ ΟΛΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΑΛΛΑΞΕΙ ΤΙΠΟΤΕ

ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΝ ΟΛΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΑΛΛΑΞΕΙ ΤΙΠΟΤΕ

Ο Γατό­παρ­δος του Τζου­ζέ­πε Τομά­ζι ντι Λαμπε­ντού­ζα είναι έργο που ανά­γλυ­φα απο­δί­δει την κοι­νω­νι­κή ανα­τα­ρα­χή στην Ιτα­λία του δέκα­του ένα­του αιώ­να. Σε μια από πιο χαρα­κτη­ρι­στι­κές του σκη­νές ο νεα­ρός Ταν­κρέ­ντι λέει στο θείο του Ντον Φαμπρί­τσιο, πρί­γκι­πα Σαλί­νας: αν θέλου­με να μην αλλά­ξει τίπο­τε, πρέ­πει όλα ν’ αλλά­ξουν. Η φωνή του απη­χεί τη βαθιά υπε­ρο­ψία της σικε­λι­κής αρι­στο­κρα­τί­ας, την κατα­φρό­νια της για τους νέους ισχυ­ρούς του χρή­μα­τος και τον ταξι­κό της κυνι­σμό. Αν θέλου­με να δια­τη­ρή­σου­με την κοι­νω­νι­κή μας υπε­ρο­χή, θα πρέ­πει να δεχτού­με αλλα­γές σε όλα, ακό­μη και γάμους εξ ανάγκης.

Η επί­ση­μη φιλο­λο­γία για την ελλη­νι­κή κρί­ση απο­δί­δει την ευθύ­νη της κυρί­ως σε δύο κοι­νω­νι­κές ομά­δες: τους δημό­σιους υπάλ­λη­λους και τους μικρο­με­σαί­ους φορο­φυ­γά­δες. Δηλα­δή στον κορ­μό της ελλη­νι­κής κοι­νω­νί­ας, όπως υπο­δη­λώ­νει κι εκεί­νο το θρα­σύ­τα­το ‘μαζί τα φάγα­με’. Παράλ­λη­λα απαι­τεί ‘μεταρ­ρυθ­μί­σεις’, αλλα­γές σε όλα. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πλέ­ον ένθερ­μοι οπα­δοί των ‘μεταρ­ρυθ­μί­σε­ων’ είναι άνθρω­ποι που κατεί­χαν καί­ριες θέσεις όταν η χώρα έτρε­χε με ορμή προς την κατα­στρο­φή. Όλα πρέ­πει ν’ αλλά­ξουν, για να μην αλλά­ξει τίποτε.

Την ευθύ­νη για την κρί­ση δεν την έχουν φυσι­κά ούτε οι δημό­σιοι υπάλ­λη­λοι, ούτε οι μικρο­με­σαί­οι φορο­φυ­γά­δες. Αυτοί βρέ­θη­καν σε ένα σύστη­μα πολύ πιο πέρα από τα προ­σω­πι­κά τους μέτρα και προ­σαρ­μό­στη­καν όπως μπο­ρού­σαν. Το σύστη­μα φτιά­χτη­κε από το ανώ­τε­ρο αστι­κό στρώ­μα με συμ­φέ­ρο­ντα στις τρά­πε­ζες, τη ναυ­τι­λία, τις κατα­σκευ­ές, τα ΜΜΕ, το εμπό­ριο, κι αλλού. Αυτοί οικο­δό­μη­σαν το μετα­πο­λε­μι­κό ελλη­νι­κό κρά­τος, αυτοί δια­μόρ­φω­σαν τους μηχα­νι­σμούς δια­φθο­ράς και δια­πλο­κής, αυτοί εξα­σφά­λι­σαν φορο­λο­γι­κή ασυ­δο­σία, αυτοί στή­ρι­ξαν τις βασι­κές στρα­τη­γι­κές επι­λο­γές της Ελλά­δας, όπως την έντα­ξη στην ΕΕ και την ΟΝΕ. Αυτοί έχουν και την κύρια ευθύ­νη της κρίσης.

Πρό­κει­ται για στρώ­μα δια­κρι­τι­κό και σιω­πη­λό που έχει μάθει να πετυ­χαί­νει αυτό που θέλει μέσω της δύνα­μης του χρή­μα­τος, αλλά και με λίγες απο­φα­σι­στι­κές κου­βέ­ντες στον εκά­στο­τε υπουρ­γό. Ο χαρα­κτή­ρας του είναι βαθιά κοσμο­πο­λί­τι­κος, πράγ­μα φυσι­κό για τους απο­γό­νους της πρώ­της ιστο­ρι­κά αστι­κής τάξης της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γεί­ου. Για τον ίδιο λόγο, έχει περι­φρό­νη­ση για το λαϊ­κό στοι­χείο και πονη­ρή δου­λι­κό­τη­τα προς τον ισχυ­ρό ξένο.

