Για την Λατινική Αμερική - Φαιακία

πολιτικά κείμενα

Για την Λατινική Αμερική

Τετάρτη 13 Ιανουαρίου 2016
Μίλτος Βασιλείου
Η ΦΑΙΑΚΙΑ αντι­γρά­φει από τον ιστό­το­πο sxedio-b.gr μία σημα­ντι­κή συνέ­ντευ­ξη του Αργε­ντί­νου αγω­νι­στή και Ακα­δη­μαϊ­κού Κλα­ού­ντιο Κάτς. Το εξαι­ρε­τι­κό της ενδια­φέ­ρον προ­κύ­πτει από την σημειού­με­νη το τελευ­ταίο και­ρό στρο­φή των λαϊ­κών στρω­μά­των προς δεξιές παλι­νορ­θω­τι­κές πολι­τι­κές, που απει­λούν ευθύ­τα­τα τα όποια επι­τεύγ­μα­τα των μη φιλε­λεύ­θε­ρων κατα­κτή­σε­ων σε Βενε­ζου­έ­λα, Αργε­ντι­νή, Βολι­βία, Ιση­με­ρι­νό κ.λ.π.

ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ: ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ;



‘Η ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ ΟΡΙΟΘΕΤΕΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ”
    ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΚΛΑΟΥΔΙΟ ΚΑΤΣ, ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΗΤΗ  ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ ΜΠΟΥΕΝΟΣ ΑΪΡΕΣ, ΣΤΟ LA LAMARADA
    -----0000kats
    Στο έργο σας για τη Νότια Αμε­ρι­κή, μιλά­τε για τη δυα­δι­κό­τη­τα που χαρα­κτή­ρι­σε την περα­σμέ­νη δεκα­ε­τία. Τι ακρι­βώς είναι αυτή η δυαδικότητα;
    Κλά­ου­ντιο Κατς: Κατά τη γνώ­μη μου, ο απο­κα­λού­με­νος προ­ο­δευ­τι­κός κύκλος της τελευ­ταί­ας δεκα­ε­τί­ας στη Νότια Αμε­ρι­κή ήταν μια δια­δι­κα­σία η οποία προ­έ­κυ­ψε από εν μέρει επι­τυ­χη­μέ­νες λαϊ­κές εξε­γέρ­σεις (Αργε­ντι­νή, Βολι­βία, Βενε­ζου­έ­λα, Εκουα­δόρ) που άλλα­ξαν το συσχε­τι­σμό των δυνά­με­ων στην περιοχή.
    Επέ­τρε­ψαν να χρη­σι­μο­ποι­ή­σου­με το πλε­ο­νέ­κτη­μα των υψη­λό­τε­ρων τιμών των πρώ­των υλών και του εισο­δή­μα­τος σε δολά­ρια με τρό­πο που διέ­φε­ρε σημα­ντι­κά από αυτό που επι­κρα­τού­σε σε άλλες περιό­δους. Στη διάρ­κεια αυτού του χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος, εφαρ­μό­στη­καν σχή­μα­τα νεο-ανα­πτυ­ξια­κής και ανα­δια­νε­μη­τι­κής οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής παράλ­λη­λα με το νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρο μοντέ­λο. Στο πολι­τι­κό πεδίο, δεξιές κυβερ­νή­σεις συμπα­ρα­τά­χτη­καν με κεντρο­α­ρι­στε­ρές και ριζο­σπα­στι­κές κυβερ­νή­σεις. Ήταν μια περί­ο­δος κατά την οποία η ικα­νό­τη­τα του ιμπε­ρια­λι­σμού για δρά­ση περιο­ρί­στη­κε σημα­ντι­κά, με την υπο­χώ­ρη­ση του Οργα­νι­σμού Αμε­ρι­κα­νι­κών Κρα­τών και την ανα­γνώ­ρι­ση της Κού­βας. Τελι­κά ο Δαβίδ νίκη­σε τον Γολιάθ και οι ΗΠΑ έπρε­πε να απο­δε­χτούν αυτή την ήττα.
    Ήταν επί­σης μια δεκα­ε­τία στην οποία δεν έγι­ναν ελλη­νι­κού τύπου ανα­διαρ­θρώ­σεις σε καμία χώρα της Λατι­νι­κής Αμε­ρι­κής. Και σημειώ­θη­καν σημα­ντι­κές δημο­κρα­τι­κές νίκες. Είναι εξαι­ρε­τι­κά δια­φω­τι­στι­κό να συγκρί­νου­με τη Νότια με την Κεντρι­κή Αμε­ρι­κή. Το επί­πε­δο της επί­θε­σης σε λαϊ­κά δικαιώ­μα­τα που σημειώ­νε­ται σήμε­ρα στο Μεξι­κό, στην Ονδού­ρα και στη Γουα­τε­μά­λα έρχε­ται σε έντο­νη αντί­θε­ση με τις δημό­σιες ελευ­θε­ρί­ες που κατα­κτή­θη­καν στην Αργε­ντι­νή, τη Βολι­βία ή τη Βρα­ζι­λία, μια σαφής ένδει­ξη του εύρους αυτής της αλλα­γής. Για όλους αυτούς τους λόγους, η Νότια Αμε­ρι­κή έγι­νε σημείο ανα­φο­ράς των κοι­νω­νι­κών κινη­μά­των σε όλο τον κόσμο.
