Για τα Τουρκικά…

Την άπο­ψή του κατα­θέ­τει στην ISKRA ο Δημή­τρης Σαρα­φια­νός, μέλος της ΠΓ της ΛΑ.Ε για τα δια­δρα­μα­τι­ζό­με­να στην Τουρ­κία… Ανα­πα­ρά­γου­με το πλού­σιο σε πλη­ρο­φό­ρη­ση άρθρο.

ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ 

ΚΑΙ ΤΗ ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

ΜΙΑ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Η εκδή­λω­ση ενός αιμα­τη­ρού πρα­ξι­κο­πή­μα­τος από τμή­μα­τα του στρα­τού, οι συγκρού­σεις των τμη­μά­των αυτών με την αστυ­νο­μία, λαϊ­κές δυνά­μεις και επί­λε­κτες δυνά­μεις στρα­το­χω­ρο­φυ­λα­κής, οι εκτε­τα­μέ­νες εκκα­θα­ρί­σεις σε όλα τα τμή­μα­τα του κρα­τι­κού μηχα­νι­σμού (κατα­σταλ­τι­κού και ιδε­ο­λο­γι­κών), η επι­βο­λή κατά­στα­σης έκτα­κτης ανά­γκης (ήτοι κοι­νο­βου­λευ­τι­κής δικτα­το­ρί­ας) και φυσι­κά ο συνε­χι­ζό­με­νος πόλε­μος στη ΝΑ Τουρ­κία κατά των Κούρ­δων δεί­χνει ότι στη γει­το­νι­κή μας χώρα ξεδι­πλώ­νε­ται μια βαθιά πολι­τι­κή κρί­ση που παίρ­νει ανοι­χτά χαρα­κτη­ρι­στι­κά κρί­σης του κρά­τους. Μια κρί­ση που θα διαρ­κέ­σει αρκε­τά. Το πώς φτά­σα­με εδώ και το τι στά­ση οφεί­λει να κρα­τή­σει η Αρι­στε­ρά στη χώρα μας απο­τε­λεί αντι­κεί­με­νο έντο­νων αντιπαραθέσεων.

Είναι εντυ­πω­σια­κές οι μετα­μορ­φώ­σεις του πολι­τι­κού πεδί­ου στην Τουρ­κία τα τελευ­ταία χρό­νια, αν σκε­φτεί κανείς ότι το 2007 ο αρχη­γός των ενό­πλων δυνά­με­ων, το Συνταγ­μα­τι­κό δικα­στή­ριο και ο πρώ­ην πρό­ε­δρος της Τουρ­κί­ας (που διό­ρι­σε τα μέλη του δικα­στη­ρί­ου) άνοι­γαν ένα μέτω­πο αντι­πα­ρά­θε­σης με την κυβέρ­νη­ση του ΑΚP προ­κει­μέ­νου να αντι­τα­χθούν στην επι­λο­γή του Γκιουλ για την προ­ε­δρεία της δημο­κρα­τί­ας, επει­δή η σύζυ­γός του φορού­σε μαντή­λα. Μόλις δηλα­δή 9 χρό­νια πριν δια­τη­ρεί­το στις υψη­λό­τε­ρες κρα­τι­κές βαθ­μί­δες το βαθύ κρά­τος της παρα­δο­σια­κής στρα­το­κρα­τι­κής κεμα­λι­κής γρα­φειο­κρα­τί­ας που αντι­λαμ­βα­νό­ταν τον εαυ­τό του ως θεμα­το­φύ­λα­κα της λαϊ­κό­τη­τας του κρά­τους. Τέσ­σε­ρα χρό­νια μόλις μετά, το 2013 το ΑΚΡ ένιω­θε τη δύνα­μη να εξαγ­γεί­λει μέτρα, όπως η απα­γό­ρευ­ση του αλκο­όλ ή του φιλιού σε δημό­σιους χώρους (μέτρα που συνέ­βα­λαν φυσι­κά στο ξεδί­πλω­μα της εξέ­γερ­σης του πάρ­κου Γκεζί).

