Μέρες Σταύρωσης…

Πέρα­σαν μόλις λίγες μέρες από την 54χρονη θλι­βε­ρή επέ­τειο της χούντας
αλλά πάντα υπάρ­χει το χρέ­ος της μνή­μης για εκεί­νους, που στά­θη­καν στο σταυρό
για να έχου­με το δικαί­ω­μα της ανά­στα­σης… Ο φίλ­τα­τος Στέ­φα­νος Πάντος,
λοι­πόν, θυμά­ται τον Σπύ­ρο Μου­στα­κλή, αυτή την μορ­φή-σύμ­βο­λο του αντιδικτατορικού
αγώ­να, που πέρα­σε τα πάν­δει­να και παρέ­μει­νε αγέ­ρω­χος και σεμνός μέχρι το τέλος…
Σε αυτόν και σε πολ­λούς άλλους κλί­νου­με την κεφα­λή με σέβας και ευγνωμοσύνη.
Αυτοί, σε χαλε­πούς και­ρούς, κατέ­κτη­σαν και κατο­χύ­ρω­σαν και για μας  το δικαί­ω­μα  στους ορα­μα­τι­σμούς…  

Δεν ξεχνά­με…

«Καλά του κάνα­με. Να ησυ­χά­σου­με. Η δύνα­μις επι­βάλ­λε­ται δια
παντός τρό­που. Ό,τι δε λύνε­ται, κόβε­ται. Σπα­θί»…

Ένα απο τα μεγα­λύ­τε­ρα λάθη της χού­ντας: βασά­νι­ζε τους αγωνιστές
αντι­χου­ντι­κούς δημο­κρά­τες αντι­κομ­μου­νι­στές στρα­τιω­τι­κούς δίπλα στους αγωνιστές
αντι­χου­ντι­κούς κομμουνιστές…

Το απο­τέ­λε­σμα: δια­λύ­θη­καν τα στε­γα­νά και άρχι­σε να σβή­νει το
δηλη­τή­ριο του αντι­κομ­μου­νι­σμού στους έντι­μους στρατιωτικούς.

Η άρχου­σα τάξη προ­σπα­θού­σε δεκά­δες χρό­νια να κάνει πλύση
εγκε­φά­λων στον στρα­τό και στις στρα­τιω­τι­κές σχο­λές ότι οι κομ­μου­νι­στές είναι
προ­δό­τες εγκλη­μα­τί­ες και ανθέλληνες… 

Στα διπλα­νά κελιά της χού­ντας και από τις δυο μεριές, με τα
βασα­νι­στή­ρια, ξεπε­ρά­στη­καν χρό­νιες έχθρες και ενω­μέ­νοι καταγ­γέλ­λουν τον φασισμό
και την δικτατορία.

Σπύ­ρος Μου­στα­κλής: «Εκα­να αυτό που πίστευα»

«Αυτό το βιβλίο δεν θα γρα­φό­ταν ποτέ αν οι φιλή­συ­χοι και
αντι­κει­με­νι­κοί άνθρω­ποι όλης της γης δεν βοη­θού­σαν, με την αδια­φο­ρία και τη
σιω­πή τους, στην επέ­κτα­ση και τη συνέ­χι­ση των βασα­νι­στη­ρί­ων», γρά­φει ο Περικλής
Κορο­βέ­σης υπό μορ­φή υστε­ρό­γρα­φου στο συγκλο­νι­στι­κό του βιβλίο – προσωπική
μαρ­τυ­ρία «Οι Ανθρωποφύλακες».

Όσοι λένε «εμέ­να η Χού­ντα δεν με πεί­ρα­ξε» ή «μια Χού­ντα μας
χρειά­ζε­ται», συγκα­τα­λέ­γο­νται σε εκεί­νους που περι­γρά­φει ο Κορο­βέ­σης ως «μη
ακού­ο­ντες» τις κραυ­γές από τα μπου­ντρού­μια του απρι­λια­νού καθε­στώ­τος, όπου
συν­θλι­βό­ταν η ανθρώ­πι­νη ύπαρ­ξη, η ανθρώ­πι­νη ψυχή, ως «μη γνωρίζοντες».