    Σε ένα πρό­σφα­το άρθρο μου, επι­σή­μα­να μια κατά­στα­ση “δυα­δι­κό­τη­τας στη Λατι­νι­κή Αμε­ρι­κή”, επει­δή αυτή η αλλα­γή στον πολι­τι­κό κύκλο και στο συσχε­τι­σμό δυνά­με­ων συνυ­πήρ­χε με τη στα­θε­ρο­ποί­η­ση του προ­τύ­που της εξο­ρυ­κτι­κής συσ­σώ­ρευ­σης που είναι ριζω­μέ­νο στην εξα­γω­γή βασι­κών πρώ­των υλών και στην έντα­ξη της Λατι­νι­κής Αμε­ρι­κής στον παγκό­σμιο κατα­με­ρι­σμό εργα­σί­ας ως προ­μη­θευ­τή πρω­το­γε­νών προ­ϊ­ό­ντων. Αυτή η κατά­στα­ση είναι φυσιο­λο­γι­κή για μια νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρη κυβέρ­νη­ση – απο­τε­λεί μέρος της στρα­τη­γι­κής της. Αλλά για τις προ­ο­δευ­τι­κές, κεντρο­α­ρι­στε­ρές κυβερ­νή­σεις αυτή η δομή δημιουρ­γεί εντά­σεις. Και όσον αφο­ρά τις ριζο­σπα­στι­κές, ανα­δια­νε­μη­τι­κές κυβερ­νή­σεις, προ­κα­λεί σύγκρου­ση μεγά­λων διαστάσεων.
    Έτσι λοι­πόν, οι επι­τυ­χείς λαϊ­κές εξε­γέρ­σεις είχαν ως απο­τέ­λε­σμα την εκλο­γή δια­φο­ρε­τι­κών κυβερ­νή­σε­ων, κάποιες εξ αυτών ήταν αντι-φιλε­λεύ­θε­ρες, αλλά δημιουρ­γή­θη­κε μια κατά­στα­ση που αργά ή γρή­γο­ρα θα εξα­φα­νι­ζό­ταν, εφό­σον δεν μπο­ρού­σε να συνυ­πάρ­χει με το εξο­ρυ­κτι­κό πρό­τυ­πο και με την ενί­σχυ­ση της παρα­δο­σια­κής εξαρ­τη­μέ­νης οικο­νο­μι­κής δομής της Λατι­νι­κής Αμε­ρι­κής. Αυτή ακρι­βώς η αντί­φα­ση άρχι­σε να έρχε­ται στην επι­φά­νεια τους πρό­σφα­τους μήνες. Και γι’ αυτό το λόγο άρχι­σε η συντη­ρη­τι­κή παλι­νόρ­θω­ση και μαζί μ’ αυτήν η συζή­τη­ση για το τέλος του προ­ο­δευ­τι­κού κύκλου. Στο τέλος του έτους αντι­με­τω­πί­σα­με δύο κρί­σι­μα γεγονότα.

    Πρώ­τον, το θρί­αμ­βο του Μάκρι στην Αργε­ντι­νή, σημα­ντι­κό γεγο­νός, διό­τι είναι το πρώ­το παρά­δειγ­μα επι­στρο­φής της δεξιάς στην προ­ε­δρία. Αρχί­ζο­ντας με τις δια­δη­λώ­σεις της κατσα­ρό­λας, η δεξιά έχτι­σε την πολι­τι­κή της δύνα­μη, νίκη­σε τον περο­νι­σμό, σχη­μά­τι­σε ένα υπουρ­γι­κό συμ­βού­λιο όπου επι­κρα­τούν τα ανώ­τα­τα στε­λέ­χη μονο­πω­λια­κών ομί­λων για μια χώρα που τώρα κυβερ­νά­ται από τους “αλη­θι­νούς ιδιο­κτή­τες της”, ένα υπουρ­γι­κό συμ­βού­λιο κατευ­θεί­αν από την τάξη των καπιταλιστών.

    Το δεύ­τε­ρο γεγο­νός είναι πιο μερι­κό, αλλά πιο σημα­ντι­κό. Στη Βενε­ζου­έ­λα η δεξιά δεν πήρε την κυβερ­νη­τι­κή εξου­σία, αλλά κέρ­δι­σε την πλειο­ψη­φία στο κοι­νο­βού­λιο, μέσα σε συν­θή­κες κτη­νώ­δους οικο­νο­μι­κού πολέ­μου, μιντια­κής τρο­μο­κρα­τί­ας, οικο­νο­μι­κού χάους που δημιούρ­γη­σαν οι αντι­δρα­στι­κοί κύκλοι. Και η Βενε­ζου­έ­λα είναι το πιο γνή­σιο σύμ­βο­λο των ριζο­σπα­στι­κών δια­δι­κα­σιών μέσα στον προ­ο­δευ­τι­κό κύκλο.
