Απ’ την Αλίκη στην Τζούλια, απ’ τον Γκουσγκούνη στον Αδωνη και από τον Ελύτη στη Σώτη!

Το σημεί­ω­μα του Στέ­λιου Ελλη­νιά­δη στον “Δρό­μο της Αρι­στε­ράς” μας το έστιε­λε ο πάντο­τε φίλ­τα­τος της ΦΑΙΑΚΙΑΣ Στέ­φα­νος Πάντος… Δεν σας παρα­πά­μπου­με απλά για την ανά­γνω­σή του αλλά το δημο­σιεύ­ου­με αυτού­σιο θεω­ρώ­ντας το ένα πολύ  σημα­ντι­κό πολι­τι­κό κεί­με­νο για τα συμ­βαί­νο­ντα εις τους και­ρούς μας… Το σημεί­ω­μα δια­βά­ζε­ται σε πολ­λά επί­πε­δα και -κατά την γνώ­μη μας- απευ­θύ­νε­ται και σε πολ­λούς λαν­θά­νο­ντες παρα­λή­πτες… Τους αφο­ρά έστω και αν θα το συνυπόγραφαν… 

Απ’ την
Αλί­κη στην Τζού­λια, απ’ τον Γκου­σγκού­νη στον Αδω­νη και από τον Ελύ­τη στη Σώτη!

  Του Στέ­λιου Ελλη­νιά­δη – “Δρό­μος της Αριστεράς”

Ποια είναι τα πιο ανα­γνω­ρί­σι­μα άτο­μα, οι «περ­σό­νες», στην τηλε­ό­ρα­ση; Αυτά που
απο­τε­λούν τη βιτρί­να του μιντια­κού πολι­τι­σμού; Τα «πρό­τυ­πα» στην πολι­τι­κή αρένα,
τα μοντέ­λα στον τρό­πο ζωής, οι πετυ­χη­μέ­νοι και αντι­προ­σω­πευ­τι­κοί τύποι των
πολι­τι­κών θώκων και των επαγ­γελ­μα­τι­κών στα­διο­δρο­μιών; Αυτοί που δεν θα τους
ήξε­ρε, ή δεν θα ήθε­λε να τους ξέρει, ούτε η μάνα τους, χωρίς την
τηλεόραση;

Στη δεκα­ε­τία του ’60, οι ται­νί­ες της Αλί­κης Βου­γιου­κλά­κη, το
«Ξύλο βγή­κε απ’ τον παρά­δει­σο», «Χτυ­πο­κάρ­δια στο θρα­νίο», «Κλω­τσο­σκού­φι», «Η
κόρη μου η σοσια­λί­στρια» κ.ά., έκο­βαν εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες εισι­τή­ρια. Η Αλίκη
ήταν το πρό­τυ­πο της λαϊ­κής οικο­γέ­νειας. Νέα, όμορ­φη, δρα­στή­ρια, πετυχημένη
ηθο­ποιός και επι­χει­ρη­μα­τί­ας, μητέ­ρα, με τον Δημή­τρη Παπα­μι­χα­ήλ σύζυ­γο και τον
Αλέ­κο Σακελ­λά­ριο σκη­νο­θέ­τη, με συμπρω­τα­γω­νι­στές τον Παπα­γιαν­νό­που­λο, τον
Ηλιό­που­λο ή τον Βέγ­γο, και με μου­σι­κή του Μάνου Χατζι­δά­κι, του Σταύ­ρου Ξαρχάκου
ή του Γιώρ­γου Ζαμπέ­τα. Μπο­ρεί να μην ήταν η νέα Παξι­νού και να μην άρε­σε η
ελα­φρό­τη­τα της στους δια­νο­ού­με­νους, αλλά οι ρόλοι της δεν είχαν ούτε χυδαιότητα,
ούτε βία, ούτε σαπί­λα. Και οι ται­νί­ες της ήταν απο­λί­τι­κες, αλλά είχαν
συναί­σθη­μα, αφέ­λεια και χιού­μορ. Τα χρό­νια πέρα­σαν, τα ήθη και τα πρότυπα
άλλα­ξαν, πολ­λοί άνθρω­ποι, στα πάνω και τα κάτω στρώ­μα­τα, μεταλ­λά­χθη­καν. Η
τηλε­ό­ρα­ση αντι­κα­τέ­στη­σε, μάλ­λον επώ­δυ­να, το λαϊ­κό σινε­μά. Και στην πρώτη
δεκα­ε­τία της νέας χιλιε­τί­ας, οι ται­νί­ες της Τζού­λιας Αλε­ξαν­δρά­του κυκλοφορούσαν
σε εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες αντίτυπα.

