Όταν τα ήπια επι­χει­ρή­μα­τα, για το «σπί­τι των λαών», τη δυνα­τό­τη­τα της ΕΕ να
μεταρ­ρυθ­μι­στεί και την πει­θώ των λογι­κών επι­χει­ρη­μά­των, καταρ­ρέ­ουν τότε
επι­στρα­τεύ­ε­ται το τελευ­ταίο επι­χεί­ρη­μα των Μνη­μο­νια­κών και νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρων: Η
ρήξη εμφα­νί­ζε­ται σαν ισο­δύ­να­μο της επι­στρο­φής στην «επο­χή των σπηλαίων».
ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗΣ


Αξί­ζει έτσι να επι­χει­ρή­σου­με να σκια­γρα­φή­σου­με το περί­γραμ­μα της επόμενης
μέρας της ρήξης, δηλα­δή της αθέ­τη­σης πλη­ρω­μών και της μονο­με­ρούς δια­γρα­φής του
δημό­σιου χρέ­ους και της εξό­δου από την ευρω­ζώ­νη και την Ευρω­παϊ­κή Ένω­ση. Είναι
ανα­γκαίο δε να τονι­σθεί το τερά­στιο μεθο­δο­λο­γι­κό πρό­βλη­μα που εγεί­ρε­ται καθώς με
τα δεδο­μέ­να του σήμε­ρα επι­χει­ρεί­ται να λυθεί μια εξί­σω­ση του αύριο, όταν όλες οι
παρά­με­τροι του προ­βλή­μα­τος θα έχουν αλλά­ξει άρδην. Πρό­κει­ται μάλι­στα για
περιο­ρι­σμό που δεν επι­δρά μόνο ούτε καν κυρί­ως αρνη­τι­κά, δεδο­μέ­νου ότι η
σύγκρου­ση με το κεφά­λαιο θα στε­ρή­σει την κοι­νω­νία από πολύ­τι­μους και υπαρκτούς
πόρους (πχ τα 6 δισ. καθα­ρών εισ­ρο­ών από τις δοσο­λη­ψί­ες με την ΕΕ το 2015), αλλά
κατά βάση θετι­κά, δεδο­μέ­νης της ασύλ­λη­πτης κατα­στρο­φής παρα­γω­γι­κών δυνά­με­ων, που
τεί­νει να λάβει ενδη­μι­κό χαρα­κτή­ρα: από την ανερ­γία που έχει στα­θε­ρο­ποι­η­θεί στο
26%, μέχρι το αργούν παρα­γω­γι­κό δυνα­μι­κό που στη βιο­μη­χα­νία αγγί­ζει το 34%.
Επτά είναι οι τομείς που θα επη­ρε­α­στούν άμε­σα την επό­με­νη μέρα της ρήξης κι
έχουν επί­σης σημα­σία τόσο για τα λαϊ­κά εισο­δή­μα­τα όσο και για την οικονομία:
Νόμι­σμα, χρη­μα­το­δό­τη­ση εισα­γω­γών και ελλειμ­μά­των του κρα­τι­κού προϋπολογισμού,
τρά­πε­ζες, δια­τρο­φή, ενέρ­γεια και φάρμακα.
