Και μετά ;;; - Φαιακία

πολιτικά κείμενα

Και μετά ;;;

Τρίτη 31 Μαΐου 2016
Μίλτος Βασιλείου
Στο μέλ­λον της αρι­στε­ράς ανα­φέ­ρε­ται το άρθρο της Ελέ­νης Πορ­τά­λιου, που αντι­γρά­φου­με από τον ιστό­το­πο EOΣ. 

Αρι­στε­ρά και επα­νά­στα­ση στον 21ο αιώνα *

Το τερά­στιο κενό εκπρο­σώ­πη­σης που άνοι­ξε με την υπο­γρα­φή της 3ης δανεια­κής σύμ­βα­σης και των εφαρ­μο­στι­κών νόμων από τον ΣΥΡΙΖΑ, δηλα­δή την υπαρ­κτή και τώρα ανύ­παρ­κτη αρι­στε­ρά, εκφρά­ζει τη στρα­τη­γι­κή ήττα της ευρύ­τα­της λαϊ­κής συμ­μα­χί­ας που έδω­σε κοι­νω­νι­κές και πολι­τι­κές μάχες τη μακριά μνη­μο­νια­κή περί­ο­δο και πίστε­ψε στην αίσια έκβα­ση μιας πολι­τι­κής σύγκρου­σης με την Ευρω­ζώ­νη και την Ευρω­παϊ­κή Ένω­ση. Η σύγκρου­ση αυτή δεν προ­ε­τοι­μά­στη­κε και δεν επι­χει­ρή­θη­κε ποτέ από τον ΣΥΡΙΖΑ. 

Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που ζού­με μας υπο­χρε­ώ­νει να σκε­φτού­με ριζι­κά, κρι­τι­κά και αυτο­κρι­τι­κά. Υπήρ­ξα μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, ελπί­ζο­ντας, μέχρι και την ανά­δει­ξή του στη θέση της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης, ότι η λαϊ­κή δια­θε­σι­μό­τη­τα θα μπο­ρού­σε να μετα­τρέ­ψει ένα μετριο­πα­θές κόμ­μα, με όλες τις παθο­γέ­νειες της αντι­δη­μο­κρα­τι­κής του συγκρό­τη­σης, σε μια μάχι­μη αντι­μνη­μο­νια­κή πολι­τι­κή δύναμη. 

Αυτό δεν συνέ­βη. Ζήσα­με το χρο­νι­κό ενός προ­α­ναγ­γελ­θέ­ντος θανά­του που οφεί­λε­ται σε τρία δομι­κά χαρα­κτη­ρι­στι­κά στοι­χεία της ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κής φυσιο­γνω­μί­ας και του τρό­που συγκρό­τη­σης του ΣΥΡΙΖΑ. Ο ΣΥΡΙΖΑ διέ­θε­τε μια προ­γραμ­μα­τι­κή δια­κή­ρυ­ξη με αρι­στε­ρές θέσεις, που όμως απο­τε­λού­σε ένα αδεια­νό που­κά­μι­σο χωρίς τις υλι­κές, δηλα­δή τις κοι­νω­νι­κές και πολι­τι­κές, προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θα επέ­τρε­παν να μετα­μορ­φω­θεί η δια­κή­ρυ­ξη σ’ ένα σχέ­διο ρήξης με τους λεγό­με­νους ευρω­παϊ­κούς «θεσμούς». Ακρι­βώς αυτοί οι ανέ­λεγ­κτοι «θεσμοί» κατί­σχυ­σης του κεφα­λαί­ου και του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού συστή­μα­τος έχουν υπο­νο­μεύ­σει την κυριαρ­χία της χώρας, η οποία έχει σήμε­ρα θέση προ­τε­κτο­ρά­του στο ευρω­παϊ­κό οικοδόμημα. 