    Σ’ αυτό το νέο πλαί­σιο για όλη την ήπει­ρο, ποια είναι η κατά­στα­ση των χωρών που αντί αυτής της δυα­δι­κό­τη­τας δια­τή­ρη­σαν όχι μόνο το οικο­νο­μι­κό πρό­τυ­πο, αλλά και τις νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρες πολιτικές;
    Κλα­ού­διο Κατς: Ένα από τα μέγι­στα κενά πλη­ρο­φό­ρη­σης αυτής της περιό­δου ήταν η από­κρυ­ψη των όσων συνέ­βαι­ναν και συμ­βαί­νουν στις χώρες που κυβερ­νούν οι νεο­φι­λε­λεύ­θε­ροι. Πιθα­νώς έχε­τε την εντύ­πω­ση ότι όλα πηγαί­νουν θαυ­μά­σια εκεί και πως τα μόνα προ­βλή­μα­τα στη Λατι­νι­κή Αμε­ρι­κή είναι των άλλων χωρών. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα όμως, αυτό απο­τε­λεί μια μνη­μειώ­δη δια­στρέ­βλω­ση των ΜΜΕ. Αρκεί να δού­με την κατά­στα­ση στο Μεξι­κό, μια χώρα με ακραία επί­πε­δα εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας, κατα­στρο­φή του κοι­νω­νι­κού ιστού και με τερά­στιες περιο­χές στις οποί­ες κυριαρ­χεί το εμπό­ριο των ναρ­κω­τι­κών. Ή να δού­με την κατά­στα­ση στις κεντρο­α­με­ρι­κα­νι­κές χώρες που απο­δε­κα­τί­ζο­νται από τη μετα­νά­στευ­ση και την εγκλη­μα­τι­κό­τη­τα , με προ­έ­δρους όπως αυτόν της Γουα­τε­μά­λας που απο­μα­κρύν­θη­κε από την εξου­σία λόγω σκαν­δά­λων δια­φθο­ράς. Ή το χιλια­νό οικο­νο­μι­κό μοντέ­λο, το οποίο βρί­σκε­ται σε κρί­σι­μη κατά­στα­ση με μεγά­λη μεί­ω­ση των ρυθ­μών οικο­νο­μι­κής μεγέ­θυν­σης και την εμφά­νι­ση της δια­φθο­ράς σε μια χώρα που έκα­νε επί­δει­ξη της δια­φά­νειας. Χρε­ω­μέ­να νοι­κο­κυ­ριά, εργα­σια­κή ανα­σφά­λεια , ανι­σό­τη­τα και ιδιω­τι­κο­ποί­η­ση της εκπαί­δευ­σης είναι οι κατα­στά­σεις που έρχο­νται στην επι­φά­νεια. Η κυβέρ­νη­ση της Μπα­σε­λέ είναι παρα­λυ­μέ­νη. Οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις στις συντά­ξεις και στην παι­δεία, που θεω­ρού­σε ότι θα μπο­ρού­σε να φέρει σε πέρας, τώρα καθυστερούν.
    Κοι­τά­ζο­ντας το νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρο σύμπαν βλέ­που­με επί­σης τη μονα­δι­κή περί­πτω­ση αθέ­τη­σης χρέ­ους σ’ όλη αυτή την περί­ο­δο, στο Που­έρ­το Ρίκο, μια χώρα που στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι βορειο­α­με­ρι­κα­νι­κή αποι­κία η οποία υπέ­στη αφαί­ρε­ση κεφα­λαί­ων, λεη­λα­σία πόρων, κοι­νω­νι­κή απο­σύν­θε­ση. Για κάποια χρό­νια αυτά αντι­σταθ­μί­ζο­νταν με τη δημό­σια χρη­μα­το­δό­τη­ση, αλλά τώρα αυτή η στή­ρι­ξη τέλειω­σε και έτσι αθέ­τη­σε το χρέος.
    Έτσι, στις χώρες που τα έσο­δα από τις πρώ­τες ύλες κατά τη διάρ­κεια αυτού του μεγά­λου κύκλου δεν ανα­δια­νε­μή­θη­καν, η κοι­νω­νι­κή, πολι­τι­κή και οικο­νο­μι­κή κατά­στα­ση είναι πολύ κρί­σι­μη. Αλλά ουδείς μιλά­ει γι’ αυτό.
    Σ’ αυτή τη νέα φάση, τι νομί­ζε­τε ότι θα συμ­βεί στις νεο­α­να­πτυ­ξια­κές χώρες, όπως η Αργε­ντι­νή και η Βρα­ζι­λία; Η συντη­ρη­τι­κή παλι­νόρ­θω­ση θα ανα­σχη­μα­τί­σει τα “μπλοκ”, ενσω­μα­τώ­νο­ντας αυτές τις χώρες σε ένα ανοι­χτά νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρο μπλοκ;
    Κλα­ού­διο Κατς: Μπο­ρού­με να είμα­στε πολύ κατη­γο­ρη­μα­τι­κοί στον ισο­λο­γι­σμό του τι συνέ­βη και πολύ προ­σε­κτι­κοί σ’ αυτό που επέρ­χε­ται. Θα ήθε­λα να δια­χω­ρί­σω τα πράγ­μα­τα, να κάνω τη δια­φο­ρο­ποί­η­ση ανά­με­σα σ’ αυτό που γνω­ρί­ζου­με και σ’ αυτό που μπο­ρού­με να φαντα­στού­με. Είναι σαφές πως στην Αργε­ντι­νή και στη Βρα­ζι­λία η αλλα­γή που βρί­σκε­ται σε εξέ­λι­ξη είναι απο­τέ­λε­σμα της εξά­ντλη­σης του νεο-ανα­πτυ­ξια­κού οικο­νο­μι­κού μοντέ­λου. Δεν απο­τε­λεί τον μονα­δι­κό λόγο ούτε είμαι σίγου­ρος ότι ο μεγα­λύ­τε­ρος αντί­κτυ­πος μπο­ρεί να απο­δο­θεί σ’ αυτόν ή σε άλλους παρά­γο­ντες, αλλά απο­τε­λεί το υπό­βα­θρο του προβλήματος.
