Μια Κυριακή Βαΐων πριν 54 χρόνια…

Θυμά­ται ο φίλ­τα­τος Νίκος
Μητσιά­λης την καθιε­ρω­μέ­νη λιτα­νεία των Βαΐ­ων του 1967… Ζωντα­νεύ­ει μνήμες,
που δεν πρέ­πει να λησμο­νη­θούν. Παρα­θέ­του­με, εκθέ­το­ντας την “Λιτα­νεία”, έναν από
τους καλύ­τε­ρους, κατά την γνώ­μη μας, πίνα­κες του Γιάν­νη Δημη­τρά­του (Τζί­νου),
που μόλις έφυγε…

Μια Κυρια­κή Βαΐων
πριν 54 χρόνια… 

Τι και αν έχει
περά­σει μισός και πάνω αιώ­νας, αυτή η Κυρια­κή “των Βαγιώ­νε” με μια ιδιαίτερη
λιτα­νεία, τη μεγα­λύ­τε­ρη σε δια­δρο­μή, που ακο­λου­θεί τη νοη­τή γραμ­μή των παλαιών
ενε­τι­κών τει­χών της πόλης, θα μένει για πάντα αλησμόνητη. 

Μια αργό­συρ­τη
Λιτα­νευ­τι­κή πομπή με αρκε­τές στά­σεις για δεή­σεις και παρα­κλή­σεις, που όμως αυτή
τη φορά είχε και άλλες απροσ­δό­κη­τες ανα­γκα­στι­κές στά­σεις, ανα­τρο­πές δρομολογίου
και υπο­χρε­ω­τι­κές χρο­νι­κές αναμονές.

Στις 23 του Απρίλη
ήταν τότε η ημε­ρο­μη­νία της Κυρια­κής των Βαΐ­ων, δηλα­δή τρείς μέρες, μετά τη
φασι­στι­κή δικτα­το­ρία των «ελλή­νων χρι­στια­νών» κολο­νέ­λων, καρα­βα­νά­δων… Ένα
μου­ντό πρω­ι­νό έβα­ζε και αυτό την πέν­θι­μη πινε­λιά του σε μια επο­χή παθών που
είχε ήδη ξεκι­νή­σει για τη χώρα…

Πιστοί ανέ­βαι­ναν τον
παρα­λια­κό της Γαρί­τσας και έπαιρ­ναν θέση στα πεζο­δρό­μια του  Ακταί­ον και απέ­να­ντι, για να παρακολουθήσουν
τη Λιτα­νευ­τι­κή πομπή. Ατε­λεί­ω­τη εναλ­λα­γή εικό­νων, με όλες τις φιλαρ­μο­νι­κές του
νησιού, τα σχο­λεία, τους προ­σκό­πους, τα φλά­μπου­ρα, τα μανουάλια! 

Και μετά από κάποια
ώρα ανα­μο­νής, οι ήχοι της πρώ­της φιλαρ­μο­νι­κής άρχι­σαν να ξεχω­ρί­ζουν και σε λίγο
φάνη­καν και τα πλου­μι­στά κρά­νη τους. Η πομπή τώρα κατέ­βαι­νε από την ακαδημία
προς το Ακταίο, πήρε τη στρο­φή κατευ­θυ­νό­με­νη προς τη πύλη του φρου­ρί­ου για τη
δέηση…

Ξάφ­νου ακούστηκαν
σει­ρή­νες απ’ αυτο­κί­νη­τα της αστυ­νο­μί­ας, που με ταχύ­τη­τα οδη­γού­νταν μέσα στο
παλιό φρού­ριο. Μου­ζι­κά­ντη­δες, ιερές εικό­νες σχο­λεία και παπά­δες κόλ­λη­σαν στα
πεζο­δρό­μια για να περά­σουν τ’ αυτο­κί­νη­τα της ασφάλειας…

Αυτό συνε­χί­στη­κε για
αρκε­τές φορές, πότε με αυτο­κί­νη­τα της αστυ­νο­μί­ας και πότε της χωροφυλακής…
Καμιο­νέ­τες που ούρ­λια­ζαν κου­βα­λώ­ντας στο παλιό φρού­ριο αριστερούς,
δημο­κρα­τι­κούς πολί­τες, αντί­θε­τους στο φασι­στι­κό καθε­στώς, από χωριά και
προ­ά­στεια του νησιού μας…