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΒΑΘΟΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΩΝ ΙΣΛΑΜΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ

Το βάθος όμως της αντι­πα­ρά­θε­σης έλκει τις ρίζες του στις προη­γού­με­νες δεκα­ε­τί­ες και σχε­τί­ζε­ται με τις κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές μεταλ­λα­γές στο συνα­σπι­σμό εξου­σί­ας. Τα ισλα­μι­κά κόμ­μα­τα, κυρί­ως όπως αυτά περι­στρέ­φο­νταν γύρω από το κίνη­μα Μιλί Γκιο­ρούς του Ν. Ερμπα­κάν, εξέ­φρα­ζαν παρα­δο­σια­κά μικρο­α­στι­κά τμή­μα­τα της Τουρ­κί­ας, ιδί­ως των πιο καθυ­στε­ρη­μέ­νων περιο­χών της Ανα­το­λί­ας. Όπως και σε άλλες περιο­χές της Μ. Ανα­το­λής τα κινή­μα­τα αυτά έστη­ναν δίκτυα κοι­νω­νι­κής αλλη­λεγ­γύ­ης, εκπαί­δευ­σης, αλλά και επι­χει­ρή­σεις στις οποί­ες έβρι­σκαν δυνα­τό­τη­τα κοι­νω­νι­κής έκφρα­σης, αλλά και ανό­δου ευρύ­τε­ρα λαϊ­κά στρώ­μα­τα. Σε ιδε­ο­λο­γι­κό επί­πε­δο τα κόμ­μα­τα αυτά εξέ­φρα­ζαν ένα έντο­νο συντη­ρη­τι­σμό και μια αντι­δυ­τι­κή προ­σέγ­γι­ση, καταγ­γέλ­λο­ντας την διά­λυ­ση των παρα­δο­σια­κών αξιών από το φιλο­δυ­τι­κό προ­σα­να­το­λι­σμό του κεμα­λι­κού κρά­τους, το οποίο ας μην ξεχνά­με δεν απο­τε­λού­σε μόνο ένα πολι­τι­κό μηχα­νι­σμό με το στρα­τό και τη γρα­φειο­κρα­τία στο κέντρο του, αλλά και ένα κοι­νω­νι­κό πόλο με τις δικές του επι­χει­ρή­σεις και ήταν ο βασι­κός πυλώ­νας στα­θε­ρό­τη­τας και εξα­σφά­λι­σης των συμ­φε­ρό­ντων της αστι­κής τάξης στην Τουρ­κία. Στην περί­ο­δο όξυν­σης των εργα­τι­κών διεκ­δι­κή­σε­ων και της ταξι­κής πάλης στην Τουρ­κία τη δεκα­ε­τία του 1970, τα ισλα­μι­κά κόμ­μα­τα ενι­σχύ­θη­καν από το κρά­τος ως μοχλός χτυ­πή­μα­τος της τουρ­κι­κής αρι­στε­ράς. Και πράγ­μα­τι τα κόμ­μα­τα αυτά – μαζί με την ανοι­κτή κατα­στο­λή – απο­τέ­λε­σαν πολύ πιο απο­φα­σι­στι­κό μέσο για το χτύ­πη­μα της αρι­στε­ράς από τα καθο­δη­γού­με­να από το κρά­τος φασι­στι­κά κόμ­μα­τα, χωρίς αυτό να σημαί­νει ότι και τα ίδια τα ισλα­μι­κά κόμ­μα­τα δεν δέχο­νταν ισχυ­ρά κατα­σταλ­τι­κά χτυ­πή­μα­τα σε περιό­δους πολι­τι­κών κρί­σε­ων και ανοι­χτής παρέμ­βα­σης του στρα­τού, αλλά και απα­γό­ρευ­ση λει­τουρ­γί­ας τους από το Συνταγ­μα­τι­κό δικα­στή­ριο: το 1997, μόλις 1 χρό­νο μετά την εκλο­γή του Ερμπα­κάν στην πρω­θυ­πουρ­γία, καθαι­ρέ­θη­κε με παρέμ­βα­ση του Προ­έ­δρου και του Συνταγ­μα­τι­κού Δικα­στη­ρί­ου και το κόμ­μα του (για πολ­λο­στή φορά) απαγορεύθηκε.

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΙΣΛΑΜΙΚΟΣ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ

Όμως το ίδιο χρο­νι­κό διά­στη­μα σημα­δεύ­ει μια στρο­φή τόσο στην στά­ση των ισλα­μι­κών κομ­μά­των, όσο και στην οικο­νο­μι­κή πολι­τι­κή της Τουρ­κί­ας. Η παρα­δο­σια­κή οικο­νο­μι­κή πολι­τι­κή του τουρ­κι­κού κρά­τους στη­ρι­ζό­ταν στην ενί­σχυ­ση του τουρ­κι­κού κεφα­λαί­ου με ενί­σχυ­ση των εξα­γω­γών και υπο­κα­τά­στα­ση των εισα­γω­γών, ενώ βασι­κός ήταν ο ρόλος του κρά­τους (και του στρα­τού) σε πολ­λές επι­χει­ρή­σεις (όπως πχ το κρα­τι­κό μονο­πώ­λιο καπνού και ποτών). Σε ένα πεδίο κυριαρ­χί­ας του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού σε διε­θνές επί­πε­δο και ανοίγ­μα­τος των αγο­ρών, το μοντέ­λο αυτό απο­τε­λού­σε τρο­χο­πέ­δη για την περαι­τέ­ρω ανά­πτυ­ξη του τουρ­κι­κού κεφα­λαί­ου. Παρά το ότι η πολι­τι­κή των ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων και του ανοίγ­μα­τος στις διε­θνείς αγο­ρές κατέ­στη σύντο­μα ο κυρί­αρ­χος προ­σα­να­το­λι­σμός όλων των μερί­δων της τουρ­κι­κής αστι­κής τάξης το μεγα­λύ­τε­ρο δυνα­μι­σμό επε­δεί­κνυαν τμή­μα­τα του κεφα­λαί­ου με ιδιαί­τε­ρες σχέ­σεις με τα ισλα­μι­κά δίκτυα. Ο – μόλις το 1990 – ιδρυ­θείς σύν­δε­σμος μικρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων (MUSIAD), χαρα­κτη­ρι­ζό­με­νος και ως ο ισλα­μι­κός ΣΕΒ σε αντι­πα­ρά­θε­ση με τον παρα­δο­σια­κό τουρ­κι­κό ΣΕΒ (TUSIAD) συγκέ­ντρω­σε γύρω του ορι­σμέ­νες από τις πιο δυνα­μι­κές επι­χει­ρή­σεις, οργα­νώ­νο­ντας ταυ­τό­χρο­να δικούς του μηχα­νι­σμούς κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας. Σε αυτό το πεδίο ανα­πτύ­χθη­κε και το κίνη­μα Gulen που επέν­δυ­σε στο χτί­σι­μο ιδιω­τι­κών σχο­λεί­ων που λει­τουρ­γού­σαν με υπο­τρο­φί­ες και έδι­ναν τη δυνα­τό­τη­τα σε παι­διά λαϊ­κών τάξε­ων να εκπαι­δευ­θούν. Με άλλα λόγια το παράλ­λη­λο ισλα­μι­κό κρά­τος που καταγ­γέλλει σήμε­ρα ο Ερντο­γάν όχι μόνο δεν είναι και­νούρ­γιο φαι­νό­με­νο, αλλά είναι η ίδια μήτρα που γέν­νη­σε και το ΑΚΡ.

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Η κρί­ση όμως του 2008 είχε τα απο­τε­λέ­σμα­τα της και στην Τουρ­κία. Παρά το ότι ο Ερντο­γάν επέ­λε­ξε να αντι­με­τω­πί­σει την κρί­ση με τον ακρι­βώς αντί­θε­το τρό­πο απ’ ό,τι οι ελλη­νι­κές κυβερ­νή­σεις(διέ­κο­ψε το πρό­γραμ­μα με το ΔΝΤ, μεί­ω­σε τους φόρους και αύξη­σε τα κίνη­τρα), γεγο­νός που επέ­τρε­ψε στην Τουρ­κία να αντι­με­τω­πί­σει με λιγό­τε­ρα προ­βλή­μα­τα την κρί­ση, η ανα­στρο­φή των χρη­μα­το­δο­τι­κών ροών επέ­δρα­σε στο να διο­γκω­θούν τα εγγε­νή προ­βλή­μα­τα της οικο­νο­μί­ας, με την εκτί­να­ξη των ελλειμ­μά­των – ιδί­ως του εμπο­ρι­κού ισο­ζυ­γί­ου. Η ίδια περί­ο­δος σημα­δεύ­ε­ται από την προ­σπά­θεια του ΑΚΡ – σε αγα­στή συνερ­γα­σία με το κίνη­μα Γκιου­λέν – να μειώ­σουν και την πολι­τι­κή επιρ­ροή του βαθέ­ος κρά­τους, γεγο­νός που αφε­νός θα στα­θε­ρο­ποιού­σε το νέο συνα­σπι­σμό εξου­σί­ας, αφε­τέ­ρου δε γινό­ταν κατα­νοη­τό ως ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θε­ση για την ενί­σχυ­ση του εντα­ξια­κού προ­σα­να­το­λι­σμού της Τουρ­κί­ας στην ΕΕ. Οι δίκες Εργκε­νέ­κον από το 2008 έως το 2011 σημα­το­δο­τούν την σημα­ντι­κή απο­δυ­νά­μω­ση – όχι όμως βέβαια και την πλή­ρη κατά­λυ­ση – των παρα­δο­σια­κών κεμα­λι­κών στρα­το­κε­ντρι­κών δομών μέσα στο Κρά­τος και την ενί­σχυ­ση της παρου­σί­ας ισλα­μο­κε­ντρι­κών θυλά­κων ιδί­ως στα πανε­πι­στή­μια, τη δικαιο­σύ­νη και τα ΜΜΕ (όπου δια­μορ­φώ­νο­νται ανοι­κτά φιλο­κε­μα­λι­κοί, φιλο­ερ­ντο­γα­νι­κοί και φιλο­γκιου­λε­νι­κοί πόλοι). Είναι η τριε­τία όπου το ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κό κέντρο βάρους μετα­τί­θε­ται σε βαθ­μό που να γίνε­ται αντι­λη­πτό το πώς από τις παρεμ­βά­σεις του βαθέ­ος κρά­τους το 2007 ενά­ντια στη μαντή­λα για την υπε­ρά­σπι­ση της λαϊ­κό­τη­τας του κρά­τους περ­νά­με στις συντη­ρη­τι­κές πολι­τι­κές απα­γό­ρευ­σης της δημό­σιας ερω­το­τρο­πί­ας ή κατα­νά­λω­σης ποτού.

