Το άρθρο
σημειώ­νει πως δεν μπο­ρεί κανείς να “υπερ­βάλ­λει” την τρό­μο της Κατο­χής στην
Ελλά­δα. Ο ιστο­ρι­κός Μαρκ Μαζά­ου­ερ, στο βιβλίο του “Στην Ελλά­δα του
Χίτλερ”, περι­γρά­φει τα “μπλό­κα” κατά τα οποία οι κάτοι­κοι περικυκλώνονταν
από τις κατο­χι­κές δυνά­μεις και κου­κου­λο­φό­ροι έδει­χναν υπο­στη­ρι­κτές του
ΕΛΑΣ στη Γκε­στά­πο και τα Τάγ­μα­τα Ασφα­λεί­ας – που είχαν οργα­νω­θεί από τις
κατο­χι­κές κυβερ­νή­σεις – για να τους εκτελέσουν.

Ο βια­σμός γυναικών
ήταν ένας συνη­θι­σμέ­νος τρό­πος για να απο­σπούν “ομο­λο­γί­ες“. Μαζι­κές
εκτε­λέ­σεις γίνο­νταν δημό­σια προς εκφο­βι­σμό, σοροί κρε­μα­σμέ­νων έμε­ναν να
κρέ­μο­νται σε δέντρα υπό τη φύλα­ξη ταγ­μα­τα­σφα­λι­τών, για να μην τα πάρουν. 

Σε αντί­ποι­να, οι δυνά­μεις του ΕΛΑΣ επι­τί­θε­ντο καθη­με­ρι­νά στους
Γερ­μα­νούς και στους δωσι­λό­γους. Το ανταρ­τι­κό κίνη­μα γεν­νή­θη­κε στην Αθή­να αλλά
είχε βάσει στην ύπαι­θρο. Η Βρε­τα­νία συνέ­δρα­με τον ΕΛΑΣ και κορυ­φαία στιγ­μή της
συνερ­γα­σί­ας ήταν η ανα­τί­να­ξη του Γορ­γο­πο­τά­μου.

Ως το φθινόπωρο
του 1944, η Ελλά­δα είχε κατα­στρα­φεί από την Κατο­χή και την πεί­να.
Μισό εκα­τομ­μύ­ριο άνθρω­ποι πέθα­ναν, το 7% του πλη­θυ­σμού. Ο ΕΛΑΣ στο μεταξύ
απε­λευ­θέ­ρω­σε αρκε­τά χωριά και σχη­μά­τι­σε μια εκλεγ­μέ­νη κυβέρ­νη­ση. 

Μετά την ήττα των Γερ­μα­νών και την από­συρ­ση των γερ­μα­νι­κών στρατευμάτων,
ο ΕΛΑΣ είχε 50.000 ενό­πλους έξω από την πρω­τεύ­ου­σα και τον Μάιο του 1944
συμ­φώ­νη­σε στην άφι­ξη των Βρε­τα­νών και στο να θέσει τους στρα­τιώ­τες του
στις εντο­λές του βρε­τα­νού στρα­τη­γού Σκό­μπι.

Έξι ημέ­ρες ελευθερίας

Στις 12
Οκτω­βρί­ου οι Γερ­μα­νοί απο­χώ­ρη­σαν από την Αθή­να. Ορι­σμέ­νοι μαχη­τές του ΕΛΑΣ
βρί­σκο­νταν ήδη στην πρω­τεύ­ου­σα και γιόρ­τα­σαν τον φρέ­σκο αέρα της
ελευ­θε­ρί­ας, τις έξι ημέ­ρες μετα­ξύ της απο­χώ­ρη­σης των Γερ­μα­νών και της άφιξης
των Βρετανών.

Ένας από αυτούς, ο 92χρονος Μανώ­λης Γλέ­ζος, είναι
ένα μύθος στη σύγ­χρο­νη Ελλά­δα. Μία μορ­φή που ξεχω­ρί­ζει στο Ευρωκοινοβούλιο
σήμε­ρα, ένας άνθρω­πος με “μεγα­λείο που σε κάνει να νιώ­θεις ταπει­νός”, όπως
ανα­φέ­ρει το άρθρο.