    Και στις δύο χώρες, έγι­νε μια προ­σπά­θεια να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ένα μέρος των εσό­δων από την αύξη­ση στις τιμές των πρώ­των υλών, προ­κει­μέ­νου να ανα­βιώ­σει η βιο­μη­χα­νία και να δημιουρ­γη­θεί ένα μοντέ­λο βασι­σμέ­νο στην κατα­νά­λω­ση.  Αλλά εφό­σον λει­τουρ­γού­με μέσα στο καπι­τα­λι­στι­κό σύστη­μα, αυτή η δια­δι­κα­σία έχει πολύ αυστη­ρά όρια, επει­δή ό,τι είναι αρχι­κά απο­δο­τι­κό αργό­τε­ρα εξα­ντλεί­ται, καθώς επη­ρε­ά­ζε­ται η καπι­τα­λι­στι­κή κερ­δο­φο­ρία.  Η θεω­ρία της “διά­χυ­σης” δεν λει­τουρ­γεί. Είναι μια ψευ­δαί­σθη­ση της κεϊν­σια­νής ετε­ρο­δο­ξί­ας το να υπο­θέ­τει ότι με μια απλή αύξη­ση στη ζήτη­ση αρχί­ζει ένας ενά­ρε­τος κύκλος. Αυτό που συμ­βαί­νει είναι το αντί­θε­το. Σε κάποιο σημείο, αυτές οι κυβερ­νή­σεις αντι­με­τω­πί­ζουν ένα όριο και μετά αρχί­ζει η κλα­σι­κή δια­δι­κα­σία της φυγής κεφα­λαί­ων και της πίε­σης στη συναλ­λαγ­μα­τι­κή ισο­τι­μία – αυτό δηλα­δή που συνέ­βη και στις δύο περι­πτώ­σεις των υπό συζή­τη­ση χωρών.
    Νομί­ζω πως υπάρ­χει οικο­νο­μι­κή εξά­ντλη­ση, αλλά και μεγά­λη πολι­τι­κή επι­δεί­νω­ση τόσο στη Βρα­ζι­λία όσο και στην Αργε­ντι­νή. Η διά­βρω­ση αυτή καθο­ρί­στη­κε σε αμφό­τε­ρες τις χώρες από την εμφά­νι­ση της κοι­νω­νι­κής δυσα­ρέ­σκειας, ενώ καμία από τις δύο κυβερ­νή­σεις δεν ήταν πρό­θυ­μη να την περιο­ρί­σει αντα­πο­κρι­νό­με­νη στα αιτή­μα­τα. Αυτό ήταν το κλί­μα μέσα στο οποίο μπο­ρεί να τοπο­θε­τη­θεί η άνο­δος του Μάκρι και η επέ­κτα­ση της κοι­νω­νι­κής βάσης της βρα­ζι­λιά­νι­κης δεξιάς.
    Ο ισο­λο­γι­σμός είναι σαφής, αλλά δεν είναι εξί­σου σαφές το τι θα ακο­λου­θή­σει. Η μεγά­λη δοκι­μα­σία θα είναι η κυβέρ­νη­ση Μάκρι. Ακό­μη δεν μπο­ρού­με να απο­τι­μή­σου­με την κατά­στα­ση. Είναι μια τυπι­κή δεξιά κυβέρ­νη­ση με όλα τα σχε­τι­κά αντι­δρα­στι­κά χαρα­κτη­ρι­στι­κά. Λει­τουρ­γεί όμως σε ένα πλαί­σιο μεγά­λης μαχη­τι­κό­τη­τας. Έτσι υπάρ­χει αντί­θε­ση ανά­με­σα σ’ αυτό που θέλει και σ’ αυτό που μπο­ρεί να κάνει.
    Ας επι­στρέ­ψου­με στη Βενε­ζου­έ­λα: σε μια ομι­λία σας εκφρά­σα­τε μια ιδέα που τη θεω­ρού­με σημα­ντι­κή, επει­δή δίνει προ­σο­χή στη ματαιό­τη­τα του να εφαρ­μό­ζε­ται γενι­κό­λο­γα, παντού και πάντα, το κλι­σέ “ό,τι δεν προ­χω­ρεί, υπο­χω­ρεί”, “ό,τι δεν ριζο­σπα­στι­κο­ποιεί­ται οπι­σθο­χω­ρεί”. Για να το θέσου­με με συγκε­κρι­μέ­νους όρους, θυμί­ζου­με αυτό που είπε ο Φιντέλ στον Αλιέ­ντε μετά την από­πει­ρα στρα­τιω­τι­κού πρα­ξι­κο­πή­μα­τος ενα­ντί­ον του : “Αυτός είναι ο δικός σας Κόλ­πος των Χοί­ρων”.  Τι προ­ο­πτι­κές –όχι αφη­ρη­μέ­να αλλά συγκε­κρι­μέ­να, από την άπο­ψη των πολι­τι­κών και κοι­νω­νι­κών δυνά­με­ων– βλέ­πε­τε για μια ριζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση στη Βενε­ζου­έ­λα; Ποια θα ήταν τα μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση;
    Κλα­ού­διο Κατς: Τέτοιες φρά­σεις ακού­γο­νται επα­νει­λημ­μέ­να, αλλά πολ­λοί απ’ αυτούς που τις χρη­σι­μο­ποιούν ξεχνούν να τις εφαρ­μό­σουν όταν είναι ανα­γκαίο να το κάνουν, ιδί­ως σήμε­ρα στη Βενε­ζου­έ­λα. Στη Βενε­ζου­έ­λα οριο­θε­τού­νται ο προ­ο­δευ­τι­κός κύκλος και το μέλ­λον. Ήταν η χώρα που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε η πιο σημα­ντι­κή δια­δι­κα­σία και η έκβα­σή της θα επη­ρε­ά­σει καθο­ρι­στι­κά όλη την περιοχή.