1. Ο ΣΥΡΙΖΑ έπα­σχε από το σύν­δρο­μο του κυβερ­νη­τι­σμού που χαρα­κτη­ρί­ζει μετά το 1985 τις κυβερ­νη­τι­κές αλλα­γές στην Ελλά­δα. Επει­δή ο σύγ­χρο­νος παγκο­σμιο­ποι­η­μέ­νος καπι­τα­λι­σμός έχει ανα­διαρ­θρώ­σει ριζι­κά και ελέγ­ξει τόσο την οικο­νο­μία όσο την εργα­σία και την κοι­νω­νία, τα κόμ­μα­τα της λεγό­με­νης μετα-δημο­κρα­τί­ας έχουν ελά­χι­στα περι­θώ­ρια για σοβα­ρές αλλα­γές όταν έρθουν στην εξου­σία. Η συν­θή­κη αυτή εξο­μοιώ­νει προ­γραμ­μα­τι­κά τα κόμ­μα­τα της κεντρο­δε­ξιάς και της κεντρο­α­ρι­στε­ράς παγκό­σμια. Ακό­μα και η πιο μετριο­πα­θής μεταρ­ρυθ­μι­στι­κή αρι­στε­ρά, εάν επι­χει­ρή­σει να εφαρ­μό­σει ορι­σμέ­νες φιλο­λαϊ­κές αλλα­γές, θα έρθει σε σύγκρου­ση με τον σκλη­ρό πύρι­να του συστή­μα­τος και ή θα συγκρου­στεί ή θα συμ­μορ­φω­θεί. Αν αυτά ισχύ­ουν γενι­κώς, η ελλη­νι­κή περί­πτω­ση ήταν κατά μεί­ζο­να λόγο υπο­νο­μευ­μέ­νη εξαι­τί­ας των μνη­μο­νί­ων και του χρέ­ους που μας φόρ­τω­σαν, το οποίο απο­τε­λεί τη βασι­λι­κή οδό κατά­λυ­σης της εθνι­κής και λαϊ­κής κυριαρ­χί­ας, διά­λυ­σης της εργα­σί­ας, κατάρ­γη­σης των κοι­νω­νι­κών δικαιω­μά­των, φτω­χο­ποί­η­σης της κοι­νω­νί­ας και υφαρ­πα­γής της δημό­σιας περιου­σί­ας. Ο ΣΥΡΙΖΑ, ακρι­βέ­στε­ρα το προ­ε­δρι­κό κέντρο, αδια­φο­ρώ­ντας για την ισχύ του συστή­μα­τος προ­σα­να­το­λί­στη­κε στην επι­κοι­νω­νια­κή γραμ­μή της αντι­μνη­μο­νια­κής ρητο­ρεί­ας με στό­χο την ανά­δει­ξή του στην κυβέρ­νη­ση πάση θυσία, χωρίς καμιά συνεί­δη­ση των συσχε­τι­σμών και καμία ανά­λο­γη προ­ε­τοι­μα­σία. Σπα­τά­λη­σε έτσι την κοι­νω­νι­κή δια­θε­σι­μό­τη­τα και την προ­σα­να­τό­λι­σε από τους δρό­μους στην εκλο­γι­κή κάλπη.

2. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ήταν και δεν είναι δημο­κρα­τι­κό κόμ­μα. Αυτό είναι το δεύ­τε­ρο αρνη­τι­κό δομι­κό στοι­χείο της ταυ­τό­τη­τάς του. Η συγκρό­τη­ση των αρι­στε­ρών και κομ­μου­νι­στι­κών μαζι­κών κομ­μά­των απο­τέ­λε­σε ένα μεί­ζον ζήτη­μα από την επο­χή του στα­λι­νι­σμού και μέχρι τη διά­λυ­σή τους. Άλυ­το, όπως απε­δεί­χθη τελι­κά. Αυτό το ζήτη­μα, η αυτο­α­πο­κα­λού­με­νη επα­να­στα­τι­κή αρι­στε­ρά δεν έχει επί­σης αντι­με­τω­πί­σει και έχει συμ­φι­λιω­θεί με μορ­φές κομ­μά­των και οργα­νώ­σε­ων που ανα­πα­ρά­γουν τις δομές, τους μηχα­νι­σμούς και τις πρα­κτι­κές του κρά­τους. Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε, από τη μία, ένα ισχυ­ρό και ανέ­λεγ­κτο προ­ε­δρι­κό κέντρο που προ­χω­ρού­σε σε τετε­λε­σμέ­να και, από την άλλη, ομα­δο­ποι­ή­σεις με εσω­τε­ρι­κή συνο­χή και πολ­λές φιλο­δο­ξί­ες, που στό­χευαν να επη­ρε­ά­σουν τους ενδο­κομ­μα­τι­κούς συσχε­τι­σμούς. Καμία όμως τάση ή ομα­δο­ποί­η­ση δεν έθε­σε ποτέ το μεί­ζον ερώ­τη­μα. Που και πως βαδίζουμε ;

3. Το τρί­το δομι­κό πρό­βλη­μα του ΣΥΡΙΖΑ αφο­ρά στη σχέ­ση του με την κοι­νω­νία. Όλες οι τάσεις προ­σέ­βλε­παν σε σχέ­σεις εκπρο­σώ­πη­σης, αγνο­ώ­ντας πλή­ρως τόσο την παρα­γω­γι­κή και κοι­νω­νι­κή γεω­γρα­φία των εργα­ζό­με­νων τάξε­ων όσο και την ανα­γκαιό­τη­τα άμε­σης εμπλο­κής τους, με δια­δι­κα­σί­ες αυτο­πρό­σω­πης συμ­με­το­χής, στις απο­φά­σεις για την ανα­γκαία σύγκρου­ση και στις επι­λο­γές για το μέλ­λον της χώρας.