 Η Αλί­κη είχε προ πολ­λού πεθά­νει. Η
Τζού­λια φόρε­σε το στέμ­μα των ΜΜΕ, σε prime time, ως πετυ­χη­μέ­νο μοντέλο,
αντι­προ­σω­πευ­τι­κό της νέας επο­χής. Βρό­ντη­ξαν και άστρα­ψαν οι στά­σεις της και οι
καμπύ­λες της στο youtbe! Νέα, ωραία, λαϊ­κή, αλλά και αδί­στα­κτη, αμόρ­φω­τη, με
μπρά­βους και μαφιό­ζους στο φυσι­κό της περι­βάλ­λον. Ανά­με­σα σε βίζι­τες που
πλημ­μύ­ρι­σαν το λαϊ­κό φαντα­σια­κό μέσα από την ιδιω­τι­κή τηλε­ό­ρα­ση, τα περιοδικά
και τις φυλ­λά­δες του λάιφ στάιλ κου­τσο­μπο­λιού παρέα με νεο­πλού­σιους γαμπρούς,
τυχο­διώ­κτες επι­χει­ρη­μα­τί­ες photosop τρα­γου­δι­στές και ακριβοπληρωμένους
ποδο­σφαι­ρι­στές! Οι μαμά­δες παίρ­νουν απ’ το χέρι τα κορι­τσά­κια τους και τα
πηγαί­νουν προ­σφο­ρά στα καλ­λι­στεία, ενώ οι μπα­μπά­δες απο­λαμ­βά­νουν κανα­πε­δά­τοι τις
τσό­ντες που νοι­κιά­ζουν από τα βιντε­ά­δι­κα ή αγο­ρά­ζουν στις καφε­τέ­ριες και τα
προ­πο­τζί­δι­κα από πλα­νό­διους Αφρικανούς.

Όσο
αυξα­νό­ταν η οικο­νο­μι­κή από­στα­ση ανά­με­σα στα κατώ­τε­ρα στρώ­μα­τα και την ολιγαρχία
του πλού­του τόσο περισ­σό­τε­ρο βομ­βάρ­δι­ζαν την «πλέ­μπα» με πνευ­μα­τι­κή σαβού­ρα και
πολι­τι­στι­κά μπά­ζα. Όσο περισ­σό­τε­ρο η μεσαία τάξη βελ­τί­ω­νε τα οικο­νο­μι­κά της τόσο
περισ­σό­τε­ρο ελα­στι­κο­ποιού­σε τα κρι­τή­ρια της και έρι­χνε την αισθη­τι­κή της.
Σκό­τω­σαν τον Χατζι­δά­κι μέσα τους και υιο­θέ­τη­σαν τον Πέτρο Γαϊ­τά­νο ή τον Νότη
Σφα­κια­νά­κη. Ξεκί­νη­σαν από την Ελέ­νη Βλά­χου και κατέ­λη­ξαν στον Πάσχο Μάνδραβέλη.
Ολι­γάρ­χες, μεσαία τάξη και «λαϊ­κοί» γίνα­νε κου­βά­ρι. Αυτό που υπήρ­χε ανέκαθεν,
αλλά ήταν οριο­θε­τη­μέ­νο στις όχθες της Εθνι­κής Οδού, ανα­δεί­χτη­κε από τα ιδιωτικά
ΜΜΕ, νομι­μο­ποι­ή­θη­κε και έγι­νε μέιν­στριμ, οικο­γε­νεια­κό. Η Αντζε­λα Δημητρίου,
βασί­λισ­σα στην πίστα, από τις μετα­με­σο­νύ­χτιες ώρες βρέ­θη­κε ξαφ­νι­κά στα
πρω­ι­νά­δι­κα, από τους ξενύ­χτη­δες των σκυ­λά­δι­κων στις κου­ζί­νες και τα σαλό­νια των
νοικοκύρηδων.