    Είναι προ­φα­νές ότι ο ιμπε­ρια­λι­σμός έχει βάλει στο στό­χα­στρό του τη Βενε­ζου­έ­λα. Οι ΗΠΑ ανα­γνω­ρί­ζουν την Κού­βα και έχουν φιλι­κές σχέ­σεις με πολ­λές κυβερ­νή­σεις, αλλά όχι με τη Βενε­ζου­έ­λα. Επι­βάλ­λουν τη μεί­ω­ση της τιμής του πετρε­λαί­ου, εφο­διά­ζουν τις παρα­στρα­τιω­τι­κές οργα­νώ­σεις, χρη­μα­το­δο­τούν συνω­μο­τι­κές ΜΚΟ, παρεμ­βαί­νουν στρα­τιω­τι­κά. Έχουν θέσει σε κίνη­ση στρα­τη­γι­κές ανα­τρο­πής, και η προ­ε­τοι­μα­σία έχει αρχί­σει αρκε­τό και­ρό πριν. Οι εκλο­γές διε­ξά­χθη­καν σ’ αυτό το πλαί­σιο οικο­νο­μι­κού πολέ­μου και τελι­κά η δεξιά νίκη­σε. Για πρώ­τη φορά κατέ­κτη­σε την πλειο­ψη­φία στο κοι­νο­βού­λιο και τώρα σκο­πεύ­ει να κάνει δημο­ψή­φι­σμα ώστε να ανα­κα­λέ­σει την εντο­λή του προ­έ­δρου Μαδούρο.
    Η δεξιά θα επι­χει­ρή­σει να πορευ­τεί σε δύο κατευ­θύν­σεις, αυτή του Καπρί­λες και αυτή του Λόπες. Ο τελευ­ταί­ος προ­ω­θεί τις μεθό­δους της βίαι­ης απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης , ενώ ο Καπρί­λες ευνο­εί τον πόλε­μο φθο­ράς κατά του Μαδού­ρο. Και είναι άκρως δια­φω­τι­στι­κό το ότι στην Αργε­ντι­νή ο Μάκρι πρώ­τος πρό­τει­νε μια επί­θε­ση υπό την κάλυ­ψη της “δημο­κρα­τι­κής ρήτρας” , αν και αργό­τε­ρα επέ­λε­ξε να το ανα­βά­λει. Ο Μάκρι ισορ­ρο­πεί ανά­με­σα στις δύο αυτές στρα­τη­γι­κές (σημειώ­στε όμως ότι η Λίλιαν Τιντό­ρι, σύζυ­γος του Λόπες, παρα­βρέ­θη­κε στους πανη­γυ­ρι­σμούς για την εκλο­γι­κή νίκη του). Θα ακο­λου­θή­σει τον κυρί­αρ­χο τόνο. Ο Λόπες, από τη μια, ο Καπρί­λες, από την άλλη, αλλη­λο­συ­μπλη­ρώ­νο­νται. Είναι δύο γραμ­μές του ίδιου πράγ­μα­τος. Και ο Μάκρι είναι ένας από αυτούς που ενορ­χη­στρώ­νουν τη συνω­μο­σία διεθνώς.
    Τώρα ασκεί­ται μεγά­λη πίε­ση στον Μαδού­ρο να συμ­φω­νή­σει σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, που θα τον έφερ­ναν σε συντρι­πτι­κά αδύ­να­μη θέση, χωρίς την ικα­νό­τη­τα να κάνει οτι­δή­πο­τε. Μπο­ρεί όμως να αντι­δρά­σει και να εφαρ­μό­σει την περί­φη­μη φρά­ση: μια δια­δι­κα­σία που δεν ριζο­σπα­στι­κο­ποιεί­ται θα υπο­χω­ρή­σει. Μπο­ρεί να κατα­φέ­ρει πλήγ­μα σ’ αυτές τις δυνά­μεις. Πλη­σιά­ζει μια μεγά­λη σύγκρου­ση, εφό­σον το κοι­νο­βού­λιο υπό την ηγε­σία της δεξιάς θα απαι­τή­σει εξου­σί­ες που ο πρό­ε­δρος δεν είναι πρό­θυ­μος να παρα­χω­ρή­σει. Το κοι­νο­βού­λιο θα δώσει αμνη­στία στον Λόπες [έχει κατα­δι­κα­στεί για τις βίαιες ταρα­χές και τους φόνους του 2014] και η κυβέρ­νη­ση θα ασκή­σει βέτο.  Η κυβέρ­νη­ση θα φέρει νόμους κατά της από­κρυ­ψης εμπο­ρευ­μά­των και το κοι­νο­βού­λιο δεν πρό­κει­ται να τους δεχθεί. Το ποιος κυβερ­νά θα τεθεί άμε­σα, η κυβέρ­νη­ση ή το κοι­νο­βού­λιο, μια πολύ συνη­θι­σμέ­νη σύγκρου­ση εξουσιών.