Φυσι­κά αυτή η ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κή μετα­τό­πι­ση δεν ήταν ομα­λή. Απαι­τού­σε – ιδί­ως μέσα στα πλαί­σια της κρί­σης – την αντι­κα­τά­στα­ση του βαθέ­ος κεμα­λι­κού κρά­τους από ένα βαθύ ερντο­γα­νι­κό κρά­τος. Ορί­ζο­ντας της πολι­τι­κής αυτής είναι η συνταγ­μα­τι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση και η μετα­τρο­πή της Τουρ­κί­ας από προ­ε­δρευό­με­νη σε προ­ε­δρι­κή δημο­κρα­τία. Το 2012 σημα­το­δο­τεί την έντα­ση μιας τέτοιας εκστρα­τεί­ας που –φυσι­κά – έχει ως πρώ­το στό­χο της την αρι­στε­ρά, που, αν και απο­δυ­να­μω­μέ­νη σε πολι­τι­κό επί­πε­δο, δια­θέ­τει ισχυ­ρά ερεί­σμα­τα στο συν­δι­κα­λι­στι­κό κίνη­μα τόσο του ιδιω­τι­κού, όσο και του δημό­σιου τομέα (DISK-KESK), αλλά και δίκτυα σε χώρους ελευ­θε­ρο­ε­παγ­γελ­μα­τιών. Είναι η περί­ο­δος των μαζι­κών συλ­λή­ψε­ων με την κατη­γο­ρία της τρο­μο­κρα­τί­ας, αλλά και η περί­ο­δος ίδρυ­σης του HDP που απο­τε­λεί σημα­ντι­κό παρά­γο­ντα απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης της πολι­τι­κής Ερντο­γάν, καθώς αφε­νός συν­δέ­ει τμή­μα­τα της κουρ­δι­κής με τμή­μα­τα της τουρ­κι­κής αρι­στε­ράς και αφε­τέ­ρου απο­τε­λεί ένα πόλο αυτό­νο­μης πολι­τι­κής έκφρα­σης των Κούρ­δων που δεν επι­τρέ­πει την άλω­ση των κουρ­δι­κών ψήφων από το ΑΚΡ.

