ΙΣΠΑΝΙΑ-ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΠΟΡΕΙΕΣ; - Φαιακία

ΙΣΠΑΝΙΑ-ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΠΟΡΕΙΕΣ;

Αυτός είναι ο τίτλος πρό­σφα­του σημειώ­μα­τος του Στ. Κου­βε­λά­κη, που ανα­φέ­ρο­νται συγκρι­τι­κά στα πολι­τι­κά πρά­μα­τα των­δύο χωρών ιδιαί­τε­ρα στους χώρους της αρι­στε­ράς και τις κινη­μα­τι­κές της εκφρά­σεις… Σας το παραθέτουμε:
Αν και η προ­σο­χή των
διε­θνών ΜΜΕ
στρά­φη­κε στην άνο­δο των ακρο­δε­ξιών και δεξιών
«ευρω­σκε­πτι­κι­στι­κών» κομ­μά­των
, ένα από τα πιο αξιο­ση­μεί­ω­τα γεγονότα
των τελευ­ταί­ων ευρω­ε­κλο­γών είναι η εντυ­πω­σια­κή παρου­σία της ριζο­σπα­στι­κής στις
χώρες της ευρω­παϊ­κής περι­φέ­ρειας που υφί­στα­νται τις συνέ­πειες του «δόγ­μα­τος του
σοκ». Τα αθροι­στι­κά ποσο­στά της Αρι­στε­ράς ξεπερ­νούν το 20% και
στις πέντε χώρες αυτής της κατη­γο­ρί­ας (Ελλά­δα, Κύπρος, Ιρλαν­δία, Ισπανία,
Πορ­το­γα­λία), ενώ συγκρι­τι­κά με τις ευρω­ε­κλο­γές του 2009,
εκτο­ξεύ­ο­νται σε τρεις από αυτές: την Ιρλαν­δία (από το 14% στο 23%), την
Ελλά­δα (από 14% στο 34%)
και την Ισπα­νία (από 5,3% στο 24%).
Η άνο­δος της ευρω­ο­μά­δας της Αρι­στε­ράς από τις 35 στις 52 έδρες οφεί­λε­ται σχεδόν
εξ’ολοκλήρου στους επι­πλέ­ον 13 βου­λευ­τές που έστει­λαν οι τρεις προαναφερθείσες
χώρες. Σύμ­φω­να με αυτά τα δεδο­μέ­να η χώρα όπου η άνο­δος της Αριστεράς
ήταν η μεγα­λύ­τε­ρη
είναι η Ισπα­νία, ακο­λου­θού­με­νη από την Ελλά­δα. Εαν
λοι­πόν η έκτα­ση της κοι­νω­νι­κής κατα­στρο­φής που πυρο­δο­τούν οι μνημονιακής
έμπνευ­σης πολι­τι­κές απο­τε­λούν την πρώ­τη προ­ϋ­πό­θε­ση για την εκτό­ξευ­ση των
ποσο­στών της Αρι­στε­ράς, η δεύ­τε­ρη πρέ­πει να ανα­ζη­τη­θεί στην δυνα­μι­κή των λαϊκών
κινητοποιήσεων.