    Μ’ αυτή την έννοια, και εφό­σον χρειά­ζε­ται ένα έτος για να προ­ε­τοι­μα­στεί το δημο­ψή­φι­σμα ανά­κλη­σης του προ­έ­δρου– πρέ­πει να μαζευ­τούν υπο­γρα­φές, να ανα­γνω­ρι­στούν επί­ση­μα, να προ­κη­ρυ­χθεί το δημο­ψή­φι­σμα και να το κερ­δί­σουν– αυτή η δια­δι­κα­σία θα προ­κα­λέ­σει μεγά­λη σύγκρου­ση. Και εδώ βρί­σκε­ται το δίλημ­μα. Υπάρ­χει ένα συντη­ρη­τι­κό κομ­μά­τι, σοσιαλ­δη­μο­κρα­τι­κό ή ανα­με­μειγ­μέ­νο στη δια­φθο­ρά, μέσα στο ίδιο το κίνη­μα του τσα­βι­σμού, το οποίο δεν επι­θυ­μεί να αντι­δρά­σει σ’ αυτό το δίλημ­μα μέσω της ριζοσπαστικοποίησης.
    Αυτό το κομ­μά­τι εμπο­δί­ζει να αντι­με­τω­πι­στεί η αμε­ρι­κα­νι­κή επι­θε­τι­κό­τη­τα. Είναι φανε­ρό ότι ο ιμπε­ρια­λι­σμός διε­ξά­γει οικο­νο­μι­κό πόλε­μο στη Βενε­ζου­έ­λα, αλλά το πρό­βλη­μα είναι πως ο Μαδού­ρο δεν κατά­φε­ρε να ακυ­ρώ­σει αυτές τις επι­θέ­σεις. Το πρό­βλη­μα είναι ότι η Βενε­ζου­έ­λα απο­τε­λεί μια χώρα που συνε­χί­ζει να λαμ­βά­νει δολά­ρια , μέσω της κρα­τι­κής εται­ρεί­ας πετρε­λαί­ου (PDVSA), και αυτά τα δολά­ρια δίνο­νται σε τμή­μα­τα της διε­φθαρ­μέ­νης γρα­φειο­κρα­τί­ας και σε κεφα­λαιο­κρά­τες που κινούν το “χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό ποδή­λα­το” το οποίο ερει­πώ­νει την οικο­νο­μία της χώρας. Αυτά τα δολά­ρια περ­νούν λαθραία στην Κολομ­βία, δημιουρ­γούν ελλεί­ψεις, χρη­σι­μο­ποιού­νται για κερ­δο­σκο­πία επί της συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μί­ας και η χώρα ζει με ουρές και γενι­κευ­μέ­νο εκνευ­ρι­σμό. Επι­πλέ­ον, η Βενε­ζου­έ­λα βαρύ­νε­ται τώρα με μεγά­λο δημό­σιο χρέ­ος. Δεν έχει αρκε­τά δολά­ρια για να πλη­ρώ­νει όλες τις εισα­γω­γές και ταυ­τό­χρο­να να απο­πλη­ρώ­νει το χρέος.
    Σ’ αυτές τις συν­θή­κες, τα σοσιαλ­δη­μο­κρα­τι­κά και συντη­ρη­τι­κά τμή­μα­τα της κυβέρ­νη­σης περιο­ρί­ζο­νται στο να παρα­πο­νιού­νται για “την τρο­με­ρή κατά­στα­ση που επι­βάλ­λει ο ιμπε­ρια­λι­σμός”, χωρίς να παίρ­νουν απο­τε­λε­σμα­τι­κά μέτρα για να ανα­χαι­τι­στεί η επίθεση.
    Αυτή η συμπε­ρι­φο­ρά έχει συνέ­πειες, επει­δή επι­δει­νώ­νει το ηθι­κό του κόσμου. Η δεξιά δεν νίκη­σε επει­δή πήρε ψήφους από το κίνη­μα του τσα­βι­σμού, αλλά επει­δή ο κόσμος δεν πήγε να ψηφί­σει. Αυτό έχει ξανα­συμ­βεί. Είναι μια μορ­φή δια­μαρ­τυ­ρί­ας που υιο­θε­τούν αρκε­τοί Βενε­ζου­ε­λά­νοι. Πιο προ­βλη­μα­τι­κή, πιο σοβα­ρή είναι η στά­ση ηγε­τών που απο­χαι­ρε­τούν τον τσα­βι­σμό ή ιδιω­τεύ­ουν. Είτε δεν λένε τη γνώ­μη τους είτε επι­κρί­νουν απλώς την κυβέρ­νη­ση, αντί να προ­τεί­νουν ριζο­σπα­στι­κά μέτρα ενα­ντί­ον της δεξιάς. Αυτή η κατά­στα­ση, στη συνέ­χεια, οξύ­νε­ται με τη συμπε­ρι­φο­ρά της κυβέρ­νη­σης που εμπο­δί­ζει την ανά­πτυ­ξη αρι­στε­ρών ρευ­μά­των. Αντί να τα ενθαρ­ρύ­νει, αντί να διευ­κο­λύ­νει τη δρά­ση τους, περιο­ρί­ζει τις δυνα­τό­τη­τές τους. Και δια­τη­ρεί την ιεραρ­χι­κή δομή του Ενο­ποι­η­μέ­νου Σοσια­λι­στι­κού Κόμ­μα­τος της Βενε­ζου­έ­λας (PSUV).