Η ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Η περί­ο­δος όμως αυτή ανα­δει­κνύ­ει και τα γεω­στρα­τη­γι­κά προ­βλή­μα­τα και αντι­φά­σεις της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής. Η πολι­τι­κή του ΑΚΡ υπο­τί­θε­ται ότι στό­χευε στην εξο­μά­λυν­ση των αντι­θέ­σε­ων στο κουρ­δι­κό ζήτη­μα (με την ανα­γνώ­ρι­ση δικαιω­μά­των στους Κούρ­δους) και στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέ­σεις (κυρί­ως με την προ­σπά­θεια επί­λυ­σης του Κυπρια­κού), προ­κει­μέ­νου η Τουρ­κία να παί­ξει ένα περι­φε­ρεια­κό ιμπε­ρια­λι­στι­κό ρόλο στην ευρύ­τε­ρη περιο­χή της Μέσης Ανα­το­λής, της Υπερ­καυ­κα­σί­ας και των Βαλ­κα­νί­ων με γερά προσ­δε­δε­μέ­νο το ρόλο της στο ΝΑΤΟ και το βλέμ­μα στην εντα­ξια­κή πορεία της ΕΕ. Η πολι­τι­κή αυτή σύντο­μα ήρθε σε αντί­θε­ση με τις γενι­κό­τε­ρες στρα­τη­γι­κές ανα­κα­τα­τά­ξεις στη Μέση Ανα­το­λή και τα σχέ­δια των κυρί­αρ­χων ιμπε­ρια­λι­στι­κών δυνά­με­ων. Η επί­λυ­ση του Κυπρια­κού δεν επε­τεύ­χθη, η πόρ­τα της ΕΕ παρα­μέ­νει ερμη­τι­κά κλει­στή, η επι­δεί­νω­ση των σχέ­σε­ων με το Ισρα­ήλ οδή­γη­σε στη συγκρό­τη­ση του αντι­δρα­στι­κού άξο­να Ελλά­δας-Κύπρου-Ισρα­ήλ και πρω­τί­στως βέβαια οι ιμπε­ρια­λι­στι­κές επεμ­βά­σεις στην περιοχή (που στό­χο είχαν την έντα­ξη στο διε­θνή κατα­με­ρι­σμό της εργα­σί­ας των χωρών της Μέσης Ανα­το­λής) οδή­γη­σαν σε διά­λυ­ση των κρα­τι­κών οντο­τή­των, δίνο­ντας ένα βαρύ­νο­ντα ρόλο στους Κούρ­δους του Ιράκ ως υπό συγκρό­τη­ση κρα­τι­κή οντό­τη­τα ευνο­ού­με­νη από τουςΑμε­ρι­κά­νους ιμπε­ρια­λι­στές. Δεν υπάρ­χει χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τε­ρο παρά­δειγ­μα αντι­φα­τι­κό­τη­τας της τουρ­κι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής από το ρόλο της στη Συρία. Η στή­ρι­ξη με κάθε μέσο των αντι­πο­λι­τευό­με­νων δυνά­με­ων που επε­δί­ω­καν την ανα­τρο­πή Άσαντ οδή­γη­σε α) στην ρήξη των σχέ­σε­ων της με τη Ρωσία, β) στο άδεια­σμά της από τις ιμπε­ρια­λι­στι­κές δυνά­μεις όταν δια­πι­στώ­θη­κε ότι το Ισλα­μι­κό Κρά­τος απο­τε­λού­σε πιο επι­κίν­δυ­νο αντί­πα­λο από τον Άσαντ, γ) στην επι­δεί­νω­ση των σχέ­σε­ων με τον ΙΣΙΣ κάτω από την πίε­ση των ΗΠΑ που την κατέ­στη­σε βασι­κό στό­χο τρο­μο­κρα­τι­κών επι­θέ­σε­ων και πρω­τί­στως δ) στη δια­μόρ­φω­ση μιας νέας υπό συγκρό­τη­ση κρα­τι­κής οντό­τη­τας των Κούρ­δων της Συρί­ας αυτή τη φορά. Οι γεω­στρα­τη­γι­κές αυτές ήττες επι­δρούν άμε­σα στο εσω­τε­ρι­κό του τουρ­κι­κού συνα­σπι­σμού εξου­σί­ας.

Ορι­σμέ­να στοι­χεία είναι ενδει­κτι­κά. Το καλο­καί­ρι του 2012 αρχί­ζουν εκ νέου εχθρο­πρα­ξί­ες στο τουρ­κι­κό Κουρ­δι­στάν που συμπί­πτουν χρο­νι­κά με την εκχώ­ρη­ση του ελέγ­χου των κουρ­δο­συ­ρια­κών πόλε­ων από τον Άσαντ στο PYD. Η τουρ­κι­κή κυβέρ­νη­ση παρό­τι αρχι­κώς ενε­πλά­κη σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τον Οτσα­λάν που μάλι­στα φάνη­καν να οδη­γούν σε εκε­χει­ρία το Μάρ­τιο του 2013 συνέ­χι­σε να ενι­σχύ­ει τις ακραί­ες ισλα­μι­στι­κές τάσεις στη Συρία. Η πολιορ­κία του Κομπά­νι οδη­γεί σε νέο γύρο κινη­το­ποι­ή­σε­ων στην Τουρ­κία που από το 2015 κλι­μα­κώ­νε­ται αφε­νός μεν με τις προ­σπά­θειες του τουρ­κι­κού στρα­τού να απο­τρέ­ψει την ενο­ποί­η­ση του κουρ­δο­συ­ρια­κών θυλά­κων και αφε­τέ­ρου με τη βίαιη κατα­στο­λή στο Κουρδιστάν.

Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΓΚΕΖΙ

Η αμφι­σβή­τη­ση απέ­να­ντι στην πολι­τι­κή Ερντο­γάν έχει συνε­πώς οικο­νο­μι­κές-ιδε­ο­λο­γι­κές και γεω­στρα­τη­γι­κές ρίζες. Η εξέ­γερ­ση του πάρ­κου Γκε­ζί που πήρε πανε­θνι­κές δια­στά­σεις και συνέ­δεε από τη μια τις αντι­δρά­σεις απέ­να­ντι στην συνε­χι­ζό­με­νη πολι­τι­κή εκμε­τάλ­λευ­σης του χώρου, τον ιδε­ο­λο­γι­κό συντη­ρη­τι­σμό του ΑΚΡ, την προ­σπά­θεια επι­βο­λής ενός νέου βαθέ­ος κρά­τους, τη δια­μαρ­τυ­ρία για τα απο­τε­λέ­σμα­τα της οικο­νο­μι­κής κρί­σης και από την άλλη τις διεκ­δι­κή­σεις μικρο­α­στι­κών στρω­μά­των της πόλης, την αρι­στε­ρά, αλλά και τμή­μα­τα του ρεπου­μπλι­κα­νι­κού κεμα­λι­κού κόμ­μα­τος, σημα­το­δό­τη­σε την κρί­ση εκπρο­σώ­πη­σης του καθε­στώ­τος ΑΚΡ με ευρύ­τε­ρα κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα. Η κατα­στο­λή που ακο­λού­θη­σε κλυ­δώ­νι­σε την ενό­τη­τα του συνα­σπι­σμού εξου­σί­ας. Σε αυτό το έδα­φος – και σχε­τι­ζό­με­νο άμε­σα και με τα απο­τε­λέ­σμα­τα της εμπλο­κής της Τουρ­κί­ας στη Συρια­κή κρί­ση – η κρι­τι­κή που άσκη­σε το κίνη­μα Γκιου­λέν ενά­ντια στον Ερντο­γάν στα τέλη του 2013 για την αντι­με­τώ­πι­ση της εξέ­γερ­σης συν­δυά­στη­κε με κινή­σεις ηθι­κής υπο­νό­μευ­σης του καθε­στώ­τος με την απο­κά­λυ­ψη και την έναρ­ξη δικα­στι­κής έρευ­νας γύρω από τα οικο­νο­μι­κά σκάν­δα­λα της κυβέρ­νη­σης, αλλά και την απο­κά­λυ­ψη για τις μετα­φο­ρές πολε­μι­κού υλι­κού προς τον ΙΣΙΣ. Το ΑΚΡ αντέ­δρα­σε με το κλεί­σι­μο των σχο­λεί­ων Γκιου­λέν, την καταγ­γε­λία του δικτύ­ου ως τρο­μο­κρα­τι­κής οργά­νω­σης, την επι­βο­λή εκκα­θα­ρί­σε­ων και ανα­διαρ­θρώ­σε­ων στην αστυ­νο­μία, τις μυστι­κές υπη­ρε­σί­ες και τα δικα­στή­ρια, την μεί­ω­ση της επιρ­ρο­ής του κινή­μα­τος στα ΜΜΕ, ενώ ταυ­τό­χρο­να επι­χει­ρή­θη­καν ανοίγ­μα­τα προς τμή­μα­τα του κεμα­λι­κού βαθέ­ος κράτους.

ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ

Οι εκκα­θα­ρί­σεις αυτές δεν μπό­ρε­σαν να στα­θε­ρο­ποι­ή­σουν μεσο­πρό­θε­σμα την κατά­στα­ση με δεδο­μέ­νη την έντα­ση των αντι­φά­σε­ων σε όλα τα επί­πε­δα. Αυτή τη στιγ­μή η Τουρ­κία αντι­με­τω­πί­ζει έναν υπαρ­κτό κίν­δυ­νο συγκρό­τη­σης κουρ­δι­κού κρά­τους ή έστω κρα­τι­δί­ων στα άμε­σα σύνο­ρά της με ό,τι κίν­δυ­νο αυτό συνε­πά­γε­ται για την ενό­τη­τα του τουρ­κι­κού κρά­τους. Φωνές όμως που εντός του ΑΚΡ καλού­σαν σε επα­νέ­ναρ­ξη των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων με τους Κούρ­δους περι­θω­ριο­ποι­ή­θη­καν (και αυτό συμ­βο­λί­ζει πρω­τί­στως η απο­μά­κρυν­ση Ντα­βού­το­γλου). Οι πολι­τι­κές αύξη­σης του κατώ­τε­ρου μισθού μπο­ρεί να επι­χει­ρούν να επα­νοι­κο­δο­μή­σουν σχέ­σεις εκπρο­σώ­πη­σης του ΑΚΡ με τμή­μα­τα των εργα­ζο­μέ­νων, σίγου­ρα όμως έφε­ραν σε αμη­χα­νία την αστι­κή τάξη της Τουρ­κί­ας. Η πολι­τι­κή δια­χεί­ρι­σης των προ­σφύ­γων προ­κει­μέ­νου να ξανα­νοί­ξει η εντα­ξια­κή δια­δι­κα­σία στην ΕΕ δεν φάνη­κε να φέρ­νει το επι­θυ­μη­τό απο­τέ­λε­σμα, ενώ η προ­σπά­θεια επα­νοι­κο­δό­μη­σης της σχέ­σης της με τη Ρωσία μέσω συνερ­γα­σιών για νέους αγω­γούς φυσι­κού αερί­ου, ούτε είναι φυσι­κά αρε­στή στις ΗΠΑ, ούτε όμως ανα­δει­κνύ­ει και έναν στρα­τη­γι­κό ανα­προ­σα­να­το­λι­σμό (η Τουρ­κία εξα­κο­λου­θεί να επι­κα­λεί­ται ότι ο Άσαντ απο­τε­λεί αγκά­θι για την επί­λυ­ση του Συρια­κού και σε πολύ μεγά­λο βαθ­μό αυτή η επα­νοι­κο­δό­μη­ση σχέ­σε­ων συν­δέ­ε­ται χρο­νι­κά και με την απο­κα­τά­στα­ση σχέ­σε­ων με το Ισρα­ήλ). Ήταν επί­σης γνω­στό σε όλους ότι το επό­με­νο χρο­νι­κό διά­στη­μα θα γινό­ντου­σαν νέες εκκα­θα­ρί­σεις στο στράτευμα.