Οσοι έχουν μνήμες
από το κλί­μα της άνοι­ξης του 2011 θα θυμού­νται ότι άμε­ση πηγή έμπνευ­σής του
ήταν το ισπα­νι­κό κίνη­μα των αγα­να­κτι­σμέ­νων που είχε αρχίσει
στις 15 Μάη στην Που­έρ­τα ντε Σολ της Μαδρί­της. Ενα από τα συν­θή­μα­τά του ήταν το
«κάντε ησυ­χία μην ξυπνή­σου­με τους Ελλη­νες» που λει­τούρ­γη­σε ως έναυ­σμα για όσους
κατέ­κλυ­σαν το Σύνταγ­μα και άλλες πλα­τεί­ες ανά την επι­κρά­τεια μετά από μόλις 10
μέρες. Ο παραλ­λη­λι­σμός φαί­νε­ται ότι προ­ε­κτεί­νε­ται τώρα και στο πολιτικό
επί­πε­δο, με την εκτί­να­ξη των ποσο­στών της ριζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς, που ειδικά
στην Ισπα­νία βρι­σκό­ταν πριν την κρί­ση σε ποσο­στά χαμη­λό­τε­ρα του 5% και οριακά
είχε επι­βιώ­σει κοι­νο­βου­λευ­τι­κά στις εκλο­γές του 2008. Εδώ όμως αρχί­ζουν και
φαί­νο­νται καθα­ρό­τε­ρα οι δια­φο­ρές ανά­με­σα στις δύο χώρες. Στην Ισπανία
κατ’αρχήν, το κίνη­μα των αγα­να­κτι­σμέ­νων υπήρ­ξε ίσως μικρότερης
εμβέ­λειας από τον ελλη­νι­κό κύμα κινη­το­ποι­ή­σε­ων του 2010-2012,
που έρι­ξε δύο κυβερ­νή­σεις και παρ’ολίγο να ανα­δεί­ξει τον Σύρι­ζα πρώτη
δύνα­μη
ήδη από την άνοι­ξη του 2012. Σε αντί­θε­ση όμως με την Ελλάδα,
όπου γνώ­ρι­σε αισθη­τή υπο­χώ­ρη­ση τα δύο τελευ­ταία χρό­νια, το κοι­νω­νι­κό κίνημα
στην Ισπα­νία απέ­κτη­σε μορ­φές αυτο­ορ­γά­νω­σης με διάρ­κεια, ρίζω­σε τόσο σε τοπικές
καμπά­νιες (όπως το κίνη­μα κατά των εξώ­σε­ων) όσο και σε εθνι­κές κινητοποιήσεις
μεγά­λης μαζι­κό­τη­τας, όπως η «πορεία της αξιο­πρέ­πειας», που συγκέντρωσε
εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες δια­δη­λω­τές στη Μαδρί­τη στις 22 Μαρ­τί­ου αυτού του χρόνου.

Σε πολι­τι­κό
επί­πε­δο οι δια­φο­ρές είναι ίσως ακό­μη μεγα­λύ­τε­ρες. Η Ισπα­νία είναι
μια μεγά­λη και πολυ­κε­ντρι­κή χώρα. Η κρί­ση ενέ­τει­νε τις φυγό­κε­ντρες,
έως και απο­σχι­στι­κές, τάσεις, ειδι­κά στην Κατα­λω­νία, όπου η
πλειο­ψη­φία της κοι­νω­νί­ας φαί­νε­ται να στη­ρί­ζει πλέ­ον την επι­λο­γή της
ανε­ξαρ­τη­σί­ας. Μέρος της ανό­δου της Αρι­στε­ράς οφεί­λε­ται
εξ’άλλου και στις επι­τυ­χί­ες των δυνά­με­ων της Κατα­λά­νι­κης και Βάσκικης
ανε­ξαρ­τη­σια­κής Αρι­στε­ράς
, που συνο­λι­κά έλα­βαν 6% σε εθνι­κό επί­πε­δο και
24 με 25% αντί­στοι­χα στην Κατα­λω­νία και την χώρα των Βάσκων. Η πολι­τι­κή κρίση
στην Ισπα­νία μετα­τρέ­πε­ται σε κρί­ση του εθνι­κού κρά­τους και συνο­λι­κό­τε­ρα του
θεσμι­κού οικο­δο­μή­μα­τος του μετα­φραν­κι­κής καθε­στώ­τος, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου και
του θεσμού της μοναρ­χί­ας, που αμφι­σβη­τεί­ται πλέ­ον έντο­να και μαζικά.
Η δεύ­τε­ρη διαφορά
είναι όμως ότι η άνο­δος της Αρι­στε­ράς στην Ισπα­νία δεν οδή­γη­σε μόνο στην αύξηση
των ποσο­στών του ήδη υπάρ­χο­ντος κομ­μου­νι­στο­γε­νούς σχη­μα­τι­σμού της Ενωμένης
Αρι­στε­ράς, που έφτα­σε διψή­φια ποσο­στά που δεν είχε γνω­ρί­σει από το 1979.
Εκφρά­στη­κε και με τη δημιουρ­γία ενός νέου φορέα, το Ποδέ­μος!