Οι πόρ­νες πολυ­τε­λεί­ας απέ­κτη­σαν πιστοποιητικό
κοι­νω­νι­κο­φρο­σύ­νης στα δελ­τία ειδή­σε­ων και τις εκπο­μπές μαγει­ρι­κής και κοινωνικού
ξεκα­τι­νιά­σμα­τος. Από τις δια­φη­μί­σεις για­ουρ­τιών και απορ­ρυ­πα­ντι­κών η γυναίκα
καθιε­ρώ­θη­κε σαν σκεύ­ος για κάθε χρή­ση και το εμπο­ρευ­μα­το­ποι­η­μέ­νο άνευ
συναι­σθή­μα­τος σεξ ανα­σύρ­θη­κε από το περι­θώ­ριο και έγι­νε καθεστώς.

Η
Τζού­λια μπή­κε σαν κυρία στα σαλό­νια από την πόρ­τα, μετά τιμής και digital στις
πανά­κρι­βες οθό­νες πλά­σμα­τος, ενώ ο Γκου­σγκού­νης, στην επο­χή του, βολό­δερ­νε στην
Αλά­σκα και στο Ροζι­κλαίρ, μέσα σε μυρω­διές από άπλυ­τες κάλ­τσες, χαλα­σμέ­να δόντια
και ρέγκες από τον εξώ­στη. Τότε, οι θεα­τές έκρυ­βαν το πρό­σω­πο τους όταν έβγαιναν
στην Πατη­σί­ων από το σινε­μά, ενώ οι τηλε­πα­ρου­σια­στές χαμο­γε­λά­νε πανευ­τυ­χείς και
καμα­ρω­τοί όταν προ­βάλ­λουν μέσα στα δια­με­ρί­σμα­τα και τα παι­δι­κά δωμά­τια τις
περι­πέ­τειες της κάθε κυρί­ας Αλε­ξαν­δρά­του. Η φτή­νια και η τάχα μου άνε­ση πήγαν
μια χαρά πακέ­το με τον ατο­μι­σμό, τον εκμαυ­λι­σμό, το συντη­ρη­τι­σμό και το
ρατσισμό.

Ο νέος τύπος πολί­τη, λαϊ­κού, κατα­φερ­τζή και κατα­να­λω­τή, χαμηλού
ήθους και αισθη­τι­κής, κατέ­λα­βε απαι­τη­τι­κά ένα μεγά­λο μέρος από το δημό­σιο χώρο.
Αυτός ο τύπος πολί­τη επα­να­κα­θό­ρι­σε την πολι­τι­κή και επέ­βα­λε τους πολι­τι­κούς του
εκφρα­στές. Από τον Κων­στα­ντί­νο Καρα­μαν­λή και τον Ανδρέα Παπαν­δρέ­ου ξέπε­σε στον
Γιωρ­γά­κη Παπαν­δρέ­ου, τον Γιώρ­γο Καρα­τζα­φέ­ρη και τον Αντώ­νη Σαμα­ρά, με
καντη­λα­νά­φτες τον Παπα­κων­στα­ντί­νου και τον Στουρ­νά­ρα και τσό­ντες τον Γεωργιάδη,
τον Βορί­δη, ταν Κεδί­κο­γλου και τον Δέν­δια. Σ’ αυτά τα ήθη, αυτοί οι πολιτικοί
αντι­στοι­χούν. Και σ’ αυτούς τους πολι­τι­κούς, αυτά τα ήθη.