Τού­των δεδο­μέ­νων και μετά την πρό­σφα­τη ψήφι­ση του πολυ­νο­μο­σχε­δί­ου στη Βου­λή από την κυβέρ­νη­ση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ ανα­κύ­πτει εκ νέου το ιστο­ρι­κό ερώ­τη­μα : Τι να κάνου­με ; Η αρι­στε­ρά, δηλα­δή οι διά­σπαρ­τες μικρές δυνά­μεις που ανα­φέ­ρο­νται στην ιστο­ρι­κή εκεί­νη παρά­τα­ξη η οποία αμφι­σβή­τη­σε τον καπι­τα­λι­σμό και επι­χεί­ρη­σε ν’ αλλά­ξει τον κόσμο, πρέ­πει να ξεκι­νή­σουν από το σημείο μηδέν των γρα­φών. Η αρι­στε­ρά όχι μόνο στην Ελλά­δα αλλά σχε­δόν σ’ όλο τον κόσμο έχει κατα­στεί ανυ­πό­στα­τη και ανυ­πό­λη­πτη. Κι εδώ χρειά­ζε­ται να σκε­φτού­με τοπι­κά για τη χώρα μας, ανι­χνεύ­ο­ντας όμως τον παγκό­σμιο χάρτη.

Το 2011 ήταν ο χρό­νος των μαζι­κών λαϊ­κών εξε­γέρ­σε­ων παγκό­σμια. Από το Ουϊ­σκόν­σιν στη Wall Street, από το Ιράν στην Τυνη­σία, την Αίγυ­πτο, τη Λιβύη, τη Συρία, όλες τις χώρες της Αρα­βι­κής Άνοι­ξης, από την Αγγλία μέχρι την Ισπα­νία, την Πορ­το­γα­λία και την Ελλά­δα, μια μεγά­λη κοι­νω­νι­κή συμ­μα­χία των φτω­χών των πόλε­ων, της μορ­φω­μέ­νης νεο­λαί­ας χωρίς μέλ­λον και της εργα­τι­κής τάξης που δια­θέ­τει ακό­μα ιδιαί­τε­ρες δεξιό­τη­τες και θέση στην παρα­γω­γή, εμφα­νί­στη­κε στην ιστο­ρι­κή σκη­νή. Επα­νέ­φε­ρε τα μεγά­λα προ­τάγ­μα­τα της κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης, της ισό­τη­τας και της δημο­κρα­τί­ας, δίδο­ντας μάχες στή­θος με στή­θος με τα δικτα­το­ρι­κά καθε­στώ­τα και τις δυτι­κές δυνά­μεις κατα­στο­λής. Λει­τούρ­γη­σε κυρί­ως με νέους τρό­πους άμε­σης συμ­με­το­χής και αντι­ιε­ραρ­χι­κής συγκρό­τη­σης που επι­τρέ­πει το δια­δί­κτυο αλλά και με τους παρα­δο­σια­κούς τρό­πους των εργα­τι­κών οργα­νώ­σε­ων που έχουν συνεί­δη­ση της τάξης τους και δεν απο­τε­λούν άμα­ζες γρα­φειο­κρα­τί­ες. Οι μαζι­κές αυτές λαϊ­κές εξε­γέρ­σεις ηττή­θη­καν. Για­τί ; Όχι μόνο για­τί οι αντί­πα­λες ταξι­κά δυνά­μεις δια­θέ­τουν υπε­ρο­πλία και είναι αδί­στα­κτες. Αυτό που ενδια­φέ­ρει τη δική μας συζή­τη­ση για την αρι­στε­ρά σήμε­ρα είναι το θέμα της πολι­τι­κής οργά­νω­σης των λαϊ­κών τάξε­ων που εξε­γεί­ρο­νται μέσα από δια­δι­κα­σί­ες και με διεκ­δι­κή­σεις εν πολ­λοίς κοι­νές παγκόσμια.