(Μπο­ρού­με!), που συγκρο­τή­θη­κε έξω από το πλαί­σιο των υπάρ­χο­ντος κομματικού
συστή­μα­τος. Το χωρίς προη­γού­με­νο αυτό εγχεί­ρη­μα για τα δεδο­μέ­να της ευρωπαϊκής
Αρι­στε­ράς ξεπή­δη­σε από τη συνά­ντη­ση μιας δυνα­μι­κής «από τα κάτω», με έντονη
συμ­με­το­χι­κή διά­στα­ση και στε­νή εμπλο­κή μεγά­λου τμή­μα­τος του κινή­μα­τος των
αγα­να­κτι­σμέ­νων, και σε μια χαρι­σμα­τι­κή ηγε­τι­κή ομά­δα γύρω από τον νέο
πανε­πι­στη­μια­κό Πάμπλο Ιγκλέ­σιας
. Προ­βάλ­λο­ντας ένα ριζοσπαστικό
πρό­γραμ­μα, με αιχ­μές την άρνη­ση της λιτό­τη­τας, το αίτη­μα για λογι­στι­κό έλεγχο
του χρέ­ους και τον δημό­σιο έλεγ­χο των βασι­κών τομέ­ων της οικο­νο­μί­ας, το
Ποδέ­μος! κατά­φε­ρε σε λίγες βδο­μά­δες ύπαρ­ξης να λάβει 8% στην κάλ­πη των
ευρω­ε­κλο­γών και να ξεπε­ρά­σει την Ενω­μέ­νη Αρι­στε­ρά σε πολ­λές κρίσιμες
περι­φέ­ρειες, συμπε­ρι­λαμ­βα­νό­με­νης και της Μαδρίτης.
Με δεδο­μέ­νο ότι οι
δημο­σκο­πή­σεις έδι­ναν έως και λίγες βδο­μά­δες πριν τις εκλο­γές γύρω στο 14% στην
Ενω­μέ­νη Αρι­στε­ρά (ΕΑ), και το Ποδέ­μος μόλις στο 3 με 5%, είναι προ­φα­νές ότι οι
δύο φορείς διεκ­δι­κούν τον ίδιο πολι­τι­κό χώρο, και ότι στην τελι­κή ευθεία προς
την κάλ­πη η πλά­στιγ­γα άρχι­ζε να γέρ­νει υπέρ του νέου φορέα. Στις εκτι­μή­σεις της
για το εκλο­γι­κό απο­τέ­λε­σμα η διεύ­θυν­ση της ΕΑ εκτι­μά ότι το
25 με 28% που ψήφι­σε τελι­κά Ποδέ­μος
αντί για ΕΑ αντι­προ­σω­πεύ­ει
μια απώ­λεια 320 με 350 χιλιά­δες ψήφων
. Οι πρό­σφα­τες δε δημοσκοπήσεις
δίνουν στο Ποδέ­μος πάνω από 15%, ορι­σμέ­νες το βάζουν μάλι­στα στη δεύ­τε­ρη θέση
μετά το κυβερ­νών (δεξιό) Λαϊ­κό Κόμ­μα, ενώ η Ενω­μέ­νη Αρι­στε­ρά κινεί­ται πτωτικά
σε σχέ­ση με το απο­τέ­λε­σμα του Μάη και το σοσια­λι­στι­κό PSOE καταρρέει.
Ο αντα­γω­νι­στι­κός
κύκλος που έχει ανοί­ξει εντός της ισπα­νι­κής Αρι­στε­ράς θέτει σύν­θε­τα προβλήματα,
στρα­τη­γι­κής, συμ­μα­χιών και προ­γράμ­μα­τος. Είναι κρί­σι­μο να κατα­λά­βου­με ποιά ήταν
τα δυνα­τά χαρ­τιά του Ποδέ­μος σ’αυτή τη φάση. Το πρώ­το είναι η ίδια η φύση του
εγχει­ρή­μα­τος, που του επι­τρέ­πει να εμφα­νί­ζε­ται αξιό­πι­στα ως κάτι ριζικά
δια­φο­ρε­τι­κό απο το υπάρ­χον πολι­τι­κό σύστη­μα και ειδι­κό­τε­ρα ως ένα αυθεντικό
δημούρ­γη­μα ενός μιας δυνα­μι­κής «από τα κάτω». Βασι­κή πηγή έμπευ­σης για το
Ποδέ­μος είναι οι λατι­νο­α­με­ρι­κά­νι­κες δια­δι­κα­σί­ες συμ­με­το­χι­κής δημο­κρα­τί­ας, και
ειδ­κό­τε­ρα η εμπει­ρία της Βενε­ζου­έ­λας την οποία ο ηγε­τι­κός του πυρή­να με
επι­κε­φα­λής τον Ιγκλέ­σιας έχει μελε­τή­σει επί τόπου. Κάτι που προ­κα­λεί τώρα
εξαι­ρε­τι­κά επι­θε­τι­κά σχό­λια από τα ΜΜΕ και τους εκπρο­σώ­πους του συστή­μα­τος που
το κατη­γο­ρούν για από­πει­ρα εγκα­θί­δρυ­σης «τσα­βι­κού τύπου δικτα­το­ρί­ας» στην
Ισπανία!