Άσχε­τα συνε­πώς από το εάν πράγ­μα­τι θύλα­κες του κινή­μα­τος Γκιου­λέν είχαν εμπλο­κή ή όχι στο πρα­ξι­κό­πη­μα, το πρα­ξι­κό­πη­μα ανα­δει­κνύ­ει περισ­σό­τε­ρο τις ενδο­α­στι­κές αμφι­σβη­τή­σεις για τα απο­τε­λέ­σμα­τα της πολι­τι­κής Ερντο­γάν και ιδί­ως για το αν μια πολι­τι­κή τρι­βών με τα κυρί­αρ­χα ιμπε­ρια­λι­στι­κά κέντρα (ως μορ­φή δια­πραγ­μά­τευ­σης και εκβια­σμού) διευ­κο­λύ­νει ή όχι την εξα­σφά­λι­ση της ενό­τη­τας του κρά­τους.

Δεν υπάρ­χει καμία αμφι­βο­λία ότι η επι­τυ­χία του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος ούτε θα επέ­λυε τα προ­βλή­μα­τα και τις αντι­φά­σεις της τουρ­κι­κής πολι­τι­κής και ότι πρώ­το στό­χο θα είχε για μια ακό­μα φορά τα δικαιώ­μα­τα και τις κατα­κτή­σεις των εργα­ζο­μέ­νων και των υπό­λοι­πων λαϊ­κών στρω­μά­των. Σωστά συνε­πώς σύμπα­σα η αρι­στε­ρά σε Ελλά­δα και Τουρ­κία κατα­δί­κα­σε το πρα­ξι­κό­πη­μα. Είναι επί­σης προ­φα­νές ότι οι ΗΠΑ – αν και δεν φαί­νε­ται να ενε­πλά­κη­σαν στο πρα­ξι­κό­πη­μα – δεν θα έβλε­παν με κακό μάτι την αντι­κα­τά­στα­ση του Ερντο­γάν με μια κυβέρ­νη­ση πιο πρό­θυ­μη να εξυ­πη­ρε­τή­σει τα άμε­σα συμ­φέ­ρο­ντά τους στην περιο­χή (εξ ου και η εύγλωτ­τη αφω­νία των πρώ­των ωρών). Δεν υπάρ­χει επί­σης καμιά αμφι­βο­λία ότι η παρου­σία του λαού στο δρό­μο απέ­να­ντι στα τανκς και τις σφαί­ρες δεν πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως αντι­δρά­σεις ενός «κομ­μα­τι­κού στρα­τού», αλλά ως παρά­δειγ­μα και από­δει­ξη ότι κανείς δεν μπο­ρεί να στα­μα­τή­σει τη δύνα­μη του λαού όταν είναι απο­φα­σι­σμέ­νος και κατα­λα­βαί­νει ότι μπο­ρεί να πετύ­χει νίκες. Από κει και πέρα η εμφά­νι­ση του Ερντο­γάν ως φίλου του λαού ή εχθρού των ιμπε­ρια­λι­στι­κών σχε­δί­ων των ΗΠΑ στην περιο­χή δεν έχει καμιά σχέ­ση με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Από­δει­ξη η άμε­ση επι­βο­λή κοι­νο­βου­λευ­τι­κής δικτα­το­ρί­ας που επί­σης το λαό και τις κατα­κτή­σεις του θα πλή­ξει. Οι ΗΠΑ παρά τις τρι­βές με το καθε­στώς Ερντο­γάν (ασχέ­τως από το εάν αυτές οι τρι­βές συνε­χι­σθούν και ασχέ­τως αν το βρά­δυ του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν σχε­τι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις) δεν υπάρ­χει περί­πτω­ση ούτε να εξω­θή­σουν την Τουρ­κία εκτός ΝΑΤΟ, ούτε να την αντι­με­τω­πί­σουν ως κρά­τος παρία που δεν εντάσ­σε­ται με ομα­λό τρό­πο στο διε­θνή νεο­φι­λε­λεύ­θε­ρο κατα­με­ρι­σμό εργα­σί­ας (για­τί αν μη τι άλλο ομα­λό­τα­τα εντάσ­σε­ται σε αυτόν). Για όλους αυτούς τους λόγους είναι παντε­λώς άστο­χη και ενά­ντια στην τουρ­κι­κή και κουρ­δι­κή αρι­στε­ρά η δήλω­ση της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης περί στη­ρί­ξε­ως «της δημο­κρα­τί­ας, της συνταγ­μα­τι­κής νομι­μό­τη­τας και της εκλεγ­μέ­νης κυβέρ­νη­σης» ανα­φε­ρό­με­νη στο καθε­στώς ΑΚΡ – έπε­σε έξω και στα τρία.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ 8

