Τζέφρι Σακς: H Ουκρανία είναι η πιο πρόσφατη νεοσυντηρητική καταστροφή

Ο Τζέ­φρι Σακς είναι οικο­νο­μο­λό­γος και καθη­γη­τής στη Σχο­λή Διεθνών
και Δημο­σί­ων Υπο­θέ­σε­ων του Πανε­πι­στη­μί­ου Κολού­μπια. Είναι και ο συγ­γρα­φέ­ας του
άρθρου που φέρει τον τίτλο της ανάρ­τη­σης. Το άρθρο δημο­σιεύ­τη­κε στον ιστό­το­πο της
‘Καθη­με­ρι­νής’. Μας το κοι­νο­ποί­η­σε ο φίλος Δημή­τρης Μαρ­τί­νος, τον οποίο και
ευχα­ρι­στού­με ιδιαίτερα… 

Θα μπο­ρού­σα­με να σας προ­τεί­νου­με τον σύν­δε­σμο (link) στις σελίδα
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ για να το δια­βά­σε­τε άμε­σα… Εντού­τοις προ­τι­μή­σα­με να το παρου­σιά­σου­με στην
ΦΑΙΑΚΙΑΣ, για­τί είναι από τις λίγες γνω­στές σε εμάς περι­πτώ­σεις ενός τόσο
ξεκά­θα­ρου τολ­μη­ρού και επο­πτι­κού πολι­τι­κού λόγου που προ­έρ­χε­ται από τις ΗΠΑ… Και
εξαι­ρε­τι­κά πλού­σιο σε πλη­ρο­φό­ρη­ση γύρω από πολι­τι­κά δεδο­μέ­να, που λίγο
γνω­ρί­ζου­με ή αγνοούμε…Το ανα­πα­ρά­γου­με, λοι­πόν αυτούσιο…

Το βασι­κό μήνυ­μα των νεοσυντηρητικών
είναι ότι οι ΗΠΑ πρέ­πει να υπε­ρι­σχύ­ουν ως στρα­τιω­τι­κή δύνα­μη σε όλο τον πλανήτη
και ότι πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­ζουν ανερ­χό­με­νες τοπι­κές δυνά­μεις που μια ημέ­ρα θα
μπο­ρού­σαν να αντα­γω­νι­στούν την παγκό­σμια ή τοπι­κή πρω­το­κα­θε­δρία των ΗΠΑ, και
κυρί­ως τη Ρωσία και την Κίνα. Γι’ αυτόν τον σκο­πό, η στρα­τιω­τι­κή δύνα­μη των ΗΠΑ
θα πρέ­πει να βρί­σκε­ται ήδη σε στρα­τιω­τι­κές βάσεις ανά τον κόσμο και η χώρα να
είναι προ­ε­τοι­μα­σμέ­νη να ηγη­θεί επι­θε­τι­κών πολέ­μων, εάν κρι­θεί ανα­γκαίο. Οι ΗΠΑ
επι­κα­λού­νται τα Ηνω­μέ­να Εθνη μόνον όταν τα χρειά­ζο­νται. Αυτή η προσέγγιση
ανα­λύ­θη­κε για πρώ­τη φορά από τον Πολ Γούλ­φο­βιτς στον «Οδη­γό αμυντικής
πολι­τι­κής» για το υπουρ­γείο Αμυ­νας το 2002. Το κεί­με­νο καλεί για επέ­κτα­σή του
υπό τις ΗΠΑ πλαι­σί­ου ασφά­λειας στην κεντρι­κή και Ανα­το­λι­κή Ευρώ­πη, παρά τη ρητή
υπό­σχε­ση του Χανς Ντί­τριχ Γκέν­σερ το 1990, ότι η ενο­ποί­η­ση της Γερ­μα­νί­ας δεν θα
επό­ταν της επέ­κτα­σης του ΝΑΤΟ προς την Ανα­το­λή. Επι­πλέ­ον, ο Γούλφοβιτς
υπο­στή­ρι­ξε τους κατ’ επι­λο­γήν πολέ­μους, υπε­ρα­σπι­ζό­με­νος το δικαί­ω­μα της
Αμε­ρι­κής να δρα ανε­ξάρ­τη­τα και μόνη σε κρί­σεις που την αφο­ρούν. Σύμ­φω­να με τον
στρα­τη­γό Γου­έ­σλι Κλαρκ, ο Γούλ­φο­βιτς του είπε τον Μάιο του 1991 πως οι ΗΠΑ θα
ηγού­νταν των επι­χει­ρή­σε­ων αλλα­γής καθε­στώ­τος στο Ιράκ, στη Συρία και πρώην
συμ­μά­χων της Σοβιε­τι­κής Ενωσης.