Το αντί­τι­μο βέβαια
αυτής της φρε­σκά­δας και της πολυ­συλ­λε­κτι­κό­τη­τας είναι μια αρκε­τά μεγάλη
εσω­τε­ρι­κή ανο­μοιο­γέ­νεια,
η ασά­φεια σε κρί­σι­μα ζητή­μα­τα της οικονομικής
και κοι­νω­νι­κής ατζέ­ντας αλλά και η προ­σφυ­γή σε ντε φάκτο συγκε­ντρω­τι­κές λύσεις
όπως στην παρέμ­βα­ση του χαρι­σμα­τι­κού ηγέ­τη ή σε προ­τά­σεις (που είχε ως αποδέκτη
την ΕΑ) όπως η επι­λο­γή υπο­ψή­φιων βου­λευ­τών με σύστη­μα «ανοι­χτών ψηφοφοριών»
χωρίς λίστα μελών, που θυμί­ζει τις «αμε­ρι­κα­νο­ποι­η­μέ­νες» δια­δι­κα­σί­ες που
ακο­λού­θη­σαν για την εκλο­γή προ­έ­δρου το ιτα­λι­κό Δημο­κρα­τι­κό Κόμ­μα ή το ΠΑΣΟΚ επί
ΓΑΠ.
Δεύ­τε­ρο και βασικό
πλε­ο­νέ­κτη­μα του Ποδέ­μος, είναι η σχε­τι­κή αδυ­να­μία της Ενω­μέ­νης Αρι­στε­ράς να
εμφα­νι­στεί ως πραγ­μα­τι­κά αντι­συ­στη­μι­κή δυνά­μη και να λει­τουρ­γή­σει ως υποδοχέας
της απόρ­ρι­ψης από τα αρι­στε­ρά του παληού πολι­τι­κού συστή­μα­τος, και ειδικότερα
των υπό «πασο­κο­ποί­η­ση» σοσια­λι­στών. Δύο παρά­γο­ντες είναι καθο­ρι­στι­κής σημασίας.
Ο πρώ­τος είναι ότι η μακρό­χρο­νη περί­ο­δος κρί­σης και συρ­ρί­κνω­σης της ΕΑ
την έχει σε μεγά­λο βαθ­μό απο­κό­ψει από τα κινή­μα­τα, τις μαζι­κές πρα­κτι­κές και
την από τα κάτω παρέμ­βα­ση. Αρνη­τι­κό ρόλο παί­ζει εδώ και η δια­χει­ρι­στι­κή λογική
που έχει επι­κρα­τή­σει στις «Εργα­τι­κές Επι­τρο­πές», την κομ­μου­νι­στι­κή καταγωγής
και κάπο­τε μαχη­τι­κή συν­δι­κα­λι­στι­κή συνο­μο­σπον­δία που είχε παί­ξει πρωταγωνιστικό
ρόλο στον αντι­φραν­κι­κό αγώ­να. Είναι χαρα­κτη­ρι­στι­κό ότι τον
περα­σμέ­νο Μάρ­τη, λίγες μόνο μέρες πριν πλημ­μυ­ρί­σουν οι δρό­μοι της Μαδρί­της από
τις «πορεί­ες για την αξιο­πρέ­πεια», οι συν­δι­κα­λι­στι­κές ηγε­σί­ες σύσσωμες
συνα­ντή­θη­καν με τον Ραχόϊ και ανα­κοί­νω­σαν την επα­νεκ­κί­νη­ση του «κοι­νω­νι­κού
δια­λό­γου». Ο δεύ­τε­ρος ανα­σχε­τι­κός παρά­γο­ντας είναι η πολι­τι­κή συμ­μα­χιών που
ακο­λου­θεί σε περι­φε­ρεια­κό επί­πε­δο η ΕΑ: στην Ανδα­λου­σία συμ­με­τέ­χει σε κοινή
τοπι­κή κυβέρ­νη­ση με τους σοσια­λι­στές, στις Αστού­ριες στηρίζει
ένα αντί­στοι­χο σχή­μα άνευ συμ­με­το­χής ενώ δίνει ψήφο ανο­χής σε κυβέρ­νη­ση του
Λαϊ­κού Κόμ­μα­τος στην Γαλι­κία. Η συν­κυ­βέρ­νη­ση στην Ανδαλουσία
έχει προ­κα­λέ­σει έντο­νες εσω­τε­ρι­κές δια­μά­χες στο εσω­τε­ρι­κό της ΕΑ και έχει
συνο­λι­κά χρω­μα­τί­σει την ΕΑ ως σχη­μα­τι­σμό που ρέπει σε συστη­μι­κές λογι­κές και σε
συνερ­γα­σία με το απα­ξιω­μέ­νο πλέ­ον PSOE. Δύσκο­λα μπο­ρού­σε λοι­πόν η ΕΑ να
κερ­δί­σει την εμπι­στο­σύ­νη του κόσμου των κινη­μά­των, παρά τα επιτυχημένα
ανοίγ­μα­τα της τελευ­ταί­ας περιό­δου, με κύριο την εκλο­γή του Αλμπέρ­το Γκαρσόν,
από τις πιο γνω­στές φυσιο­γνω­μί­ες του αγα­να­κτι­σμέ­νων, ανοίγ­μα­τα που, μαζί με την
ιστο­ρι­κό­τη­τα του σχή­μα­τος εξη­γούν και το ικα­νο­ποι­η­τι­κό απο­τέ­λε­σμα του Μάη.