    Αυτή είναι η κατά­στα­ση. Και όπως πολ­λοί λένε, αυτή είναι η τελευ­ταία ευκαι­ρία. Τώρα ή ποτέ. Τελευ­ταία ευκαι­ρία σημαί­νει ότι πρέ­πει να παρ­θούν απο­φά­σεις σε δύο πολύ συγκε­κρι­μέ­να πεδία. Οικο­νο­μι­κά: εθνι­κο­ποί­η­ση των τρα­πε­ζών και του διε­θνούς εμπο­ρί­ου και χρή­ση αυτών των δύο εργα­λεί­ων για να καθο­ρι­στεί άλλος τρό­πος χρή­σης των δολα­ρί­ων. Υπάρ­χουν πολ­λοί καλοί οικο­νο­μο­λό­γοι που τα λένε αυτά εδώ και δέκα χρό­νια. Έχουν επι­νο­ή­σει προ­γράμ­μα­τα που εξη­γούν λεπτο­με­ρώς πώς εφαρ­μό­ζο­νται. Συνε­πώς, τα μέτρα δεν είναι άγνωστα.
    Ο άλλος πυλώ­νας είναι η πολι­τι­κή. Για να δια­τη­ρη­θεί η ριζο­σπα­στι­κή δια­δι­κα­σία απαι­τεί­ται λαϊ­κή εξου­σία. Η Βενε­ζου­έ­λα έχει τώρα νομο­θε­σία, δομές, νόμους που προ­νο­ούν για τη διοί­κη­ση της χώρας από μια νέα μορ­φή κοι­νο­τι­κής οργά­νω­σης — από τα κάτω και από τα πάνω, με δια­κρι­τές αρμο­διό­τη­τες, όπου η δημο­κρα­τία απο­τε­λεί μια πραγ­μα­τι­κό­τη­τα και η λαϊ­κή εξου­σία δεν περιο­ρί­ζε­ται σε ένα σύνο­λο αμυ­ντι­κών θεσμών. Είναι απο­φα­σι­στι­κής σημα­σί­ας υπό­θε­ση για να αντι­με­τω­πι­στεί το κοι­νο­βού­λιο της δεξιάς. Εάν ο Μαδού­ρο και η βενε­ζου­ε­λά­νι­κή ηγε­σία θέλουν να δια­σώ­σουν την μπο­λι­βα­ρια­νή δια­δι­κα­σία , τώρα είναι η ώρα της λαϊ­κής εξου­σί­ας. Ίδω­μεν. Πιστεύω ότι όλα τα χαρ­τιά είναι πάνω στο τρα­πέ­ζι και πρέ­πει να ληφθούν απο­φά­σεις.1
    Είναι κοι­νή συνή­θεια στους δια­νο­ού­με­νους, ακό­μη και στους ακτι­βι­στές, να ενα­πο­θέ­τουν τις ελπί­δες τους περισ­σό­τε­ρο στις κυβερ­νή­σεις παρά στις μαζι­κές λαϊ­κές οργα­νώ­σεις. Ποια προ­ο­πτι­κή υπάρ­χει για τους κοι­νω­νι­κούς αγώ­νες; Ποιος ο ρόλος του αντι­ι­μπε­ρια­λι­σμού και του αντι­κα­πι­τα­λι­σμού σ’ αυτούς;
    Κλα­ού­διο Κατς: Σε οποια­δή­πο­τε συζή­τη­ση για το αν έχει ή δεν έχει κλεί­σει ο προ­ο­δευ­τι­κός κύκλος, σημα­ντι­κό κατά τη γνώ­μη μου είναι να μην κοι­τά­με μόνο τις κυβερ­νή­σεις, αλλά και το τι γίνε­ται στην κοι­νω­νία, από τα κάτω. Πολ­λοί συγ­γρα­φείς τεί­νουν να απο­τι­μούν έναν κύκλο βάσει του ποιοι ασκούν την εκτε­λε­στι­κή εξου­σία. Αυτό, όμως, είναι ένα μόνο στοι­χείο. Ο κύκλος εγκαι­νιά­στη­κε με μια λαϊ­κή εξέ­γερ­ση και αυτό που καθο­ρί­ζει το συσχε­τι­σμό δυνά­με­ων είναι οι λαϊ­κές εξε­γέρ­σεις. Η δια­δι­κα­σία της τελευ­ταί­ας δεκα­ε­τί­ας ήταν και­νο­φα­νής επει­δή, μέσω μερι­κής ανα­δια­νο­μής των εσό­δων από τους φυσι­κούς πόρους, πολ­λές κυβερ­νή­σεις ανέ­πτυ­ξαν δίκτυα κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας και κατα­να­λω­τι­κά πρό­τυ­πα που μετρί­α­σαν τους κοι­νω­νι­κούς αγώ­νες. Αυτή είναι μία από τις εξη­γή­σεις του για­τί δεν έχου­με εξε­γέρ­σεις από το 2004 και εξής.
    Σημειώ­νε­ται μια αλλα­γή στον οικο­νο­μι­κό κύκλο που θα φέρει ξανά στο επί­κε­ντρο τους κοι­νω­νι­κούς αγώ­νες και σε αυτή τη δια­δι­κα­σία θα επα­να­λη­φθεί η συζή­τη­ση για το αρι­στε­ρό σχέ­διο. Πολ­λά εξαρ­τώ­νται από το πώς θα εξε­λι­χθεί η κατά­στα­ση στη Βενε­ζου­έ­λα, που, τα τελευ­ταία χρό­νια, απο­τε­λεί σημείο ανα­φο­ράς για μεγά­λο μέρος της αρι­στε­ράς, με τον ίδιο τρό­πο που η κου­βα­νέ­ζι­κη επα­νά­στα­ση ή οι Σαντι­νί­στας απο­τε­λού­σαν σημεία ανα­φο­ράς άλλες επο­χές. Τα παρα­δείγ­μα­τα χει­ρα­φέ­τη­σης επη­ρε­ά­ζουν όλη την ήπει­ρο. Συμ­βαί­νουν σε μία χώρα και απο­τε­λούν έμπνευ­ση για όλες τις άλλες.