“Μέχρι σήμε­ρα οι Βρε­τα­νοί λένε πως απε­λευ­θέ­ρω­σαν την
Ελλά­δα και την έσω­σαν από τον κομ­μου­νι­σμό” λέει. “Αυτό είναι το βασι­κό πρόβλημα.
Ποτέ δεν απε­λευ­θέ­ρω­σαν την Ελλά­δα. Η Ελλά­δα ελευ­θε­ρώ­θη­κε από την
Αντί­στα­ση, από διά­φο­ρες ομά­δες Ελλή­νων μαχη­τών, όχι μόνο από το ΕΑΜ. Στις
12 Οκτω­βρί­ου ήμουν στους δρό­μους. Οι άνθρω­ποι φώνα­ζαν για ‘Ελευ­θε­ρία‘ ,
‘Λαο­κρα­τία‘, ‘Εξου­σία στο Λαό‘.
“Απο­κα­τά­στα­ση” των ταγμάτων
ασφαλείας

Όταν έφτα­σαν οι Βρε­τα­νοί στις 18 Οκτωβρίου
εγκα­τέ­στη­σαν προ­σω­ρι­νή κυβέρ­νη­ση υπό τον Γεώρ­γιο Παπαν­δρέ­ου και
ετοι­μά­ζο­νταν να επα­να­φέ­ρουν τον βασι­λιά. “Από τη στιγ­μή που ήρθαν ο κόσμος και η
Αντί­στα­ση τους χαι­ρέ­τι­σε ως συμ­μά­χους. Δεν υπήρ­χε τίπο­τα άλλο παρά σεβα­σμός και
φιλία για τους Βρε­τα­νούς, δεν είχα­με ιδέα ότι παρα­δί­δα­με τη χώρα και τα
δικαιώ­μα­τά μας” ανα­φέ­ρει. Ήταν θέμα χρό­νου το ΕΑΜ να απο­χω­ρή­σει από την
προ­σω­ρι­νή κυβέρνηση. 

Οι Βρε­τα­νοί φοβού­νταν πως το ΕΑΜ και οι
κομ­μου­νι­στές θα κατα­λάμ­βα­ναν την Αθήνα. 

Ο δε Γλέ­ζος υπο­στη­ρί­ζει πως αυτό
που ήθε­λαν ήταν η Ελλά­δα να κυβερ­νά­ται από τους πολί­τες. “Δεν υπήρ­χε σχέδιο
κατά­λη­ψης της Αθή­νας, όπως υπο­στή­ρι­ζε συνε­χώς ο Τσώρ­τσιλ. Αν θέλα­με να
κατα­λά­βου­με την Αθή­να, θα το κάνα­με πριν φτά­σουν οι Βρετανοί”
υπογραμμίζει.

Κατά τη διάρ­κεια του Νοέμ­βρη, οι Βρε­τα­νοί δημιούργησαν
νέα Εθνο­φρου­ρά, η οποία θα εκτε­λού­σε τα χρέη αστυ­νο­μί­ας και θα αφόπλιζε
τους μαχη­τές, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τον ΕΛΑΣ. 

Σύμ­φω­να με τον ιστο­ρι­κό κ.
Γερο­λυ­μά­το, ο αφο­πλι­σμός δεν ίσχυ­σε για όσους συνερ­γά­στη­καν με τους Ναζί. “Στα
μέσα Νοεμ­βρί­ου, οι Βρε­τα­νοί άρχι­σαν να απο­φυ­λα­κί­ζουν υπεύ­θυ­νους των Ταγμάτων
Ασφα­λεί­ας και ορι­σμέ­νοι από αυτούς απέ­κτη­σαν νέες στο­λές. Ο βρε­τα­νι­κός στρατός
συνέ­χι­σε να προ­σφέ­ρει προ­στα­σία στους δωσι­λό­γους και να βοη­θά την ενσωμάτωσή
τους στον ελλη­νι­κό στρα­τό και στην αστυ­νο­μία”, αναφέρει.