Οπως δια­φαί­νε­ται
από τα όσα ανα­φέ­ρα­με παρα­πά­νω η πορεία του Ποδέ­μος παρα­πέ­μπει σε μια σει­ρά από
ισπα­νι­κές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες που καθι­στούν αδό­κι­μη κάθε προ­σπά­θεια μηχανιστικής
μετα­φο­ράς. Επι­πλέ­ον, τα «δύσκο­λα» τώρα μόλις αρχί­ζουν για τον νεοπαγή
σχη­μα­τι­σμό. Οι έντο­νες συζη­τή­σεις που άρχι­σαν αμέ­σως μετά τις εκλογές
απο­δει­κνύ­ουν του λόγου του αλη­θές. Ως χώρος που που έχει πλέ­ον εκλεγμένους
εκπρο­σώ­πους, παρου­σία σε θεσμούς, που θα απο­φα­σί­σει για συμ­μα­χί­ες, το Ποδέμος
θα βρε­θεί αντι­μέ­τω­πο με τους κατα­να­γκα­σμούς και τις προ­κλή­σεις της θεσμικής
πολι­τι­κής και της οργα­νω­τι­κής ανά­πτυ­ξης. Ενα ξεκα­θά­ρι­σμα σε όλα τα επίπεδα
μοιά­ζει ανα­πό­φευ­κτο, με το ζήτη­μα των σχέ­σε­ων με την ΕΑ να βρί­σκε­ται ψηλά στην
ατζέ­ντα. Στην πορεία αυτή θα δού­με τι και κατά πόσο θα κρα­τή­σει από τον
κινη­μα­τι­σμό και αν θα υπάρ­ξει προ­γραμ­μα­τι­κή και στρα­τη­γι­κή εμβά­θυν­ση. Προς το
παρόν είμα­στε ακό­μη στον ενθου­σια­σμό του ξεκινήματος.

Αυτό δεν σημαί­νει όμως ότι το εγχεί­ρη­μα δεν έχει μια γενικότερη,
ιστο­ρι­κή ίσως, σημα­σία. Η επι­τυ­χία του Ποδέ­μος απο­τε­λεί την πιο σημα­ντι­κή ως
τώρα ένδει­ξη της ανά­γκης ανα­νέ­ω­σης της ίδιας της μορ­φής συγρό­τη­σης και
άσκη­σης της πολι­τι­κής
, που αφο­ρά πρώ­τα και κύρια όσους έχουν ως λόγο
ύπαρ­ξης την εκπρο­σώ­πη­ση της χει­μα­ζό­με­νης κοι­νω­νι­κής πλειο­ψη­φί­ας. Μια ανανέωση
που προ­ϋ­πο­θέ­τει ρήξεις με την γρα­φειο­κρα­τι­κή, αντι­δη­μο­κρα­τι­κή και εν πολλοίς
δια­χει­ρι­στι­κή λογι­κή που διέ­πει σε σημα­ντι­κό βαθ­μό τους σημε­ρι­νούς σχηματισμούς
της Αρι­στε­ράς και που τεί­νει να να τους κατα­στή­σει περισ­σό­τε­ρο μέρος του
προ­βλή­μα­τος παρά της λύσης του.

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Oldest
Newest Most Voted