Η αισθη­τι­κή και τα πολι­τι­κά πιστεύω
των κυβερ­νώ­ντων είναι τόσο απελ­πι­στι­κά ξεφτι­λι­σμέ­να, που ενο­χλού­νταν ακό­μα και
από την υπό τον έλεγ­χο τους ΕΡΤ. Με διο­ρι­σμέ­νους από τους ίδιους διευθυντές,
συμ­βού­λους, δημο­σιο­γρά­φους και παρου­σια­στές, και με προ­σω­πι­κό που σε μεγάλο
βαθ­μό έχει επι­λε­γεί με κομ­μα­τι­κά κρι­τή­ρια από Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ, η ΕΡΤ παρέμεινε
ασύμ­βα­τη με τη φτω­χή και θλι­βε­ρή κουλ­τού­ρα τους, για­τί από παρά­δο­ση κρα­τού­σε ένα
υψη­λό­τε­ρο επί­πε­δο πολι­τι­κής και πολι­τι­σμού. Με απο­τυ­χη­μέ­νη τη
Γιου­ρο­βι­ζιο­νο­ποί­η­σή της, χωρίς Τατιά­να, Πάνια, Τζού­λια, Μενε­γά­κη, Τρέ­μη, Καψή,
Προ­το­σάλ­τε και Σου­λεϊ­μάν, η ΕΡΤ φαι­νό­ταν στον Σαμα­ρά και τον Γεωρ­γιά­δη άντρο της
επα­νά­στα­σης, αντί­πα­λος της πολι­τι­κής τους, εχθρός της κουλτούρας
τους.

Δια­βά­ζο­ντας τις ατά­κες του στε­νού συμ­βού­λου του πρωθυπουργού
Φαή­λου Κρα­νι­διώ­τη, κατα­λα­βαί­νεις, από τη γλώσ­σα που χρη­σι­μο­ποιεί, γιατί
μισεί την ΕΡΤ, αλλά κατα­λα­βαί­νεις και τη μετάλ­λα­ξη που έχει υπο­στεί ένα
σημα­ντι­κό κομ­μά­τι της κοι­νω­νί­ας, που έχα­σε τα πολι­τι­σμι­κά του ερεί­σμα­τα στο
διά­βα μερι­κών δεκα­ε­τιών και ξέπε­σε στο χαμη­λό­τε­ρο επί­πε­δο της μεταπολεμικής
περιό­δου. Κατα­λα­βαί­νεις και τους λόγους που έχουν απή­χη­ση οι νεο­να­ζι­στές. Δεν
είναι, βέβαια, οι μετα­νά­στες που σήκω­σαν τη Χρυ­σή Αυγή, για­τί οι μετανάστες
εμφα­νί­ζο­νται ως πρό­βλη­μα στην κοι­νω­νία από το 1990, ενώ η Χρυ­σή Αυγή, επί μία
εικο­σα­ε­τία, μέχρι το 2009, είναι ανύ­παρ­κτη. Η άνο­δος της συμπί­πτει με τη
χρε­ο­κο­πία του παλιού κόσμου, τη χρε­ο­κο­πία των κομ­μά­των εξου­σί­ας, τη γενικότερη
ηθι­κή κατά­πτω­ση και την ανά­δυ­ση στην επι­φά­νεια ό,τι σάπιου έχει ανα­πτυ­χθεί μέσα
στο κοι­νω­νι­κό σώμα. Η καλ­λί­γραμ­μη Τζού­λια, ο ατσού­μπα­λος Άδω­νις, ο πρετεντερικός
τύπος δημο­σιο­γρά­φου και ο -γυα­λί­ζει το μάτι του- Κασι­διά­ρης είναι έκφρα­ση και
αντα­νά­κλα­ση ενός νέου τύπου πολί­τη, ανθρω­πο­φά­γου, μισο­γύ­νη, φτηνιάρη,
κακό­γου­στου, κομπλε­ξι­κού και άπλη­στου. Κι αυτή η αξιο­θρή­νη­τη πραγματικότητα
συμπλη­ρώ­νε­ται, δυστυ­χώς, με τσό­ντες από τα αριστερά.

 ΥΓ. Η ανά­κτη­ση του
χαμέ­νου εδά­φους στον πολι­τι­σμό, προ­ϋ­πό­θε­ση για την ανά­σχε­ση του κοινωνικού
εκτρα­χη­λι­σμού και της φασι­στι­κο­ποί­η­σης, είναι ζήτη­μα ζωής και θανά­του όχι μόνο
για την Αρι­στε­ρά, αλλά για κάθε σκε­πτό­με­νο άνθρω­πο ανε­ξαρ­τή­τως πολιτικής
τοπο­θέ­τη­σης. Εδώ και και­ρό, τρί­ζουν όχι μόνο τα κόκα­λα του Γιάν­νη Ρίτσου, αλλά
και του Μάνου Χατζιδάκι.