Δια­νο­ού­με­νοι και ακτι­βι­στές επα­να­φέ­ρουν στη συζή­τη­ση τις εμπει­ρί­ες του 19ου αιώ­να. Λέει ο Αλαίν Μπα­ντιού : «Ο 19ος αιώ­νας υπήρ­ξε ο κατ’ αρχήν αιώ­νας των μεγά­λων εξε­γέρ­σε­ων, ξεκι­νώ­ντας από την πτώ­ση της Βαστί­λης το 1789 και φτά­νο­ντας έως την Παρι­σι­νή Κομ­μού­να το 1871, με ενδιά­με­ση κορυ­φαία στιγ­μή τις επα­να­στά­σεις του 1848 σε όλη σχε­δόν την Ευρώ­πη… Ο Μαρξ επη­ρε­α­σμέ­νος από την επα­να­στα­τι­κή εμπει­ρία των νεα­νι­κών του χρό­νων δια­κρι­νό­ταν για την πίστη του στον αυθορ­μη­τι­σμό των μαζών». Η ήττα όμως της Κομ­μού­νας και το λου­τρό αίμα­τος στο οποίο πνί­γη­κε το βαθιά δημο­κρα­τι­κό εγχεί­ρη­μα μαρα­σμού του κρά­τους και δια­χεί­ρι­σης αδια­με­σο­λά­βη­τα από τον λαό των κοι­νών υπο­θέ­σε­ων, οδή­γη­σε το αρι­στε­ρό και κομ­μου­νι­στι­κό κίνη­μα και τον ίδιο τον Μαρξ σε επα­νε­ξέ­τα­ση των προ­ϋ­πο­θέ­σε­ων επι­τυ­χί­ας των εξεγέρσεων/επαναστάσεων. Σ’ αυτό το έδα­φος τίθε­ται το θέμα της πολι­τι­κής συγκρό­τη­σης και ξεκι­νά ιστο­ρι­κά η δημιουρ­γία των νεώ­τε­ρων κομου­νι­στι­κών και σοσια­λι­στι­κών κομμάτων.

Γνω­ρί­ζου­με ότι όσα από τα ιστο­ρι­κά αυτά κόμ­μα­τα υφί­στα­νται έχουν ενσω­μα­τω­θεί σχε­δόν όλα στο κυρί­αρ­χο καπι­τα­λι­στι­κό σύστη­μα και δεν αμφι­σβη­τούν, ούτε καν με όρους ανα­δια­νο­μής, τις ακραί­ες ταξι­κές δια­χω­ρι­στι­κές γραμ­μές που έχουν επι­βλη­θεί παντού στον κόσμο. Η επα­νί­δρυ­ση των πολι­τι­κών φορέ­ων της αρι­στε­ράς δεν μπο­ρεί να γίνει με ξεπε­ρα­σμέ­νες ή κατα­δι­κα­σμέ­νες ιστο­ρι­κά οργα­νω­τι­κές μορ­φές και μεθό­δους του παρελ­θό­ντος – με αυθαί­ρε­τους δια­χω­ρι­σμούς, με αυτό­κλη­τες ηγε­σί­ες, με μηχα­νι­σμούς και κατάρ­γη­ση της δημο­κρα­τί­ας. Πρέ­πει να ξανα­σκε­φτού­με ριζικά.
Θα υπάρ­ξει λοι­πόν αρι­στε­ρά; Ποιά αρι­στε­ρά; Με ποιες ιδέ­ες, με ποιες οργα­νω­τι­κές μορ­φές και με ποιους στρα­τη­γι­κούς στό­χους; Στην Ελλά­δα, όπως άλλω­στε και παγκό­σμια, τα ερω­τή­μα­τα είναι πολ­λά. Μπο­ρού­με να ξεκι­νή­σου­με με οδη­γό τους αντι­μνη­μο­νια­κούς αγώ­νες, το ΟΧΙ που έγι­νε «ναι», τις πρό­σφα­τες μεγά­λες κινη­το­ποι­ή­σεις (αγρό­τες, δικη­γό­ροι, κ.λπ.) και το συγκλο­νι­στι­κό κίνη­μα αλλη­λεγ­γύ­ης στους πρό­σφυ­γες, σ’ ένα έδα­φος, πάντως υπο­νο­μευ­μέ­νο, από τις συνε­χι­ζό­με­νες παρα­γω­γι­κές, κοι­νω­νι­κές και δημο­κρα­τι­κές απώλειες.

Το μέλ­λον διαρ­κεί πολύ κι εμείς ζού­με μόνο ελά­χι­στες στιγ­μές του. Ας εργα­στού­με πάνω στις δυνα­τό­τη­τες που ανοί­γει η επο­χή μας, ανα­κα­λώ­ντας κρι­τι­κά το παρελ­θόν μας. 

* Το κεί­με­νο εκφω­νή­θη­κε στη συζή­τη­ση με τον ίδιο τίτλο, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στο τετρα­ή­με­ρο Φεστι­βάλ «Μαρ­ξι­σμός 2016», 19-22/5, Αθήνα
Post Views: 1
0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Oldest
Newest Most Voted