    Όμως, το μέγα στρα­τη­γι­κό πρό­βλη­μα είναι ότι πολ­λοί δια­νοη­τές έχουν την άπο­ψη ότι η αρι­στε­ρά θα πρέ­πει να συγκε­ντρώ­σει την προ­σο­χή της στη δημιουρ­γία ενός μοντέ­λου μετα-φιλε­λεύ­θε­ρου καπι­τα­λι­σμού. Αυτή η ιδέα μπλο­κά­ρει τις δια­δι­κα­σί­ες ριζο­σπα­στι­κο­ποί­η­σης. Θεω­ρεί ότι αρι­στε­ρός σημαί­νει να είσαι μετα-φιλε­λεύ­θε­ρος, ότι το να είσαι στην αρι­στε­ρά σημαί­νει να αγω­νί­ζε­σαι για έναν οργα­νω­μέ­νο, ανθρώ­πι­νο, παρα­γω­γι­κό καπι­τα­λι­σμό. Επί αρκε­τά χρό­νια, αυτή η ιδέα υπο­νο­μεύ­ει την αρι­στε­ρά, επει­δή το να είσαι αρι­στε­ρός σημαί­νει ότι παλεύ­εις ενα­ντί­ον του καπι­τα­λι­σμού. Για εμέ­να αυτή είναι αλφα­βή­τα. Το να είσαι σοσια­λι­στής σημαί­νει ότι αγω­νί­ζε­σαι για έναν κομ­μου­νι­στι­κό κόσμο. Σε κάθε φάση, αυτός ο ορί­ζο­ντας αλλά­ζει και οι στρα­τη­γι­κές παρά­με­τροι επι­και­ρο­ποιού­νται. Αλλά αν αλλοιω­θεί η ταυ­τό­τη­τα της αρι­στε­ράς, το απο­τέ­λε­σμα είναι η απογοήτευση.
    Οικο­δό­μη­ση της αρι­στε­ράς σημαί­νει να εξυ­ψώ­σου­με πάλι την ιδέα του εκλι­πό­ντος Τσά­βες: μια ισχυ­ρή δέσμευ­ση στο σοσια­λι­στι­κό σχέ­διο που συν­δέ­ε­ται με τις παρα­δό­σεις του λατι­νο­α­με­ρι­κα­νι­κού μαρ­ξι­σμού και της κου­βα­νέ­ζι­κης επα­νά­στα­σης. Μου φαί­νε­ται ότι αυτή η στρα­τη­γι­κή γραμ­μή πορεί­ας έχει στρε­βλω­θεί από μεγά­λες αυτα­πά­τες που σχε­τί­ζο­νται με την ευκο­λία αντι­κα­τά­στα­σης αυτού του ορί­ζο­ντα μέσω της σύγκλι­σης , π.χ., με τον πάπα Φρα­γκί­σκο. Υπο­τί­θε­ται ότι με το θάνα­το του Τσά­βες χρεια­ζό­μα­στε μια άλλη ανα­φο­ρά και θεω­ρεί­ται ότι το υπο­κα­τά­στα­το μπο­ρεί να είναι ο πάπας Φρα­γκί­σκος. Το θεω­ρώ στρα­τη­γι­κό λάθος. Δεν πιστεύω ότι το κοι­νω­νι­κό δόγ­μα της Εκκλη­σί­ας απο­τε­λεί οδη­γό που θα έπρε­πε να υιο­θε­τή­σου­με στον αγώ­να μας κατά του καπι­τα­λι­σμού. Το δόγ­μα αυτό κατα­σκευά­στη­κε ως μια ιδε­ο­λο­γία ενα­ντί­ον του κομ­μου­νι­σμού και όχι ενα­ντί­ον του καπι­τα­λι­σμού. Και ο πάπας Φρα­γκί­σκος το ανα­κυ­κλώ­νει τώρα με την πρό­θε­ση να απο­κα­τα­στή­σει τη λαϊ­κή επιρ­ροή μιας άκρως εξα­σθε­νη­μέ­νης λατι­νο­α­με­ρι­κα­νι­κής Εκκλη­σί­ας. Κατά τη γνώ­μη μου, χρειά­ζε­ται μεγά­λη αφέ­λεια για να υπο­θέ­σει κανείς ότι η απο­κα­τά­στα­ση αυτή θα ευνο­ή­σει την αρι­στε­ρά που βρί­σκε­ται στον αντί­πο­δα του σχε­δί­ου του Βατι­κα­νού. Νομί­ζω ότι οφεί­λου­με να στη­ρί­ξου­με τα δικά μας ιδα­νι­κά σ’ αυτή την κρί­σι­μη στιγ­μή της λατι­νο­α­με­ρι­κα­νι­κής ιστορίας.
    1 Σημεί­ω­ση του αρχι­συ­ντά­κτη του La Llamarada : Η συνέ­ντευ­ξη έγι­νε πριν αναγ­γελ­θεί η σύγκλη­ση του Λαϊ­κού Κοι­νο­βου­λί­ου ή Κοι­νο­βου­λί­ου των Λαϊ­κών Κοι­νο­τή­των στη Βενεζουέλα.
Post Views: 1
0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Notify of
guest
0 Comments
Oldest
Newest Most Voted