Η ισο­τι­μία του νέου νομί­σμα­τος το πρώ­το χρο­νι­κό διά­στη­μα θα είναι συνδεδεμένη
και σε σχέ­ση ένα προς ένα με το ευρώ, παρό­τι η ισο­τι­μία που αντι­στοι­χεί στη δομή
της ελλη­νι­κής οικο­νο­μί­ας είναι χαμη­λό­τε­ρη ακό­μη κι απ’ αυτήν που έχει σήμε­ρα το
ευρώ: Μια ισο­τι­μία ιδα­νι­κά «μαλα­κή» (λόγω της παρου­σί­ας των νοτί­ων χωρών στην
ευρω­ζώ­νη) για να μπο­ρεί να εξά­γει η Γερ­μα­νία, κατα­στρο­φι­κά «σκλη­ρή» ωστό­σο για
την περι­φέ­ρεια. Η πρόσ­δε­ση στο ευρώ θα είναι πολι­τι­κή από­φα­ση για να αποτραπούν
τιμω­ρη­τι­κού χαρα­κτή­ρα κερ­δο­σκο­πι­κές επι­θέ­σεις στη νέα δραχ­μή και τα απα­νω­τά σοκ
στις καθη­με­ρι­νές συναλ­λα­κτι­κές συνή­θειες. Ανά­λο­γες πρα­κτι­κές «σύν­δε­σης» δεν
ακο­λου­θού­νται μόνο από «κλει­στές οικο­νο­μί­ες», αλλά και από υπερ-διεθνοποιημένες
όπως του Χονγκ Κονγκ. Οι επι­πτώ­σεις της υπο­τί­μη­σης στα λαϊ­κά εισο­δή­μα­τα μπορούν
να εξου­δε­τε­ρω­θούν με ανά­λο­γες μισθο­λο­γι­κές αυξή­σεις, ενώ στο επί­πε­δο τιμών, όπως
έχει δεί­ξει ο Θ. Μαριό­λης, θα είναι ελεγ­χό­με­νες. Δεν θα προ­κύ­ψει δηλαδή
ανε­ξέ­λεγ­κτος πλη­θω­ρι­σμός. Κίν­δυ­νος που είναι αστείο να προ­βάλ­λε­ται σε μια
οικο­νο­μία η οποία πάσχει από απο­πλη­θω­ρι­σμό και, σε επί­πε­δο ευρω­ζώ­νης, για την
αντι­με­τώ­πι­σή του ξοδεύ­ο­νται μηνιαί­ως 60 δισ. ευρώ, μέσω του προγράμματος
Ποσο­τι­κής Χαλά­ρω­σης της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας. Δάνεια που έχουν συναφθεί
σε ευρώ, με νόμο θα μετα­τρα­πούν στο νέο νόμισμα.

Το ανα­γκαίο συνάλ­λαγ­μα για την κάλυ­ψη του ελλείμ­μα­τος του εμπο­ρι­κού ισοζυγίου
που (χωρίς καύ­σι­μα και πλοία) ανήλ­θε το 2014 σε 8,13 δισ. ευρώ (από 16,04 δισ.
το 2010) μπο­ρεί να καλυ­φθεί από το πλε­ο­να­σμα­τι­κό ισο­ζύ­γιο ταξι­διω­τι­κών υπηρεσιών
που το 2014 ανήλ­θε σε 11,32 δισ. ευρώ (13,39 δις. εισπρά­ξεις μεί­ον 2,07
πλη­ρω­μές). Η μικρή παρου­σία καθε­το­ποι­η­μέ­νων του­ρι­στι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, που
ελέγ­χο­νται από πολυ­ε­θνι­κές-παρά την αυξα­νό­με­νη τους διείσ­δυ­ση στον κλά­δο τα
τελευ­ταία χρό­νια, επι­τρέ­πει σε μια κυβέρ­νη­ση να παρέ­χει τα κατάλ­λη­λα κίνη­τρα για
να συγκε­ντρώ­σει αυτούς τους πόρους. Επι­πλέ­ον το κλί­α­ρινγκ (μη εγχρή­μα­τες μορφές
ανταλ­λα­κτι­κού εμπο­ρί­ου) μπο­ρεί να υπο­κα­τα­στή­σει την ανά­γκη συναλ­λάγ­μα­τος, ενώ
έξυ­πνα μέτρα προ­ώ­θη­σης των εισα­γω­γών, όπως αυτά που εφαρ­μό­ζει πετυ­χη­μέ­να η
Αργε­ντι­νή με την υπο­χρέ­ω­ση που ανα­λαμ­βά­νει κάθε εισα­γω­γέ­ας να εξά­γει ένα
συγκε­κρι­μέ­νο ποσο­στό της αξί­ας των εισα­γω­γών του, περιο­ρί­ζουν την ανά­γκη σε
συνάλ­λαγ­μα και τονώ­νουν τις εξαγωγές.