Ακό­μα πιο ενά­ντια στην τουρ­κι­κή και κουρ­δι­κή αρι­στε­ρά θα είναι η υπο­στή­ρι­ξη της έκδο­σης των 8 πρα­ξι­κο­πη­μα­τιών στην Τουρ­κία. Εάν σε καθε­στώς ανα­στο­λής των άρθρων του Συντάγ­μα­τος και τη ΕΣΔΑ, δημιουρ­γη­θεί νομο­λο­γία για την δυνα­τό­τη­τα διε­ξα­γω­γής δίκαι­ης δίκης στην Τουρ­κία (κατά πλή­ρη αντί­θε­ση με τις μέχρι τώρα απο­φά­σεις των δικα­στη­ρί­ων που δεν έχουν επι­τρέ­ψει την με νόμι­μο τρό­πο έκδο­ση Τούρ­κων και Κούρ­δων αγω­νι­στών προς την Τουρ­κία – παρά μόνο με παρά­νο­μους τρό­πους όπως οι απα­γω­γές) είναι προ­φα­νές ότι το μέλ­λον των Τούρ­κων και Κούρ­δων πολι­τι­κών προ­σφύ­γων στη χώρα μας παρου­σιά­ζε­ται ζοφε­ρό. Είναι άλλο το ζήτη­μα αν θα χορη­γη­θεί ή όχι πολι­τι­κό άσυ­λο στους 8 για λόγους απει­λής στην δημό­σια τάξη και ασφάλεια.

Συνο­ψί­ζο­ντας η ελλη­νι­κή αρι­στε­ρά οφεί­λει α) να κατα­δι­κά­σει το πρα­ξι­κό­πη­μα και την επι­βο­λή καθε­στώ­τος έκτα­κτης ανά­γκης, β) να χει­ρο­κρο­τή­σει την έξο­δο του λαού στο δρό­μο απέ­να­ντι στους πρα­ξι­κο­πη­μα­τί­ες, γ) να επι­ση­μά­νει ότι το ίδιο πρέ­πει να κάνει ο τουρ­κι­κός λαός απέ­να­ντι σε κάθε κατα­πά­τη­ση δικαιω­μά­των και κατα­κτή­σε­ών του, άρα και απέ­να­ντι στην κοι­νο­βου­λευ­τι­κή δικτα­το­ρία, δ) να καλέ­σει τον τουρ­κι­κό λαό να παλέ­ψει από κοι­νού με τον ελλη­νι­κό λαό και τους άλλους λαούς στην περιο­χή ενά­ντια στα ιμπε­ρια­λι­στι­κά σχέ­δια των ΗΠΑ και της ΕΕ με πρώ­το βήμα την έξο­δο Ελλά­δας και Τουρ­κί­ας από το ΝΑΤΟ, καθώς και τη σύγκρου­ση με την ΕΕ, την πολι­τι­κή και τις συν­θή­κες της, που έχουν συμ­βάλ­λει στην εγκα­θί­δρυ­ση του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού και στις δυο πλευ­ρές του Αιγαίου.