Μια από τις συγκλο­νι­στι­κό­τε­ρες μορ­φές στην αντί­στα­ση κατά της
δικτα­το­ρί­ας υπήρ­ξε αναμ­φι­σβή­τη­τα ο Σπύ­ρος Μου­στα­κλής, ένας από τους ελάχιστους
στρα­τιω­τι­κούς που αντι­στά­θη­κε έμπρακτα.

«Θα σε κάνω να ακούς ΕΣΑ και να τρέμεις»

Αυτή ήταν η φρά­ση την οποία εκστό­μι­σε ο δια­βό­η­τος βασανιστής
Σπα­νός μπαί­νο­ντας στο κελί του ταγ­μα­τάρ­χη Μουστακλή.

Ο Μου­στα­κλής, που πέθα­νε πριν από 35 χρό­νια, στις 28 Απριλίου
1986, κρα­τή­θη­κε στο κολα­στή­ριο του ΕΑΤ – ΕΣΑ για 47 ατέ­λειω­τα μερό­νυ­χτα, κατά
τη διάρ­κεια των οποί­ων υπέ­στη πολύ άγρια βασανιστήρια.

Ενώ τον βασά­νι­ζαν, ένα βίαιο χτύ­πη­μα στην καρω­τί­δα του προκάλεσε
εγκε­φα­λι­κό με απο­τέ­λε­σμα να δια­κο­μι­στεί, με καθυ­στέ­ρη­ση πολ­λών ωρών, στο 401
Γ.Σ.Ν.Α., όπου εισήλ­θε με το ψευ­δώ­νυ­μο «Μιχαη­λί­δης» και αιτιο­λο­γία εισαγωγής…
«τρα­κά­ρι­σμα στον Ιππόδρομο».

Το εγκε­φα­λι­κό τού προ­κά­λε­σε ολι­κή παρά­λυ­ση των δεξιών του άνω
και κάτω άκρων. 

Η αρχι­κή διά­γνω­ση ήταν «αφα­σία κινη­τι­κού τύπου, με μπλοκαρισμένο
το κέντρο της κίνη­σης και της ομι­λί­ας, εξαι­τί­ας του εγκε­φα­λι­κού που προκλήθηκε
από βίαιο χτύ­πη­μα στην καρωτίδα».

Σε συνέ­ντευ­ξή της, το 2010, η σύζυ­γός του, Χρι­στί­να Μουστακλή,
έλε­γε: «Όταν το 1973 ο Σπύ­ρος Μου­στα­κλής βρέ­θη­κε στα χέρια των για­τρών του 401
“ένα κομ­μά­τι συκώ­τι”, όπως τον χαρα­κτή­ρι­σε η κυρία Πολί­τη που τον παρέλαβε,
κανείς δεν τίμη­σε τον όρκο του στον Ιπποκράτη. 

Έκα­ναν ό,τι ήθε­λαν σε έναν άνθρω­πο που είχε χάσει τα πάντα. Δεν
ειδο­ποί­η­σαν ποτέ κανέ­ναν συγ­γε­νή του για την κατά­στα­σή του και σαρά­ντα επτά
ολό­κλη­ρες μέρες έκρυ­βαν έναν ζωντα­νό νεκρό, συνω­μο­τώ­ντας με τους δικτά­το­ρες και
καλύ­πτο­ντας τους δήμιους των ΕΑΤ-ΕΣΑ. 

Ούτε και εκεί­νοι ζήτη­σαν μια συγ­γνώ­μη όλα αυτά τα χρόνια. 