Ανά­γκη για κάλυ­ψη των ελλειμ­μά­των του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού δεν υπάρχει
του­λά­χι­στον για παλιούς και νεο­φώ­τι­στους λάτρεις των Μνη­μο­νί­ων που υποστηρίζουν
ότι παρέ­δω­σαν πλε­ο­νά­σμα­τα. Για όλους τους υπό­λοι­πους που οι αυξη­μέ­νες ανάγκες
επα­να­σύ­στα­σης των εσχά­τως παρηκ­μα­σμέ­νων και μόνι­μα ελλι­πών κοι­νω­νι­κών δομών
απο­τε­λούν προ­τε­ραιό­τη­τα υπάρ­χει η δυνα­τό­τη­τα κοπής νέου χρή­μα­τος, που φυσικά
κινεί­ται σε περιο­ρι­σμέ­να όρια. Πέρα απ’ αυτά υπάρ­χει η βασι­λι­κή οδός του
εσω­τε­ρι­κού δανει­σμού, που κάλ­λι­στα μπο­ρεί να μετα­τρα­πεί σε εργα­λείο αναδιανομής
κι ενί­σχυ­σης των χαμη­λών εισο­δη­μά­των, δεί­χνο­ντας πως δεν είναι μεμ­πτές όλες οι
μορ­φές χρέ­ους. Έτσι άλλω­στε ήταν σε έναν βαθ­μό όσο το ελλη­νι­κό δημό­σιο κάλυπτε
τις χρη­μα­το­δο­τι­κές του ανά­γκες μέσω της έκδο­σης εντό­κων γραμ­μα­τί­ων που
απευ­θύ­νο­νταν στο απο­τα­μιευ­τι­κό κοι­νό, ακό­μη και τη δεκα­ε­τία του ‘90. Ενδεικτικά,
το 1998 το 80% του δανει­σμού ήταν εσω­τε­ρι­κός, με το 70% αυτού του δανει­σμού να
είναι βρα­χυ­χρό­νιος, μικρού δηλα­δή κιν­δύ­νου. Η Συν­θή­κη του Μάα­στριχτ κατήργησε
αυτή την δυνα­τό­τη­τα προς όφε­λος των τρα­πε­ζών γενι­κά (που εξα­φά­νι­σαν έτσι τον
αντα­γω­νι­σμό τον οποίο δέχο­νταν) και των χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών κολοσ­σών ειδικότερα
που ανέ­λα­βαν τον δανει­σμό των κρα­τών. Η ασφά­λεια που παρέ­χει ο εσωτερικός
δανει­σμός φαί­νε­ται πεντα­κά­θα­ρα στην περί­πτω­ση της Ιαπω­νί­ας που τα επί­πε­δα ρεκόρ
του δημό­σιου χρέ­ους της (246,1% για το 2015), ακρι­βώς επει­δή είναι εσω­τε­ρι­κός κι
επι­δε­χό­με­νος επο­μέ­νως άπει­ρων αθό­ρυ­βων ανα­διαρ­θρώ­σε­ων, δεν έχουν οδη­γή­σει σε
υπο­βάθ­μι­ση το αξιό­χρεό της από τους οίκους αξιο­λό­γη­σης. Ο κίν­δυ­νος που αποτελεί
για την διε­θνή κερ­δο­σκο­πία ο εσω­τε­ρι­κός δανει­σμός φάνη­κε κι από την τιμωρητική
συμπε­ρι­φο­ρά που επι­δεί­χθη­κε με αφορ­μή το PSI τον Φεβρουά­ριο του 2012 όταν για
τους ομο­λο­γιού­χους δεν προ­βλέ­φθη­κε καμιά πρό­νοια. ΔΝΤ και χρηματοπιστωτικοί
οίκοι ήθε­λαν να εξα­λεί­ψουν για πάντα αυτή την δυνα­τό­τη­τα. Αντί­θε­τα, μια
κυβέρ­νη­ση που θέλει να επα­να­συ­στή­σει την εσω­τε­ρι­κή αγο­ρά δανει­σμού οφεί­λει να
απο­ζη­μιώ­σει στο ακέ­ραιο τους ομο­λο­γιού­χους που κατα­στρά­φη­καν το 2012, ορίζοντας
ενδε­χο­μέ­νως κι ένα πλα­φόν, πχ. 100.000 ευρώ, για να απο­κλει­στούν τα πολύ υψηλά
εισοδήματα.
