Η ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Η
ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Του Κ.ΛΑΠΑΒΙΤΣΑ

Η παγκό­σμια κρίση
του 2008 και πολύ περισ­σό­τε­ρο η κρί­ση της
Ευρω­ζώ­νης που ξέσπα­σε το 2010 βρή­καν την
ευρω­παϊ­κή Αρι­στε­ρά απρο­ε­τοί­μα­στη. Σχε­δόν είκο­σι χρό­νια μετά την
κατάρ­ρευ­ση των ανα­το­λι­κών καθε­στώ­των, αλλά και τρία χρό­νια μέσα στην κυριαρχία
του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού, η Αρι­στε­ρά ουσια­στι­κά δεν
πίστευε πια ότι ολι­κές κρί­σεις θα μπο­ρού­σαν να
συμ­βούν σε ώρι­μες καπιταλιστικές
κοινωνίες.
Τέτοια φαι­νό­με­να
ανή­καν στον αιμα­τη­ρό 20^ο αιώ­να και στον
ξεχα­σμέ­νο 19^ο αιώ­να. Στον 21^ο
αιώ­να, το πολύ να συνέ­βαι­ναν στις ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες
λόγω κακο­διοί­κη­σης και θεσμικών
αδυναμιών.
Στην Ευρώ­πη
το μόνο πραγ­μα­τι­κό ζήτη­μα ήταν η δια­χεί­ρι­ση των κανόνων
της αγο­ράς, με τρό­πο ώστε τα εργα­τι­κά και λαϊ­κά στρώ­μα­τα να αποσπούν
κάποια οφέ­λη. Όσο για το σοσιαλισμό… 
Το επι­στέ­γα­σμα
αυτής της παθη­τι­κό­τη­τας ήταν ο «ευρω­παϊ­σμός», ένα συνον­θύ­λευα αυθαί­ρε­των θέσεων
που πήρε τη διά­στα­ση δόγ­μα­τος. Η υπερ­βα­τι­κή «Ευρώ­πη» ήταν ο χώρος της
«μαλα­κής ισχύ­ος» και της προ­στα­σί­ας των εργα­σια­κών δια­κιω­μά­των, σε
αντι­δια­στο­λή με τον ανε­λεύ­θε­ρο και πολε­μο­χα­ρή ιδιω­τι­κό καπι­τα­λι­σμό των
ΗΠΑ.
Για πιο ανήσυχους
αρι­στε­ρούς, η Ε.Ε ήταν μια καπι­τα­λι­στι­κή «ολο­κλή­ρω­ση», δηλα­δή ένα εκ
φύσε­ως προ­ο­δευ­τι­κό μόρ­φω­μα, το οποίο ξεπερ­νού­σε τα όρια του
κατα­πιε­στι­κού έθνους-κρά­τους. Μαζί με λίγη γαρ­νι­τού­ρα περί «Ευρώ­πης των
κινη­μά­των», ο στό­χος μεγά­λου τμή­μα­τος της Αριστεράς
έγι­νε η παρα­πέ­ρα «βελ­τί­ω­ση» της Ε.Ε.
Το ευρώ ήταν το
επι­στέ­γα­σμα αυτής της ιδέ­ας, το κοι­νό πλέγ­μα που
έδε­νε στην πρά­ξη τους ευρωπαϊκούς
λαούς.
Η ιστο­ρι­κή ήττα της
ευρω­παϊ­κής Αρι­στε­ράς, με άλλα λόγια, την οδή­γη­σε στο να κρα­τή­σει την παλιά
σοσια­λι­στι­κή ιδέα της ενω­μέ­νης Ευρώ­πης, αλλά να της αφαι­ρέ­σει οποιονδήποτε
ανα­τρε­πτι­κό περιε­χό­με­νο. Για να απαλ­λα­γεί από τη βαριά κλη­ρο­νο­μιά των
μπολ­σε­βί­κων, η Αρι­στε­ρά επέ­στρε­ψε στα λαν­θα­σμέ­να ιδε­ο­λο­γή­μα­τα της
Δευ­τέ­ρας Διε­θνούς, ότι, δηλα­δή, ο καπι­τα­λι­σμός, δημιουρ­γεί προοδευτικές
«ολο­κλη­ρώ­σεις» και ο στό­χος είναι να τις μετα­τρέ­πει σε
προ­ο­δευ­τι­κά κοι­νω­νι­κά μορφώματα.
Και τι θα μπορούσε
να είναι πιο «αντι­κει­με­νι­κά» προ­ο­δευ­τι­κό από την
Ε.Ε. και την ΟΝΕ; Υπερ­βαί­νουν τα όρια του
έθνους-κρά­τους, φέρ­νουν ειρή­νη στην Ευρώ­πη, επι­τρέ­πουν τον έλεγ­χο του κεφαλαίου
και ούτω καθ’ εξής.