Σύμ­φω­να με τον
Γερο­λυ­μά­το, περί­που 12.000 ταγ­μα­τα­σφα­λί­τες απο­φυ­λα­κί­στη­καν από την φυλακή
στο Γου­δή και ενσω­μα­τώ­θη­καν στην νέα Εθνο­φρου­ρά, ενώ 228 ενσω­μα­τώ­θη­καν ξανά στο
στρατό.

Σε αυτές τις συν­θή­κες συνέ­βη­σαν τα Δεκεμ­βρια­νά. Στη
δια­δή­λω­ση της 3ης Δεκεμ­βρί­ου, συμ­με­τεί­χαν ομά­δες από ανθρώ­πους που ζητούσαν
δημο­κρα­τία, σοσια­λι­στές, κομ­μου­νι­στές, αντι­μο­ναρ­χι­κούς κ.α.

Η
“πολύ­χρω­μη” πορεία όδευε προς το Σύνταγ­μα. Η αστυ­νο­μία είχε βάλει εμπό­δια αλλά
αρκε­τές χιλιά­δες τα πέρα­σαν και κατευ­θύν­θη­καν προς την πλα­τεία. Όταν δόθη­κε το
“παράγ­γελ­μα”, έπε­σε βρο­χή πυροβολισμών.

Αστυ­νο­μι­κοί πυρο­βο­λού­σαν από τη
στέ­γη της Βου­λής και βρε­τα­νοί από το ξενο­δο­χείο Μεγά­λη Βρε­τα­νία. Οι
πυρο­βο­λι­σμοί προς το πλή­θος κρά­τη­σαν μισή ώρα. Ωστό­σο ο κόσμος συνέ­χι­ζε να
έρχε­ται, μέχρι που η πλα­τεία γέμι­σε με 60.000 ανθρώ­πους, ανα­φέ­ρει το άρθρο. Μετά
από αρκε­τές ώρες, ομά­δες βρε­τα­νών στρα­τιω­τών “καθά­ρι­σε” την πλα­τεία, ωστό­σο η
Μάχη της Αθή­νας ξεκινούσε.

Ο Γλέ­ζος που υπέ­φε­ρε από φυμα­τί­ω­ση –
που του είχε αφή­σει ο βασα­νι­σμός του από τη Γκε­στά­πο – ήταν άρρω­στος εκεί­νη την
ημέ­ρα, ωστό­σο όταν έμα­θε τί είχε συμ­βεί σηκώ­θη­κε και βγή­κε στους δρόμους. 
“Θυμά­μαι που έρχο­νταν από την Ιερά Οδό. Εμείς σκά­βα­με ένα όρυγ­μα, εγώ
εξου­δε­τέ­ρω­σα τρία τανκ” ανα­φέ­ρει. “Χύθη­κε πολύ αίμα, έχα­σα πολ­λούς καλούς
φίλους. Ήταν δύσκο­λο να χτυ­πά­με Άγγλους, να σκο­τώ­νου­με βρε­τα­νούς στρατιώτες –
υπήρ­ξαν σύμ­μα­χοί μας. Όμως τώρα είχαν κηρύ­ξει τον πόλε­μο στον ελλη­νι­κό λαό”
αναφέρει.

Ο Γλέ­ζος λέει πως οι Βρε­τα­νοί είχαν φτά­σει να εγκαταστήσουν
ομά­δες ελεύ­θε­ρων σκο­πευ­τών στην Ακρό­πο­λη. “Ούτε οι Γερ­μα­νοί δεν το είχαν κάνει
αυτό. Στό­χευαν τις δυνά­μεις του ΕΑΜ, αλλά εμείς δεν πυρο­βο­λού­σα­με προς αυτούς
για να μην κατα­στρέ­ψου­με το μνη­μείο”, λέει.