Η άμε­ση εθνι­κο­ποί­η­ση των τρα­πε­ζών θα απαλ­λά­ξει την κοι­νω­νία από την αγωνία
του παρα­τε­τα­μέ­νου επι­θα­νά­τιου ρόγ­χου τους. Οι τρά­πε­ζες σήμε­ρα, παρά τα 211 δισ.
που έχουν πάρει από το 2008 υπό την μορ­φή ρευ­στού και εγγυ­ή­σε­ων, είναι σε πολύ
χει­ρό­τε­ρη μοί­ρα όπως δεί­χνει η σχέ­ση δανεί­ων και κατα­θέ­σε­ων: από μια σχέση
θαυ­μα­στής ισορ­ρο­πί­ας το 2000 (δάνεια 108,23 δισ. ευρώ προς κατα­θέ­σεις 109,23
δισ. ευρώ ή 99%) σε μια ασυμ­με­τρία που προ­κα­λού­σε ζάλη το 2009 (300,32 δισ.
δάνεια προς 237,53 δισ. κατα­θέ­σεις ή 126%) η οποία έχει επι­δει­νω­θεί ακόμη
περισ­σό­τε­ρο (214 δισ. δάνεια τον Ιανουά­ριο του 2015 προς 147 δισ. κατα­θέ­σεις ή
146%, με τα μη εξυ­πη­ρε­τού­με­να δάνεια να ανέρ­χο­νται σε 78 δισ. ευρώ) κι η οποία
έχει ήδη επι­δει­νω­θεί και θα επι­δει­νω­θεί ακό­μη περισ­σό­τε­ρο, λόγω της φυγής των
κατα­θέ­σε­ων που προ­κα­λεί η πολι­τι­κή ασφυ­ξί­ας της ΕΚΤ.
Στα είδη δια­τρο­φής, με βάση μελέ­τη τη ΠΑΣΕΓΕΣ (εδώ μπο­ρεί­τε να την δια­βά­σε­τε) που εξε­τά­ζει 41 βασι­κά αγροτικά
– δια­τρο­φι­κά προ­ϊ­ό­ντα φυτι­κής και ζωι­κής παρα­γω­γής για το έτος 2011 (Αύγου­στος
2012) παρα­τη­ρεί­ται αυτάρ­κεια (όπως ορί­ζε­ται η παρα­γω­γή προς την κατα­νά­λω­ση, με
την κατα­νά­λω­ση να ορί­ζε­ται ως παρα­γω­γή συν εισα­γω­γές μεί­ον τις εξα­γω­γές) στο
ελπι­δο­φό­ρο επί­πε­δο του 91,5%. Με μια δεύ­τε­ρη ωστό­σο ματιά φαί­νε­ται ότι η
υψη­λό­τε­ρη αυτάρ­κεια παρα­τη­ρεί­ται σε μη ανα­γκαία προ­ϊ­ό­ντα (ελιές βρώ­σι­μες 996%,
στα­φί­δα 275%, αλιεύ­μα­τα 221%, πορ­το­κά­λια 191% και ακτι­νί­δια 180%), ενώ η
χαμη­λό­τε­ρη στα σχε­δόν απα­ραί­τη­τα (ζάχα­ρη 14%, κρέ­ας βόειο 29%, φακές 33%, σιτάρι
μαλα­κό 33% και χοι­ρι­νό 36%). Η περί­πτω­ση της ζάχα­ρης ωστό­σο είναι χαρακτηριστική
για να φανεί η κατα­στρο­φή που επήλ­θε στην αγρο­τι­κή παρα­γω­γή λόγω της Κοινής
Αγρο­τι­κής Πολι­τι­κής και των οδη­γιών της ΕΕ που οδή­γη­σαν σε κλεί­σι­μο τα
εργο­στά­σια της ΕΒΖ, προς όφε­λος των γερ­μα­νών εξα­γω­γέ­ων κι έτσι η Ελλά­δα από
καθα­ρός εξα­γω­γέ­ας έγι­νε καθα­ρός εισα­γω­γέ­ας. Ανά­λο­γα παρα­δείγ­μα­τα υπάρ­χουν και
στην κτη­νο­τρο­φία. Η δυνα­τό­τη­τα να καλύ­ψει μια χώρα το κενό, στο πλαί­σιο μιας
στρο­φής της πολι­τι­κής της, απο­δεί­χθη­κε το 2010 όταν η Ρωσία προ­έ­βη σε μαζικές
αγο­ρές νεα­ρών αγε­λά­δων γαλα­κτο­πα­ρα­γω­γής από τη Δ. Ευρώ­πη κατα­φέρ­νο­ντας να γίνει
αυτάρ­κης σε 2 χρό­νια μέσα.