Θρη­σκευ­τι­κά λάβαρα
και χρυ­σο­κέ­ντη­τα άμφια, ψαλ­μοί και σταυ­ρο­κο­πή­μα­τα πιστών αντα­μω­μέ­να με σειρήνες
αυτο­κι­νή­των της «Πόλε­ων» και της «Βασι­λι­κής Χωρο­φυ­λα­κής»… Κουδουνίσματα
θυμια­τών που αντά­μω­ναν με «ήχους αλυ­σί­δων» και με λυγ­μούς συγ­γε­νών και φίλων… 

Μια άλλη «λιτα­νεία»,
εκεί­νη σιδη­ρο­δέ­σμιων της χού­ντας, πρω­τα­γω­νι­στού­σε πλέ­ον  εκεί­νη τη Κυρια­κή των Βαΐ­ων της 23ης  Απρί­λη 1967. Μια λιτα­νεία αφιε­ρω­μέ­νη στη
φασι­στι­κή πανού­κλα που απλώ­νο­νταν στη χώρα, όσο για πέν­θι­μα εμβα­τή­ρια, τ’ ατελείωτα
ουρ­λια­χτά των σει­ρή­νων από τ’ ασφα­λί­τι­κα αυτο­κί­νη­τα… Ο κόσμος σκυ­φτός άρχι­σε να
παίρ­νει το δρό­μο της επιστροφής… 

Όλο το μεγαλοβδόμαδο
οι Ιού­δες δεν πήραν ανά­σα κου­βα­λώ­ντας στο παλιό κάστρο τους εχθρούς του
καθε­στώ­τος τους και όλα αυτά με τις ευλο­γί­ες του Αθη­νών και πάσης Ελλάδος
Ιερώ­νυ­μου Κοτσώ­νη… Το παλιό Φρού­ριο τους χρη­σί­μευ­σε ως δια­με­τα­κο­μι­στι­κός τόπος
των δεσμω­τών, με τελι­κό προ­ο­ρι­σμό τους κάποια από τα ξερο­νή­σια του Αιγαίου…

Ένα μεγα­λο­βδό­μα­δο
σταύ­ρω­σης ενός κόσμου που βίαια απο­χω­ρί­ζο­νταν αγα­πη­μέ­νους τους, μετα­ξύ αυτών
και αρκε­τές οικο­γέ­νειες που οι άνθρω­ποί τους σαν πολι­τι­κοί κρα­τού­με­νοι, μόλις
είχαν γυρί­σει από προη­γού­με­νες εξο­ρί­ες και φυλακίσεις… 

Αγκα­λιές που δεν
πρό­λα­βαν να ζεστα­θούν από τη πολύ­χρο­νη παγω­νιά της μονα­ξιάς… Μάτια παιδιών
απο­ρη­μέ­να για το ξανά χάσι­μο της γονι­κής αγκα­λιάς. Μια ορφά­νια ανε­ξή­γη­τη για
οικο­γέ­νειες που ο νέος βίαιος απο­χω­ρι­σμός, τους διά­λυε τα πάντα…

Έψα­χνες στο μέσα σου
μπερ­δε­μέ­νος απ’ αυτό που έβλε­πες, κάτι ανά­με­σα στο παρά­λο­γο και στο αφάνταστα
τρα­γι­κό… Προ­σπα­θώ­ντας μάταια ν’ απα­ντή­σεις σ’ ερω­τή­μα­τα, έχο­ντας πάντα στο
μυα­λό σου, «Εκεί­νον», μέρες σταύ­ρω­σης που ήταν…

Πάνω στο σταυ­ρό να
γέρ­νει στα πλά­για το κεφά­λι και με το ανθρώ­πι­νό «τελειώ­νω» να πλη­ρώ­νει με τη
σταύ­ρω­ση, την ενα­ντί­ω­ση του σε φαρι­σαί­ους, στους φασί­στες της επο­χής εκείνης…

Οι σύγ­χρο­νοί τους
«Ρωμαί­οι και Φαρι­σαί­οι», τιμω­ρού­σαν τον Απρί­λη του 67, με σταύ­ρω­ση εξο­ρί­ας, με
ημε­ρο­μη­νία αρχής μα όχι και τέλους, όλους εκεί­νους που έβα­λαν σκο­πό ζωής, έναν
ατέ­λειω­το Γολ­γο­θά, για τη πραγ­μά­τω­ση αυτού που ποι­η­τι­κά καλεί ο Σεφέ­ρης: «Λίγο
ακό­μα, να σηκω­θού­με λίγο ψηλότερα…»