Εγώ προ­σπά­θη­σα να περι­σώ­σω ό,τι είχε απο­μεί­νει από τον άνδρα μου
και να στα­θώ δίπλα στην κόρη μας, τη Νατα­λί, που ήταν τότε μόλις δεκαέξι
μηνών»… 

Στη συνέ­χεια, ο Μου­στα­κλής μετα­φέρ­θη­κε στην Πολυ­κλι­νι­κή Αθηνών,
κι έπει­τα στο ΚΑΤ, όπου παρέ­μει­νε για δυο χρό­νια, υπο­βαλ­λό­με­νος σε εντατικές
φυσικοθεραπείες. 

Ύστε­ρα από πολύ­μη­νες προ­σπά­θειες, κατά­φε­ρε να στα­θεί όρθιος και
να περ­πα­τή­σει, αλλά δεν μπό­ρε­σε να ξανα­μι­λή­σει κανονικά.

Έπει­τα από αυτό το συμ­βάν, το δικτα­το­ρι­κό καθε­στώς, φοβούμενο
αντι­δρά­σεις, μετρί­α­σε τα βασα­νι­στή­ρια κατά των αξιω­μα­τι­κών που είχαν συλληφθεί.

Η τρα­γι­κή κατά­λη­ξη του Μου­στα­κλή αλλά και η ηρω­ι­κή του στάση
παρα­μέ­νουν δια­χρο­νι­κά σύμ­βο­λα του αγώ­να κατά τις δικτατορίας.

Μετά το θάνα­τό του, δόθη­κε τιμη­τι­κά το όνο­μά του στο στρατόπεδο
– κέντρο νεο­συλ­λέ­κτων του Μεσο­λογ­γί­ου (Σύνταγ­μα Πεζικού). 

Προ­το­μή του έχει ανα­γερ­θεί στα πρώ­ην κρα­τη­τή­ρια του ΕΑΤ-ΕΣΑ
(σήμε­ρα πάρ­κο Ελευ­θε­ρί­ας) στην Αθήνα. 

Υπάρ­χουν οδοί με το όνο­μά τους στην Πυλαία Θεσ­σα­λο­νί­κης, στην
Καλα­μα­ριά, στην Ερμού­πο­λη, στα Χανιά και το Ηρά­κλειο Κρή­της, στο Ίλιον, στη
Λυκό­βρυ­ση και στο Αιγά­λεω της Αθήνας.

Χαρα­κτη­ρι­στι­κοί είναι οι στί­χοι του Αντώ­νη Δωριά­δη που
δημο­σιεύ­θη­καν στην «Ελευ­θε­ρο­τυ­πία» για το μαρ­τύ­ριο του Σπύ­ρου Μου­στα­κλή: «Του
ζήτη­σαν να μαρ­τυ­ρή­σει / Δε μίλη­σε / Του τσά­κι­σαν τα δόντια / Του τσά­κι­σαν τα
δάχτυ­λα / Του τσά­κι­σαν τα πλευ­ρά / Σιω­πού­σε / Του ’καψαν το στή­θος / Του ’καψαν
τα πόδια / Του ’καψαν την κοι­λιά / Δε μαρ­τυ­ρού­σε / Του θραύ­σαν τις μασέλες /
Του μάτω­σαν τα νεφρά / Του συν­θλί­ψαν τους όρχεις / Αυτός σιω­πού­σε / Κοίταζε
μόνο / Αιώ­νες μακριά / Με τα μάτια / Του Ιησού».

Μετά από χρό­νια, ένας από τους πρω­τερ­γά­τες της απριλιανής
δικτα­το­ρί­ας, ο Πατ­τα­κός, ερω­τη­θείς σχε­τι­κά, δήλω­νε: «Καλά του κάνα­με. Να
ησυ­χά­σου­με. Η δύνα­μις επι­βάλ­λε­ται δια παντός τρό­που. Ό,τι δε λύνε­ται, κόβεται.
Σπαθί»…

Επι­μύ­θιο, αυτό που είχε πει η σύζυ­γός του Σπύ­ρου Μου­στα­κλή, ότι
εκεί­νος δεν ήθε­λε κανέ­ναν να τον λυπά­ται. Και ότι η κατά­στα­σή του «δεν τον
πεί­ρα­ζε, για­τί έκα­νε αυτό που πίστευε»…