Σε ό,τι αφο­ρά τα στε­ρεά καύ­σι­μα η αγο­ρά χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από υπερ­προ­σφο­ρά με
εγκα­τε­στη­μέ­νη ισχύ 17.500 MW και τη ζήτη­ση να ανέρ­χε­ται στο ανώ­τα­το σημείο της
στις 7.000 MW. Όπως συμ­βαί­νει και στην παρα­γω­γή των τρο­φί­μων, έτσι και στην
ενέρ­γεια αν δεν υπήρ­χαν οι οδη­γί­ες της ΕΕ στο πλαί­σιο της λεγόμενης
απε­λευ­θέ­ρω­σης, θα μπο­ρού­σε να παρά­γε­ται πολύ φθη­νό­τε­ρο ρεύ­μα, στα­μα­τώ­ντας για
παρά­δειγ­μα την σκαν­δα­λώ­δη χρη­μα­το­δό­τη­ση των ιδιω­τών που ελέγ­χουν τις ΑΠΕ,
επι­τρέ­πο­ντας την επέ­κτα­ση της ΔΕΗ, κλπ. Σε ό,τι αφο­ρά τα υγρά καύ­σι­μα η
στρα­τη­γι­κή συνερ­γα­σία της Ελλά­δας με τη Ρωσία κι η επι­λο­γή του Ιράν ως
προ­μη­θευ­τή, στη θέση των αμε­ρι­κά­νι­κων προ­τε­κτο­ρά­των, μπο­ρεί να εξα­σφα­λί­σει πολύ
πιο φθη­νά καύσιμα.
Τέλος, στα φάρ­μα­κα μπο­ρεί σήμε­ρα η εγχώ­ρια παρα­γω­γή (από 27
φαρ­μα­κο­βιο­μη­χα­νί­ες) να καλύ­πτει το 18% μόνο της ζήτη­σης με το υπό­λοι­πο 82% να
καλύ­πτε­ται από πολυ­ε­θνι­κές, οι ίδιοι ωστό­σο οι βιο­μή­χα­νοι που καταγ­γέλ­λουν την
σκαν­δα­λώ­δη πρι­μο­δό­τη­ση των πολυ­ε­θνι­κών στα χρό­νια του Μνη­μο­νί­ου κι οποίοι
εξά­γουν σε 80 χώρες, έχουν δηλώ­σει ότι μπο­ρούν να καλύ­ψουν με ποιο­τι­κά φάρμακα
σε χαμη­λό κόστος το 70% της πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας υγεί­ας και το 50% της
νοσο­κο­μεια­κής. Αρκεί να δοθούν οι κατάλ­λη­λες οδη­γί­ες στη συνταγογράφηση…
Εν κατα­κλεί­δι στα τρό­φι­μα, την ενέρ­γεια, τα φάρ­μα­κα αλλά και γενι­κό­τε­ρα, η
επα­να­στα­τι­κή ρήξη, για­τί καμιά αστι­κή κυβέρ­νη­ση δεν μπο­ρεί να εφαρ­μό­σει τα
παρα­πά­νω μέτρα, θα απε­λευ­θε­ρώ­σει ασύλ­λη­πτες προ­ο­δευ­τι­κές κοι­νω­νι­κές δυνάμεις,
που σήμε­ρα ακρω­τη­ριά­ζο­νται, επι­τρέ­πο­ντας στην κοι­νω­νία να εισέλ­θει σε ένα νέο
«χρυ­σό αιώνα»…