Οι νεο­συ­ντη­ρη­τι­κοί υπε­ρα­σπί­στη­καν την
επέ­κτα­ση του ΝΑΤΟ στην Ουκρα­νία πριν ακό­μη γίνει επί­ση­μη γραμ­μή επί Τζορτζ
Μπους του νεό­τε­ρου, το 2008. Είδαν τη συμ­με­το­χή της Ουκρα­νί­ας στο ΝΑΤΟ ως
σημείο-κλει­δί για την τοπι­κή και διε­θνή κυριαρ­χία των ΗΠΑ. Ο Ρόμπερτ Κέιγκαν
ανέ­λυ­σε την περί­πτω­ση των νεο­συ­ντη­ρη­τι­κών ανα­φο­ρι­κά με την επέ­κτα­ση του ΝΑΤΟ
τον Απρί­λιο του 2006: Οι Ρώσοι και οι Κινέ­ζοι δεν βλέ­πουν τίπο­τα το φυσικό
(στην «έγχρω­μη επα­νά­στα­ση» της πρώ­ην Σοβιε­τι­κής Ενω­σης), μόνο πρα­ξι­κο­πή­μα­τα με
δυτι­κές πλά­τες, σχε­δια­σμέ­να να ενι­σχύ­σουν τη δυτι­κή επιρ­ροή στα στρατηγικά
ζωτι­κής σημα­σί­ας σημεία του πλα­νή­τη. Κάνουν τόσο λάθος; Ισως δεν έχει να κάνει
με την επι­τυ­χη­μέ­νη απε­λευ­θέ­ρω­ση της Ουκρα­νί­ας, που ενθαρ­ρύν­θη­κε και
υπο­στη­ρί­χθη­κε από τις δυτι­κές δημο­κρα­τί­ες, αλλά με το πρε­λού­διο της έντα­ξης της
χώρας στο ΝΑΤΟ και την Ευρω­παϊ­κή Ενω­ση. Εν ολί­γοις, με την επέ­κτα­ση της
φιλε­λεύ­θε­ρης ηγε­μο­νί­ας της Δύσης.

Ο Κέι­γκαν υπέ­γρα­ψε το άρθρο ως απλός
πολί­της, κατά τη διάρ­κεια της θητεί­ας της συζύ­γου του Βικτό­ρια Νού­λαντ ως
πρέ­σβει­ρας των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, επί Τζορτζ Μπους του νεό­τε­ρου. Η Νού­λαντ έχει
υπάρ­ξει η τυπι­κή νεο­συ­ντη­ρη­τι­κή. Πέρα από πρέ­σβει­ρα στο ΝΑΤΟ επί Μπους,
διε­τέ­λε­σε για τον Μπα­ράκ Ομπά­μα και βοη­θός υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών για την Ευρώπη
και την Ευρα­σία την περί­ο­δο 2013-2017, οπό­τε και έλα­βε μέρος στην ανα­τρο­πή του
φιλο­ρώ­σου Ουκρα­νού προ­έ­δρου Βίκτορ Για­νου­κό­βιτς, ενώ τώρα εκτε­λεί χρέη
υφυ­πουρ­γού για τον Μπάι­ντεν, οδη­γώ­ντας την αμε­ρι­κα­νι­κή πολι­τι­κή ένα­ντι του
πολέ­μου στην Ουκρα­νία. Η νεο­συ­ντη­ρη­τι­κή θέση βασί­ζε­ται σε μια κύρια λανθασμένη
υπό­θε­ση: ότι η στρα­τιω­τι­κή, οικο­νο­μι­κή, τεχνο­λο­γι­κή και αριθ­μη­τι­κή υπε­ρο­χή των
ΗΠΑ επι­τρέ­πει στη χώρα να επι­βάλ­λει όρους σε κάθε περιο­χή του πλα­νή­τη. Είναι
μια θέση που απο­τε­λεί εξί­σου ύβρη και απα­ξί­ω­ση των τεκ­μη­ρί­ων. Από τη δεκαετία
του 1950, οι ΗΠΑ έχουν παρε­μπο­δι­στεί ή ηττη­θεί σχε­δόν σε κάθε σύρ­ρα­ξη που έχουν
λάβει μέρος. Παρ’ όλα αυτά, στη «μάχη για την Ουκρα­νία», οι νεοσυντηρητικοί
ήταν έτοι­μοι να εγεί­ρουν μια πολε­μι­κή σύγκρου­ση με τη Ρωσία, με την επέκταση
του ΝΑΤΟ παρά τις σφο­δρές ενστά­σεις της Ρωσί­ας, για­τί πίστευαν πως η Ρωσία θα
ηττη­θεί από τις αμε­ρι­κα­νι­κές οικο­νο­μι­κές κυρώ­σεις και το οπλο­στά­σιο του ΝΑΤΟ.

Η πραγ­μα­τι­κή λύση
είναι Μόσχα και Κίε­βο να επι­στρέ­ψουν στο τρα­πέ­ζι των διαπραγματεύσεων.