Ξέχα­σε η
ευρω­παϊ­κή Αρι­στε­ρά το κεντρι­κό δίδαγ­μα του 20^ου αιώνα,
δηλα­δή ότι οι καπι­τα­λι­στι­κές ολο­κλη­ρώ­σεις δεν μετατρέπονται
ειρη­νι­κά και εκ των έσω σε προ­ο­δευ­τι­κές, για­τί είναι εκ φύσεως
εκμε­ταλ­λευ­τι­κές και κατα­πιε­στι­κές. Μήπως δεν ήταν
«ολο­κλη­ρώ­σεις» η Ρωσι­κή, η Αυστρο­ουγ­γρι­κή και η
Οθω­μα­νι­κή Αυτο­κρα­το­ρία; Ποιος ο λόγος να στη­ρί­ζουν οι τότε σοσιαλιστές
το δικαί­ω­μα των εθνών στην αυτοδιάθεση;
Δεν θα ήταν
καλύ­τε­ρο να επε­δί­ω­καν τη συνο­λι­κή μετα­τρο­πή του «ολο­κλη­ρώ­μα­τος» χωρίς
δια­σπά­σεις; Όπως όμως μας έμα­θε ο Λένιν, μερι­κές φορές χρειά­ζε­ται να χωρίσεις
τους λαούς ακρι­βώς για να τους ενώσεις.
Έπει­τα από τρία
χρό­νια βαθύ­τα­της κρί­σης της ΟΝΕ, τα πράγ­μα­τα άρχι­σαν επιτέλους
να αλλά­ζουν μέσα στην ευρω­παϊ­κή Αρι­στε­ρά. Στα­δια­κά γίνεται
αντι­λη­πτό ότι στην καρ­διά της «ολο­κλή­ρω­σης» βρί­σκε­ται ο νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός, που
συντρί­βει ανε­λέ­η­τα τα εργα­τι­κά δικαιώ­μα­τα. Η «ολο­κλή­ρω­ση» είναι
εθνι­κά εκμε­ταλ­λευ­τι­κή και κατα­πιε­στι­κή, με τη
Γερ­μα­νία να δίνει εντο­λές απ’ άκρου εις άκρον
της Ευρώπης.
Στα­δια­κά άρχι­σε να
γίνε­ται αντι­λη­πτό ότι αν η Αρι­στε­ρά συνε­χί­σει να επι­διώ­κει ατε­λέ­σφο­ρα την
εκ των έσω μετα­τρο­πή της ΟΝΕ σε «καλή», θα απο­κο­πεί από τα
λαϊ­κά στρώ­μα­τα που χει­μά­ζο­νται και θα αφή­σει το πεδίο ελεύ­θε­ρο στην άκρα
δεξιά.
Η συζή­τη­ση περί ΟΝΕ
που πλέ­ον διε­ξά­γε­ται ανοι­χτά στο “Die Linke” της Γερ­μα­νί­ας, είναι
ελπι­δο­φό­ρα εξέ­λι­ξη. Επι­τέ­λους η ευρω­παϊ­κή Αρι­στε­ρά στις χώρες του
κέντρου αντι­λαμ­βά­νε­ται ότι πρέ­πει να τεθεί προς συζή­τη­ση η ίδια η ύπαρ­ξη του
κοι­νού νομί­σμα­τος, το οποίο πνί­γει τους λαούς της Ευρώπης.
Η νομι­σμα­τι­κή ένωση
είναι μια «ολο­κλή­ρω­ση» προς όφε­λος του μεγά­λου κεφα­λαί­ου και
κανε­νός άλλου. Οι χώρες της περι­φέ­ρειας πρέ­πει να απο­κτή­σουν τη δυνατότητα
εξό­δου χωρίς να κατα­στρα­φούν, ενώ οι μετέ­πει­τα οικο­νο­μι­κές σχέ­σεις των
ευρω­παϊ­κών χωρών δεν πρέ­πει να αφε­θούν στο έλε­ος της ανοιχτής
αγοράς.

Έστω και τώρα, η
ευρωπαϊκή Αριστερά οφείλει να καταθέσει προτάσεις που απορρίπτουν την ΟΝΕ,
κλείνουν το δρόμο στο φασισμό και ανοίγουν δρόμο προς τη σοσιαλιστική
αλλαγή. Αυτές είναι οι πραγματικές παραδόσεις της Αριστεράς και όχι ο
ανεκδιήγητος «ευρωπαϊσμός». Όσο γρηγορότερα τις ξαναβρεί τόσο καλύτερα για όλους
μας.