Ακού­γε­ται συχνά ότι η ελλη­νι­κή αστι­κή τάξη έχει γίνει σκιά του εαυ­τού της για­τί πια περιέ­χει βαρ­κά­ρη­δες και μαυ­ρα­γο­ρί­τες, πολι­τι­κούς αναρ­ρι­χη­τές και τυχάρ­πα­στους επαρ­χιώ­τες. Πως θα μπο­ρού­σε κανείς να αμφι­σβη­τή­σει το ρόλο αυτών των λαμπρών κοι­νω­νι­κών τύπων στις γραμ­μές του ελλη­νι­κού αστι­σμού; Είναι όμως λάθος να πιστεύ­ε­ται ότι υπήρ­ξε κάποιο μυθι­κό παρελ­θόν που οι νεή­λυ­δες αμαύ­ρω­σαν. Οι κατα­βο­λές κάθε αστι­κής τάξης είναι ακρι­βώς τέτοιας ολκής, κι όταν πάψει να αντλεί από αυτές τότε βρί­σκε­ται δυο βήμα­τα πριν την κατάρ­ρευ­ση. Δεν υπάρ­χει τέτοιος κίν­δυ­νος για τον ελλη­νι­κό αστισμό.

Η αστι­κή τάξη δια­μόρ­φω­σε την πολι­τι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα της Μετα­πο­λί­τευ­σης, η οποία, αντί­θε­τα από ότι λέγε­ται, απο­δεί­χτη­κε επι­τυ­χη­μέ­νη για­τί εξα­σφά­λι­σε απα­ρά­μιλ­λη στα­θε­ρό­τη­τα για δεκα­ε­τί­ες. Οι πολι­τι­κοί φρό­ντι­σαν για την ενσω­μά­τω­ση των μικρο­με­σαί­ων στρω­μά­των μέσω παρά­πλευ­ρων μηχα­νι­σμών δια­φθο­ράς και δια­πλο­κής, όλο αυτό το ατέ­λειω­το αλι­σβε­ρί­σι φορο­λο­γι­κών απαλ­λα­γών, επι­δο­τή­σε­ων, παρο­χών, προ­γραμ­μά­των και διο­ρι­σμών που σφρά­γι­σε τη χώρα. Τα μικρο­με­σαία στρώ­μα­τα παρεί­χαν το πολι­τι­κό προ­σω­πι­κό, αλλά κι επάν­δρω­σαν αυτό που οι Άγγλοι απο­κα­λούν τις ‘φλύ­α­ρες τάξεις’ – τα ΜΜΕ, τα πανε­πι­στή­μια, τα ερευ­νη­τι­κά κέντρα. Το ωραίο αυτό σύστη­μα περι­βλή­θη­κε τον ιδε­ο­λο­γι­κό μαν­δύα του ευρω­παϊ­σμού και πίστε­ψε ότι βρή­κε την ιστο­ρι­κή του δικαί­ω­ση όταν η Ελλά­δα υιο­θέ­τη­σε το ευρώ.

Το πρό­βλη­μα ήταν φυσι­κά η αδυ­να­μία αντα­γω­νι­σμού εντός της ΟΝΕ, άρα η τρο­μα­κτι­κή συσ­σώ­ρευ­ση χρέ­ους και εν τέλει η απο­τυ­χία. Τα Μνη­μό­νια, τα οποία σύσ­σω­μη επέ­λε­ξε η αστι­κή τάξη, επι­χει­ρούν τώρα να τα αλλά­ξουν όλα, ώστε να μην αλλά­ξει τίπο­τε. Ο πέλε­κυς έπε­σε βαρύς στη μισθω­τή εργα­σία που συντρί­φτη­κε από την ανερ­γία και τη μεί­ω­ση των μισθών. Έπε­σε όμως και στα μικρο­με­σαία στρώ­μα­τα που ρημά­χτη­καν από την ύφε­ση και τη φορο­λο­γι­κή καται­γί­δα.

Δεν υπάρ­χει πλέ­ον επι­στρο­φή στο προη­γού­με­νο καθε­στώς. Για να παρα­μεί­νει στην ΟΝΕ, η αστι­κή τάξη πρέ­πει να δημιουρ­γή­σει ένα νέο σύστη­μα όπου θα κυριαρ­χεί από­λυ­τα το μεγά­λο κεφά­λαιο, η εξάρ­τη­ση από τους ξένους θα είναι πλή­ρης, η ανερ­γία υψη­λή, οι μικρο­με­σαί­οι εξου­θε­νω­μέ­νοι, η φτώ­χεια διά­χυ­τη και οι προ­ο­πτι­κές κοι­νω­νι­κής ανέ­λι­ξης τελεί­ως περιο­ρι­σμέ­νες. Έτσι θα παρα­μεί­νει αλώ­βη­τη η δικιά της κυριαρ­χία. Απο­μέ­νει να δού­με τι θα δεχτεί η ελλη­νι­κή κοι­νω­νία κι αν πραγ­μα­τι­κά υπάρ­χουν αντι­συ­στη­μι­κές δυνάμεις.

*Δημο­σιεύ­θη­κε στην “Ελευ­θε­ρο­τυ­πία” την Κυρια­κή 11 Αυγού­στου 2013