Το Ινστι­τού­το Πολε­μι­κών Σπουδών
(Institute for the Study of War, ISW), μια νεο­συ­ντη­ρη­τι­κή δεξα­με­νή σκέ­ψης υπό
την καθο­δή­γη­ση της Κίμπερ­λεϊ Αλεν Κέι­γκαν (και με την υπο­στή­ρι­ξη κορυφαίων
αμυ­ντι­κών εται­ρειών, όπως η General Dynamics και η Raytheon), εξα­κο­λου­θεί να
προ­σβλέ­πει σε μια ουκρα­νι­κή νίκη. Ανα­φο­ρι­κά με την υπε­ρο­χή της Ρωσί­ας, το
Ινστι­τού­το Πολε­μι­κών Σπου­δών σχο­λί­α­σε: «Ανε­ξάρ­τη­τα με το ποιος κατέ­χει την πόλη
(Σεβε­ρο­ντο­νέ­τσκ), η επί­θε­ση της Ρωσί­ας σε επι­χει­ρη­σια­κό και στρα­τη­γι­κό επίπεδο
πιθα­νό­τα­τα θα ολο­κλη­ρω­θεί, δίνο­ντας στην Ουκρα­νία την ευκαι­ρία να ξαναξεκινήσει
την επι­χεί­ρη­ση της αντε­πί­θε­σης ώστε να απο­κρού­σει τις ρωσι­κές δυνάμεις».

Τα δεδο­μέ­να υπο­δη­λώ­νουν το αντίθετο.
Οι οικο­νο­μι­κές κυρώ­σεις της Δύσης είχαν μικρή αρνη­τι­κή επί­δρα­ση στη Ρωσία, ενώ
το φαι­νό­με­νο «μπού­με­ρανγκ» στον υπό­λοι­πο κόσμο είναι μεγά­λο. Επι­προ­σθέ­τως, η ικανότητα
των ΗΠΑ να επα­νε­φο­διά­σουν την Ουκρα­νία με οπλι­σμό, παρε­μπο­δί­ζε­ται ιδιαί­τε­ρα από
την περιο­ρι­σμέ­νη παρα­γω­γή της Αμε­ρι­κής και τη σπα­σμέ­νη αλυ­σί­δα εφο­δια­σμού. Οι
βιο­μη­χα­νι­κές δυνα­τό­τη­τες της Ρωσί­ας κάνουν αυτές της Ουκρα­νί­ας να φαίνονται
μικρο­σκο­πι­κές. To ΑΕΠ της Ρωσί­ας ήταν περί­που δεκα­πλά­σιο αυτού της Ουκρανίας
πριν από τον πόλε­μο και η Ουκρα­νία τώρα έχει χάσει πολ­λή από τη βιο­μη­χα­νι­κή της
ισχύ στον πόλε­μο. Η πιθα­νό­τε­ρη κατά­λη­ξη της τρέ­χου­σας εχθρο­πρα­ξί­ας είναι ότι η
Ρωσία θα κατα­λά­βει μια μεγά­λη ζώνη της Ουκρα­νί­ας, ενδε­χο­μέ­νως αφή­νο­ντας την
Ουκρα­νία περί­κλει­στη, ή σχε­δόν περί­κλει­στη. Η δυσα­ρέ­σκεια θα αυξη­θεί στην
Ευρώ­πη και στις ΗΠΑ με τις στρα­τιω­τι­κές απώ­λειες και τις συνέ­πειες στον
στα­σι­μο­πλη­θω­ρι­σμό από τον πόλε­μο και τις κυρώ­σεις. Οι αρνη­τι­κές συνέπειες
μπο­ρεί να είναι ολέ­θριες αν ο δεξιός λαϊ­κι­σμός στις ΗΠΑ κερ­δί­σει έδα­φος (ή αν,
στην περί­πτω­ση του Τραμπ, κερ­δί­σει την εξου­σία), με την προ­ο­πτι­κή της
απο­κα­τά­στα­σης της εξα­σθε­νη­μέ­νης στρα­τιω­τι­κής δόξας της Αμε­ρι­κής μέσα από
επι­κίν­δυ­νες κλι­μα­κώ­σεις. Αντί να ανα­λη­φθεί το ρίσκο αυτού του κιν­δύ­νου, η
πραγ­μα­τι­κή λύση είναι να δοθεί τέλος στις νεο­συ­ντη­ρη­τι­κές φαντα­σιώ­σεις της
τελευ­ταί­ας 30ετίας, και όσον αφο­ρά την Ουκρα­νία και τη Ρωσία, να επιστρέψουν
στο τρα­πέ­ζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων, με το ΝΑΤΟ να δεσμευ­θεί να δώσει τέλος στην
αφο­σί­ω­σή του στην ανα­το­λι­κή επέ­κτα­ση στην Ουκρα­νία και στη Γεωρ­γία, με
αντάλ­λαγ­μα μια βιώ­σι­μη ειρή­νη που σέβε­ται και προ­στα­τεύ­ει την κυριαρ­χία και την
εδα­φι­κή ακε­ραιό­τη­τα της Ουκρανίας.